Odaklanmış Dikkat
Focal Attention
Tanım
Diğer uyaranları dışarıda bırakarak belirli bir uyaran kümesine aktif ve bilinçli bir şekilde konsantre olma bilişsel kapasitesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir kafeteryada ders çalışırken çevredeki konuşmaların, bardak seslerinin ve arka plan müziğinin bilincinden dışlanarak sadece ön masadaki açık ders kitabındaki satırlara zihinsel enerjinin, diğer tüm duyusal girdiler baskılanarak yönlendirilmesi odaklanmış dikkatin tipik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Odaklanmış dikkat, bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji bağlamında sınırlı işlem kapasitesine sahip bir üst düzey yürütücü işlev mekanizmasıdır. Duyu organlarına gelen devasa enformasyon bombardımanı arasından hedefe yönelik bilginin seçilmesi ve işleme sokulmasında merkezi bir rol oynamaktadır. Prefrontal korteks (PFC) ve parietal lob ağlarının senkronize aktivasyonuyla yürütülen bu süreç, çalışma belleği ile doğrudan etkileşim halindedir. Odak kapasitesi aşıldığında, kognitif yük teorisine göre enformasyon işleme verimliliği düşer ve dikkat dağılımı (distraksiyon) hataları baş gösterir.
Etimoloji
Latince 'focus' [ocak, ateş yeri, odak noktası] ve Latince 'attendere' [-e doğru germek, yöneltmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) genellikle birbirinin yerine kullanılsa da, seçici dikkat daha çok çeldiriciler arasından bir uyaranı seçme filtresini ifade eder; odaklanmış dikkat ise o seçilen uyarına sürdürülen aktif konsantrasyon derecesidir.