Davranış Değişikliği
Behavior Change
Tanım
Bireyin işlevselliğini etkileyen davranışların, edimsel koşullama teknikleri, psikoterapötik müdahaleler veya spontan süreçler aracılığıyla sistematik olarak dönüştürülmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik anksiyete bozukluğu tanısı olan bir danışanın, kaçınma davranışlarını azaltmak amacıyla maruz bırakma terapisi (exposure therapy) sürecinde, her korkulan durumla yüzleşmesinin ardından sistematik olarak ödüllendirilmesiyle kaçınma frekansının düşmesi.
Derin Analiz
Davranış değişikliği, bireyin repertuvarındaki maladaptif veya işlevsel olmayan eylemlerin modifiye edilmesini hedefleyen çok katmanlı bir süreçtir. Operant koşullama ilkeleri (pekiştireçler, cezalar, söndürme) temelinde şekillenen bu süreç, aynı zamanda bilişsel süreçleri, çevresel tetikleyicileri ve nöropsikolojik pekiştirme yollarını da kapsar. Klinik pratikte, değişimin aşamaları modeli (Transtheoretical Model) gibi teorik çerçeveler üzerinden değerlendirilir ve bireyin motivasyonel düzeyine göre yapılandırılır.
Etimoloji
İngilizce 'behavior' (davranış, Anglo-Fransızca kökenli) ve 'change' (değiştirmek, Latimce 'cambiare' [takas etmek/dönüştürmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Davranış modifikasyonu (behavior modification) genellikle dışsal pekiştireçlere odaklanırken, davranış değişikliği daha geniş bir psikoterapötik ve spontan dönüşüm yelpazesini kapsar.