Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Morfoloji

Morphology

Tanım

Canlıların fiziksel yapısını inceleyen biyoloji dalı veya kelimelerin yapısını ve türetilme kurallarını inceleyen dilbilim alt disiplini.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir psikolinguistik laboratuvarında yürütülen lexical decision (sözcük karar verme) deneyinde, deneklerin düzenli ve düzensiz fiil çekimlerini (örn: yürüdü vs. gitti) işlerken beyin korteksindeki farklı morfolojik ayrıştırma sürelerinin fMRI ile incelenmesi.

Derin Analiz

Morfoloji, çok disiplinli bir kavram olarak hem yaşam bilimlerinde fenotipik yapıların tasnifinde hem de bilişsel bilimler ve dilbilimde zihinsel sözlük (mental lexicon) organizasyonunun incelenmesinde temel bir rol oynar. Dilbilimsel bağlamda, biçimbirimlerin (morfemlerin) bir araya gelerek anlamlı sözcükler oluşturma süreçlerini, çekim ve türetme kurallarını yöneten bilişsel mekanizmaları analiz eder. Biyolojik bağlamda ise organizmaların anatomik varyasyonlarını, evrimsel adaptasyonlarını ve yapısal homolojilerini inceler.

Etimoloji

Antik Yunanca 'morphē' (şekil, biçim, form) + 'logia' (bilim, çalışma) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Sözdizim (syntax) ile karıştırılır; sözdizim kelimelerin cümle içindeki dizilimini incelerken, morfoloji kelimenin kendi içindeki yapısal kuralları inceler. Fonoloji ile karıştırılır; fonoloji anlam taşıyan en küçük ses birimlerini incelerken, morfoloji anlam taşıyan en küçük yapı birimlerini inceler.