Bölünmüş Dikkat
Divided Attention
Tanım
Bireyin aynı anda iki veya daha fazla bilgi kanalına odaklanarak birden fazla görevi eşzamanlı olarak yürütme kapasitesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Otomobil kullanan bir sürücünün aynı anda hem yolu gözlemleyip (görsel kanal) hem de radyodaki haberi dinleyip (işitme kanalı) aynı zamanda yön sormak için yolcuyla konuşması bölünmüş dikkat gerektirir. Ancak yoğun bir kavşağa girildiğinde trafik karmaşıklaşırsa, beyin otomatik olarak işitsel kanaldaki dikkati azaltıp görsel ve motor kaynakları sürüş görevine tahsis eder.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöropsikoloji bağlamında bölünmüş dikkat, insan zihninin sınırlı bilişsel kaynak yönetimiyle doğrudan ilişkilidir. Kahneman'ın Dikkat Kapasitesi Modeli veya Wickens'ın Çoklu Kaynak Teorisi (Multiple Resource Theory) gibi çerçevelerde, bu süreç merkezi yürütücü işlevlerin (prefrontal korteks öncülüğünde) kaynakları farklı görevler arasında paylaştırma becerisi olarak incelenir. İki görev benzer duyusal modalitelere (örneğin iki işitsel görev) dayandığında çakışma ve performans düşüşü (çift görev maliyeti - dual-task cost) artarken, farklı modalitelere dayanan görevler (görsel ve işitsel) daha az çakışma yaratabilir. Ancak sınırlı kapasite varsayımı nedeniyle, tam anlamıyla eşzamanlı ve kayıpsız bir çoklu görev (multitasking) insan bilişinde nörolojik olarak imkansızdır; bunun yerine beyin, görevler arasında hızla geçiş yapar (task-switching) veya otomatize olmuş davranışlara sığınır.
Etimoloji
İngilizce 'divide' (ayırmak, bölmek; Latince *dividere*) ve 'attention' (dikkat, yönelme; Latince *attendere*, *ad-* [-e, -e doğru] + *tendere* [gerilmek, uzanmak]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) ile sıklıkla karıştırılır. Seçici dikkat, birden fazla uyarıcı arasından sadece birine odaklanıp diğerlerini dışarıda bırakmayı ifade ederken; bölünmüş dikkat, dikkatin birden fazla uyarıcıya aynı anda paylaştırılmasını gerektirir.