Gelişim Psikolojisi
Developmental Psychology
Tanım
Bireyin döllenmeden yaşlılığa kadar geçirdiği fiziksel, zihinsel, bilişsel ve sosyal değişimleri yaşam boyu perspektifle inceleyen psikoloji alt dalıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun korunum (conservation) ilkesini henüz kavrayamamışken, on bir yaşına geldiğinde somut işlemler dönemine geçerek hacim ve kütle değişmezliğini zihinsel olarak manipüle edebilmesi, bilişsel gelişim psikolojisinin inceleme alanına giren klasik bir gelişim basamağıdır.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisi, insan ontogenezini dinamik bir süreç olarak ele alır; genetik programlama (matürasyon) ile çevresel etkenlerin (epigenetik etkileşimler) karmaşık interaksiyonunu inceler. Piaget'nin bilişsel gelişim evreleri, Erikson'un psikososyal krizleri ve Bowlby'nin bağlanma teorisi bu disiplinin temel sütunlarını oluşturur. Çağdaş yaklaşımlar, gelişimin sadece çocuklukla sınırlı kalmadığını, ömür boyu (lifespan) devam eden adaptif bir süreç olduğunu ve nöroplastisitenin yaşlılık döneminde bile sürdüğünü ampirik olarak kanıtlamıştır.
Etimoloji
Fransızca 'développement' [açılma, gelişme] (Germen kökenli 'wickeln' / 'sarmak' fiilinin zıttı) ve Yunanca 'psyche' [ruh, zihin] + 'logia' [bilim] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Klinik psikoloji ile sıklıkla karıştırılır; ancak klinik psikoloji patoloji ve maladaptif davranışların sağaltımına odaklanırken, gelişim psikolojisi normatif gelişim yollarını ve yaşa bağlı evrensel değişim kalıplarını inceler.