Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu
ADHD
Tanım
Yaş ve gelişim düzeyine uygun olmayan dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik ve dürtüsellikle karakterize, nörogelişimsel bir bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yirmi dört yaşındaki bir yazılımcının, iş yerindeki projeleri son teslim tarihinden hemen önceye kadar ertelemesi, toplantılar sırasında odaklanmakta zorlanıp sürekli masa değiştirmesi veya dürtüsel olarak fevri kararlar alarak projeleri yarıda bırakması klinik pratikte sıkça görülen bir görünümdür.
Derin Analiz
Nörogelişimsel kökenli bu durum, prefrontal korteks, bazal ganglionlar ve bunları birbirine bağlayan nöral ağlardaki dopaminerjik ve noradrenerjik sinyal iletimindeki düzensizliklerle ilişkilendirilmektedir. Yürütücü işlevlerin (working memory, inhibitör kontrol, bilişsel esneklik) yönetiminde aksamalara yol açarak bireyin akademik, mesleki ve sosyal işlevselliğini doğrudan etkiler. DSM-5 kriterlerine göre inatçı ve sürekli bir patern sergiler; belirtiler genellikle erken çocukluk döneminde başlar ve yaşam boyu farklı formlarda (hiperaktif-impulsif, dikkat eksikliği baskın veya birleşik tip) devam edebilir.
Etimoloji
İngilizce 'Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder' ifadesinin kısaltmasıdır. Latince 'attentio' (yönelmek, odaklanmak) ve 'hyper' (aşırı, üst düzey) ile Grekçe 'aktivitas' (faaliyet) ve 'disorder' (düzen bozukluğu, kargaşa) köklerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel dikkat dağınıklığı, anksiyete bozukluklarına bağlı odak sorunları ve bipolar bozukluğun manik evreleri ile sıkça karıştırılır. Ayırt edici nokta, bu durumun çocukluktan gelen süreklilik arz eden kronik bir nörogelişimsel örüntü olmasıdır.