Dikkat Dağınıklığı
Distractibility
Tanım
Bireyin veya grubun odaklanmak istediği alandan dikkatini başka yöne çevirmesi ve bu sayede hedeflenen bilginin işlenmesini engellemesi veya zayıflatması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının kritik bir veri analiz raporu üzerinde çalıştığı sırada, masasının üzerindeki telefonun bildirim ışığının yanıp sönmesi veya arka planda gelen ani bir ses nedeniyle odak noktasını ana görevden kaybetmesi ve raporu tamamlama süresinin uzaması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöroloji bağlamında dikkat dağınıklığı, prefrontal korteks ile parietal bölgeler arasındaki yürütücü işlevler ağının (executive control network) anlık ya da sürekli bir kesintiye uğramasıdır. Dış kaynaklı (çevresel uyaranlar, gürültü, görsel hareketler) veya iç kaynaklı (zihinsel meşguliyetler, kaygı, fizyolojik dürtüler) olarak ikiye ayrılır. Seçici dikkat (selective attention) mekanizmasının zayıflaması, hedef dışı uyaranların inhibitör kontrol (engelleyici kontrol) ile bastırılamamasından kaynaklanır. Bu durum, çalışma belleği kapasitesini doğrudan düşürür ve bilişsel yükü artırır.
Etimoloji
Latince 'distrahere' (dis- [ayrı, öte yana] + trahere [çekmek]) fiilinden türetilmiştir. Kelime kökeni itibarıyla dikkatin farklı yönlere çekilmesini ve odağın parçalanmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Dikkatsizlik (inattention - genellikle dikkat eksikliği bozukluklarında görülen sürekli odaklanma kapasitesi düşüklüğü) ve Bölünmüş Dikkat (divided attention - aynı anda birden fazla göreve bilinçli olarak odaklanmaya çalışmak).