Akomodasyon
Accommodation
Tanım
Bilişsel gelişimde mevcut şemaların yeni bilgileri kapsayacak şekilde dönüştürülmesi, gözün odaklanma mekanizması veya kişilerarası müzakerelerde uzlaşma amacıyla taleplerin düzenlenmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
4 yaşındaki bir çocuğun sadece dört ayaklı ve tüylü varlıkları 'köpek' olarak bildiği (şema), bir gün sokakta miyavlayan ve farklı ses çıkaran bir kedi gördüğünde yaşadığı bilişsel çelişkiyi çözmek için 'kedi' adında yeni bir zihinsel kategori oluşturması veya köpeklik şemasını dönüştürmesi akomodasyona örnektir.
Derin Analiz
Akomodasyon kavramı, psikoloji ve bilişsel bilimlerde çok katmanlı bir işleve sahiptir. Jean Piaget'nin gelişim kuramında, bireyin dış dünyadan edindiği yeni veriler mevcut zihinsel şemalara sığmadığında gerçekleşen bilişsel yeniden yapılandırma sürecidir. Asimilasyon (özümleme) süreci mevcut yapıyı korurken, akomodasyon bilişsel yapının bizzat kendisini değiştirir. Nörofizyolojik düzeyde ise (göz akomodasyonu), siliyer kasların tonus değişimleri aracılığıyla lens eğriliğinin ayarlanması ve retinada net bir imaj oluşturulması demektir. Sosyal psikoloji ve müzakere dinamiklerinde ise tarafların ortak bir paydada buluşmak adına kendi pozisyonlarında esneme yapması olarak tanımlanır.
Etimoloji
Latince 'ad-' [yönelme, -e/-a] + 'commodus' [uygun, elverişli] sözcüklerinden türetilmiş olup, bir duruma uyum sağlama veya koşulları elverişli kılma anlamını taşır.
Karıştırmayın
Asimilasyon (özümleme) ile karıştırılır; asimilasyonda yeni bilgi mevcut şemaya uydurulurken, akomodasyonda şemalar yeni bilgiye uyum sağlamak için değiştirilir.