Olgunlaşma
Maturation
Tanım
Bir organizmanın biyopsikolojik olarak işlevsel veya tam gelişmiş bir düzeye ulaşmasını sağlayan doğal süreç ve araştırma yöntemlerinde iç geçerliliği tehdit eden zamana bağlı değişimler.
Örnek Vaka / Uygulama
Ergenlik döneminde risk alma davranışlarını inceleyen beş yıllık boylamsal bir araştırmada, katılımcıların yirmi yaşındaki dürtüsel kararlarının on beş yaşındakilere göre istatistiksel olarak azalması, araştırmacının uyguladığı eğitim programından ziyade, prefrontal korteksin miyelinasyon sürecinin biyolojik olarak olgunlaşmasından kaynaklanabilir.
Derin Analiz
Olgunlaşma kavramı, hem gelişim psikolojisinde genetik programın çevresel etkenlerle etkileşime girerek belirli becerileri ortaya çıkarması sürecini hem de deneysel metodolojide kritik bir karıştırıcı değişkeni (confounding variable) ifade eder. Özellikle boylamsal (longitudinal) çalışmalarda, katılımcıların zaman içinde yaşlanması, yorulması, can sıkıntısı yaşaması veya bilişsel olarak gelişmesi gibi doğal süreçler, uygulanan deneysel müdahalenin etkisinden bağımsız olarak ölçüm sonuçlarını değiştirebilir. Araştırma tasarımı aşamasında bu biyolojik ve kronolojik ilerlemenin kontrol altına alınmaması, tip II hata oranını artırır ve nedensellik çıkarımlarını zayıflatır.
Etimoloji
Latince 'maturatio' (olgunlaşma, zamanından önce olgunlaşma) kelimesinden türetilmiş olup, 'maturus' (zamanında olan, olgun) köküne dayanır.
Karıştırmayın
Öğrenme süreci ile sıklıkla karıştırılır; öğrenme çevresel yaşantılar ve pratik yoluyla kalıcı davranış değişikliği yaratırken, olgunlaşma büyük ölçüde genetik olarak kodlanmış biyolojik zaman planına dayanır. Metodolojik bağlamda ise 'tarihsel etki' (history effect) ile karıştırılır; olgunlaşma katılımcının içsel değişimi iken tarihsel etki dışsal çevresel olayları kapsar.