Seçici Dikkat
Selective Attention
Tanım
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kalışal bir kongre salonunda, onlarca kişinin aynı anda konuştuğu 'kokteyl partisi' gürültüsünün ortasındayken, masadaki meslektaşınızın fısıltıyla söylediği cümleyi kusursuz bir şekilde seçip takip edebilmeniz ve etraftaki diğer tüm sesleri bilinçli farkındalığın arka planına itebilmeniz seçici dikkatin somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim perspektifinden seçici dikkat, insan zihninin sınırlı bilgi işleme kapasitesini optimize eden merkezi bir yürütücü işlevdir. Dış dünyadan gelen devasa duyusal veri yığını, erken veya geç filtreleme modelleriyle (Broadbent'in Filtre Modeli veya Treisman'ın Zayıflatma Modeli gibi) hiyerarşik bir süzgeçten geçer. Nöral düzeyde, bu süreç parieto-frontal dikkat ağlarının (özellikle dorsal dikkat ağı) ve duyusal kortekslerin üst düzey modülasyonuyla gerçekleşir; böylece ilgili uyarıcılara karşılık gelen nöronal toplulukların ateşleme frekansı artarken, alakasız girdilerin sinyalleri gürültü seviyesine indirgenir.
Etimoloji
Latince 'selectus' (seçilmiş, özenle ayrılmış, 'seigere' [ayırmak, seçmek] fiilinden) ve Latince 'attentio' (gerilme, yönelme, 'attendere' [zihni bir şeye yöneltmek] kökünden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Sürdürülen dikkat (vigilance) ile sıklıkla karıştırılır; sürdürülen dikkat zaman içindeki uyanıklığın ve performansın korunmasını ifade ederken, seçici dikkat mekanizması doğrudan hedef dışı uyarıcıların elenmesi ve kaynakların tahsis edilmesiyle ilgilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Odaklanmış Dikkat
Odaklanmış Dikkat
Focal Attention
Diğer uyaranları dışarıda bırakarak belirli bir uyaran kümesine aktif ve bilinçli bir şekilde konsantre olma bilişsel kapasitesidir.
İncele