Doğuştan Gelen
İnborn
Tanım
Organizmanın genetik koduyla aktarılan, herhangi bir öğrenme süreci veya çevresel deneyim olmaksızın var olan anatomik, fizyolojik veya davranışsal özellikler.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni doğan bir bebeğin, herhangi bir eğitim almadan annesinin memesini bulup emme refleksini göstermesi ve yüzüstü bırakıldığında sürünme benzeri motor hareketler sergilemesi doğuştan gelen davranışlara klinik ve etolojik birer örnektir.
Derin Analiz
Biyopsikoloji ve davranış genetiğinde, fenotipik özelliklerin ontogenetik gelişim sürecindeki kökenini anlamak için kritik bir kavramdır. Doğuştan gelen (inborn) nitelikler, tür özgü davranışları ve adaptif mekanizmaları (örneğin bebeklerdeki arama ve emme refleksleri) açıklar. Ancak bu durum, genetik determinizmin mutlak olduğu anlamına gelmez; epigenetik mekanizmalar, gen ifadesinin çevresel faktörlerle nasıl modüle edildiğini göstererek doğa-yetiştirme (nature-nurture) ikiliğini dinamik bir etkileşime dönüştürür.
Etimoloji
İngilizce 'in-' (içinde, dahil) ve 'born' (doğmuş, doğurmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kökeni Eski İngilizce 'geboren' sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Öğrenilmiş (learned) davranışlarla karıştırılır. Ayırt edici temel fark, doğuştan gelen özelliklerin deneyimden bağımsız olarak evrimsel süreçle kodlanmış olması, öğrenilmiş davranışların ise bireysel tecrübe ve pekiştireçler yoluyla sonradan kazanılmasıdır.