Telafi
Compensation
Tanım
Bireyin gerçek ya da hayali bir eksikliğini veya yetersizliğini örtmek ya da dengelemek amacıyla başka bir alanda güç, başarı veya yetenek geliştirmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik veya atletik alanda sürekli başarısızlık yaşayan bir ergenin, sosyal statü kazanmak için okul çetelerinde ya da yıkıcı grup dinamiklerinde liderlik rolü üstlenerek bu açığı kapatmaya çalışması.
Derin Analiz
Telafi (compensation), bireyin psikolojik bütünlüğünü ve benlik saygısını korumak için başvurduğu adaptif ya da maladaptif bir mekanizmadır. Klasik psikanalitik teoride bilinçdışı bir savunma mekanizması olarak ele alınırken, Alfred Adler'in bireysel psikolojisinde tüm insan çabalarının temel motivasyon kaynağıdır; Adler'e göre insan, doğuştan gelen aşağılık kompleksini aşmak için sürekli bir telafi çabası içindedir. Süreç bilinçli bir kariyer planlaması şeklinde rasyonel olabileceği gibi, tamamen otomatize edilmiş nevrotik bir aşırı telafi (overcompensation) biçiminde de tezahür edebilir. Nörobiyolojik ve bilişsel düzeyde, eksiklik hissinin yarattığı homeostatik dengesizliğin, ödül sistemini (mezolimbik dopaminerjik yolak) alternatif alanlardaki başarılarla aktive ederek regüle etme çabasını yansıtır.
Etimoloji
Latince 'compensare' (karşılaştırmak, dengelemek, tartmak) fiilinden türetilmiştir; 'com-' (birlikte, bir arada) ve 'pendere' (tartmak, ağırlık koymak) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Rasyonalizasyon (aklıselimleştirme) ile karıştırılır; rasyonalizasyon başarısızlığa mantıksal bahaneler bulurken, telafi eksikliğin yerine başka bir alanda somut başarı koymayı hedefler. Sublimasyon (yüceltme) ile de yakın akrabadır ancak telafide odak noktası eksikliğin kapatılmasıdır, yüceltmede ise kabul edilemeyen dürtülerin toplumsal açıdan değerli faaliyetlere kanalize edilmesi söz konusudur.