Dürtüsel
İmpulsive
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik görüşmede, hastanın finansal sıkıntıta olmasına rağmen mağazaya girip aylık bütçesini tamamen tüketerek gereksiz lüks eşyalar satın alması ve 'O an içimden öyle geldi, duramadım' şeklinde açıklama yapması klasik bir dürtüsel eylem örneğidir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzlemde dürtüsellik, prefrontal korteksin (özellikle orbitofrontal ve ventromedial bölgelerin) limbik sistem üzerindeki inhibitör kontrolünün yetersiz kalmasıyla yakından ilişkilidir. Bilişsel denetim mekanizmalarının anlık ödül beklentisine yenik düşmesi, dopaminerjik devrelerin hızlı tatmin döngüsünü tetikler. Klinik psikopatolojide; Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), Bipolar Bozukluk ve Sınırda Kişilik Bozukluğu (Borderline) gibi tabloların çekirdek semptomlarından birini oluşturur. Reflektif (düşünümsel) bilişsel tarzın tam zıttı olarak konumlanır.
Etimoloji
Latince 'impulsus' (itilmek, dürtülmek) sözcüğünden türetilmiş olup, 'in-' (içeriye doğru) ve 'pellere' (itmek, sürmek) fiillerinin birleşiminden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Kompulsif (zorlantılı) kavramıyla sıklıkla karıştırılır. Dürtüsel davranışlar anlık bir haz veya rahatlama arayışıyla, sonuçlar düşünülmeden yapılırken; kompulsif davranışlar genellikle obsesif düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak veya nötrlemek için tekrarlayıcı ve kuralcı bir şekilde gerçekleştirilir.