Gelişim
Development
Tanım
Canlının döllenmeden ölümüne kadar geçen yaşam döngüsü boyunca yapı, işlev ve davranış örüntülerinde gerçekleşen aşamalı ve düzenli değişiklikler süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Yürümeye yeni başlayan bir çocuğun (toddler) kaba motor becerilerindeki ilerleme; önce refleksif hareketlerden istemli kas kontrolüne, ardından çevreyi keşfetme motivasyonuyla birlikte uzamsal farkındalık ve problem çözme yetilerindeki eş zamanlı yapısal değişimlerle gözlemlenmesi.
Derin Analiz
Gelişim, organizmanın biyolojik olgunlaşma (maturation) ve çevresel etkileşimler (learning) sonucu ortaya çıkan kalitatif ve kantitatif dönüşümlerini inceler. Bilişsel bilimler, gelişim psikolojisi ve nörobiyoloji bağlamında bu süreç; nöral budanma (synaptic pruning), miyelinizasyon, bilişsel şemaların adaptasyonu (piagetiyan asimilasyon ve akomodasyon) ve epigenetik mekanizmalarla şekillenir. Doğrusal bir ilerlemeden ziyade, kritik ve duyarlı dönemlerin (critical and sensitive periods) varlığıyla karakterize edilen, dinamik ve çok boyutlu bir sistem dinamiğidir.
Etimoloji
Fransızca 'développer' (açmak, sarmını çözmek, kabuğundan çıkarmak) fiilinden türetilmiştir; köken olarak Latinceye dayanır.
Karıştırmayın
Büyüme (growth) kavramı ile sıklıkla karıştırılır. Büyüme niceliksel artışı (boy, kilo) ifade ederken, gelişim niteliksel ve işlevsel dönüşümleri (bilişsel, sosyal, motor olgunlaşma) kapsar.