Gelişim Psikolojisi

Bebeklerin, gözleri önünde bir nesnenin ilk saklandığı yeri (A noktası) aramaya devam etmelerini, nesne ikinci kez gözleri önünde farklı bir yere (B noktası) saklandığında ise B yerine hâlâ ilk yeri (A noktası) tercih etmelerini ölçen gelişimsel bir bilişsel görevdir.

Sosyometrik ölçümlerde akranları tarafından aktif olarak sevilmeyen, düşmanca ve antagonistik davranışlar sergilemeye yatkın çocuk.

Bebeklerin nesneler üzerinde fiziksel denemeler yaparak yeni eylem yolları ve araçlar keşfettiği, Jean Piaget'nin gelişim kuramındaki beşinci aşama.

Çok küçük bebeklerin, iki veya daha fazla duyudan gelen bilgiyi entegre ederek başkalarının eylemleri ile kendi bedenlerinin hareketleri arasındaki sembolik ilişkiyi kurma yeteneğidir.

Bireylerin akademik, meslekî veya sportif gibi belirli bir yaşam alanıyla örtülü (tacit) bir bağ kurarak o alanı benlik kurgusunun merkezi hâline getirmesi süreci.

Geleneksel eğitim sisteminin katı müfredat, değerlendirme ve öğretim yöntemlerinden farklı olarak esnek, yenilikçi ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlar sunan eğitim kurumudur.

Kuşların, sürüngenlerin ve memelilerin embriyolarını çevreleyen ve mekanik darbelere karşı koruyan sıvı dolu zar yapısıdır.

Torunlarıyla sıcak ve sevgi dolu bir ilişki kuran, ancak onların günlük bakım sorumluluklarını üstlenmeyen büyük ebeveynlik stili.

18. yüzyılın sonlarında Fransa'nın ormanlarında tamamen yabanî bir yaşam sürerken bulunan ve daha sonra zihinsel gelişim ile dil edinimi üzerine öncü eğitim çalışmalarına konu olan vahşi çocuk.

Bebeklerin yaklaşık altı aylıktan itibaren ürettiği, 'dadada' gibi ses birimlerinin tekrarına dayanan konuşma öncesi vokalizasyon evresi.

Bir bireyin, özellikle bir bebeğin birincil bakım verenine karşı geliştirdiği ve güven duygusunu pekiştiren derin duygusal bağ.

Bir bebek ile bakım veren arasında zamanla kademeli olarak gelişen,incinebilirlik anlarında güvenlik arayışını organize eden birincil, kalıcı ve özel duygusal ilişki.

Bebekler ile birincil bakım verenleri arasında evrimsel temelli yakınlık arayışı ve duygusal bağ kurma süreçlerini inceleyen, bireyin yaşam boyu duygu düzenleme kapasitesini şekillendiren kapsamlı gelişimsel kuram.

Bebeklerin ve küçük çocukların ev veya bakım ortamındaki güvenli üs davranışlarını değerlendirmek amacıyla gözlemciler veya ebeveynler tarafından kullanılan 90 maddelik standart bir Q-sıralama prosedürüdür.

Ulusal Yaşlanma Enstitüsü tarafından 1958'den beri sürdürülen ve 20 ile 90'lı yaşlar arasındaki binlerce gönüllünün yaşam boyu düzenli aralıklarla test edildiği kapsamlı intramural yaşlanma araştırması.

Çocukların erken dönemdeki konuşma biçimini veya yetişkinlerin bebeklerle iletişim kurarken kullandığı, abartılı tonlama ve sadeleştirilmiş sözcükler içeren akustik iletişim biçimi.

Bireylerin veya ailelerin yaşamlarında kritik bir dönüm noktasına ya da gelişimsel değişime ulaşmadan önce aldıkları proaktif danışmanlık ve eğitim hizmetidir.

Dinleyicinin perspektifini veya bilgi düzeyini hesaba katmaksızın, karşılıklı fikir alışverişi amacı gütmeden gerçekleştirilen konuşma biçimidir.

Nancy Bayley tarafından 1928 yılında başlatılan ve katılımcıların zihinsel yeteneklerini 21 aylıktan başlayarak 50 yılı aşkın bir süre boyunca boylamsal olarak takip eden öncü gelişim psikolojisi araştırması.

1990 yılında başlatılan; Batı Berlin'de yaşayan 70 yaş ve üzeri heterojen bir örneklem üzerinde yürütülen, iki on yılı aşkın süreyi kapsayan boylamsal ve disiplinler arası bir yaşlanma araştırmasıdır.

Genellikle tek ebeveynli veya dezavantajlı ailelerden gelen çocuklara gönüllü yetişkinler aracılığıyla birebir mentorlük ve pozitif rol modelleme sağlayan ulusal sivil toplum kuruluşu.

Bilişsel gelişim kuramlarında, özellikle Jean Piaget'nin yaklaşımında, önceki veya sonraki dönemlerden niteliksel olarak farklı bir düşünce düzeyini temsil eden gelişimsel basamak.

Algılama, bellek, kavram oluşturma, problem çözme ve akıl yürütme gibi zihinsel süreçlerin doğumdan yetişkinliğe uzanan büyüme ve olgunlaşma seyri.

Kardeş sayısı ve doğum sırasının aile içindeki entelektüel ortamı etkileyerek çocukların zeka düzeyini biçimlendirdiğini öne süren tartışmalı teorik model.

Urie Bronfenbrenner'ın gelişim psikolojisine kazandırdığı, bireyin biyolojik donanımı ile çok katmanlı çevresel sistemlerin etkileşimini inceleyen olgunlaşmış gelişim kuramıdır.

Evlilik, evlat edinme veya koruyucu aile ilişkileri dışındaki, doğrudan kan bağına dayanan akrabalık ağı.

Bir çocuğu dünyaya getiren ve genetik materyalini sağlayan, evlat edinme sürecinde ise yasal ve sosyal ebeveynlikten ayrı konumlanan kadın.

Bir çocuğun genetik materyalini sağlayan ve onu dünyaya getiren biyolojik anne veya babayı tanımlayan akrabalık ve köken kavramı.

Puberte veya menopoz gibi, organizmanın yaşam döngüsü boyunca deneyimlediği yaşa bağlı fizyolojik ve hormonal değişimler.

Albert Bandura'nın gözlemsel öğrenme deneylerinde kullanılan, vurulduğunda tabanındaki ağırlık sayesinde tekrar ayağa kalkan şişme plastik oyuncak.

Şiddetli zihinsel gelişim bozukluğu olan çocukların, kurumsal yatılı bakım yerine ev ortamı ve aile benzeri koşullarda yaşamasının gelişimsel etkilerini inceleyen çığır açıcı bir müdahale araştırmasıdır.

Bilişsel karmaşıklık ile yürütücü kontrol arasındaki gelişimsel ilişkiyi açıklayan ve çocukların problem çözme becerilerinin yaşla birlikte nasıl evrildiğini inceleyen teorik model.

İki ila dört aylık bebeklerin, özellikle memnuniyet ve mutluluk durumlarında çıkardıkları ünlü benzeri seslerdir.

Bebeklik evresi ile ergenlik dönemi arasındaki gelişim evresinde bulunan genç insan.

Çalışma saatleri içerisinde çocuklara ev dışı düzenli bakım hizmeti sağlamak üzere yasal ruhsat almış kurumlar.

Çocuk bakım merkezleri, okullar, işletmeler ve sağlık kurumları gibi çeşitli toplu ortamlarda çocukların günlük temel ihtiyaçlarını karşılayan ve gelişimlerini gözeten eğitimli profesyonel.

Ebeveynlerin çalışma saatlerinde veya ev dışı zorunluluklarında çocukların gündüz saatlerinde bakımı, eğitimi ve gözetimi; geniş anlamda ise her yaştan çocuğun herhangi bir bağlamdaki koruyucu bakım sürecidir.

G. Stanley Hall tarafından 19. yüzyılın sonlarında başlatılan ve çocuk gelişimini incelemek için ilk kez sistematik ve ampirik bilimsel yöntemlerin uygulandığı öncü tarihsel akım.

Çocukların yetişkinlerden farklı olarak geliştirdikleri gelenekler, değerler, inançlar, ritüeller ve davranış normları bütünü.

Çocukların gereksinimlerini, ilgi alanlarını, güvenliğini ve esenliğini her şeyin önünde tutan yaklaşım veya ortam.

Doğumdan ergenliğe kadar olan süreçte bireylerin davranışsal, zihinsel ve duygusal gelişimlerini sistematik olarak inceleyen ve olası bozuklukların tedavisini ele alan psikoloji alt dalıdır.

Belirli bir toplumun, alt kültürün veya ailenin çocuk büyütürken benimsediği disiplin, şefkat gösterimi ve serbestlik derecesini içeren kalıplaşmış davranış ve tutum örüntüleridir.

Yetişkinlerin ve daha büyük çocukların küçük çocuklarla iletişim kurarken benimsediği; basitleştirilmiş, abartılı tonlamalara sahip ve yapılandırılmış özel konuşma biçimidir.

Gelişimsel süreç boyunca belirli yaş evrelerinde ortaya çıkan, yabancı korkusu ve yükseklik gibi normatif ve çoğunlukla geçici nitelikteki kaygı tepkileridir.

Bireyin kimlik krizini henüz deneyimlemediği ve mesleki, ideolojik ya da kişisel taahhütlerde bulunma konusunda herhangi bir yönelim ya da çaba göstermediği ergenlik ve yetişkinlik evresi.

Kaynakların, ödüllerin ve cezaların eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine göre adil bir şekilde paylaştırılması gerektiğine dair bilişsel inanç ve sosyokültürel norm.

Bir eylemin, kendisini yinelemek için gerekli uyarılmayı üreten yeni bir tepkiyi tetiklediği, şiddeti ve süresi genellikle artarak süren döngüsel davranış modeli.

Bireylerin yaşlanma sürecinde kişilik stillerini, aktivite düzeylerini, ilgi alanlarını ve sosyal rollerini geçmiş yaşam örüntülerine benzer şekilde sürdürme eğiliminde olduğunu öne süren psikososyal model.

Embriyonik gelişim evresinde ayrı koryon zarlarına sahip olan ikiz gebelik türüdür.

Bilişsel gelişimin, bireyin bağlam içindeki eylemleriyle şekillenen, doğrusal olmayan ve dinamik bir süreç olduğunu savunan gelişimsel kuramdır.

Çocuğun ebeveyninden ayrılma veya yeniden birleşme durumlarıyla nasıl baş edeceğini öğrenemediği ve ebeveyne karşı tutarsız, çelişkili tepkiler sergilediği normal bağlanma seyrindeki kesinti.

Birey ile çevre arasındaki karşılıklı etkileşimler ve çatışmalar yoluyla gelişim sürecinin gerçekleşmesini sağlayan dinamik bilişsel mekanizmalar.

Bir bireyin ailesindeki kardeşler arasındaki kronolojik doğum pozisyonunu (ilkdoğan, ortanca, en küçük vb.) ifade eden kavram.

Çocukların ve ergenlerin zihinlerindeki bilim insanı imajını ve sterotiplerini ortaya çıkarmak amacıyla kullanılan projektif bir değerlendirme aracıdır.

Bireyin yaşam boyu duygularını deneyimleme, ifade etme, anlamlandırma ve düzenleme kapasitesinin evrilme süreci.

Bloom'un eğitim hedefleri taksonomisinde, öğrenmenin düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkiye odaklandığı yapılandırılmış programlar bütünüdür.

Kuarumsal bilişsel gelişim kuramında, genç yetişkinlerin bilgi ve zekayı kariyer, aile ve toplumsal hedeflere ulaşmak amacıyla doğrudan uygulamaya koydukları evredir.

Kişinin gelecekteki olası bağımsızlığı ve sosyal rolleri için gerekli bilgiyi ve becerileri doğrudan bir pratik uygulama gözetmeksizin topladığı, genellikle çocukluk ve ergenlik dönemini kapsayan bilişsel gelişim evresidir.

Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramının sekizinci ve son evresi olup, yaşlılık döneminde bireyin geçmişini değerlendirerek yaşamından duyduğu tatmin ile pişmanlıklar arasındaki çatışmayı ifade eder.

Ana karakterin çocukluktan yetişkinliğe geçiş sürecindeki ahlaki, psikolojik ve bilişsel gelişim evrelerini inceleyen edebi ve psikolojik anlatı türü.

Üstün yetenekli öğrencilerin zihinsel kapasitelerine uygun akademik zorluk sunmak amacıyla müfredatın daraltılması, belirli derslerde hızlandırma yapılması veya sınıf atlama gibi yöntemlerle normalden daha hızlı bir eğitsel ilerleme kaydetmesi.

İnsan gelişimini, bireyi çevreleyen ve iç içe geçmiş çok katmanlı çevresel sistemlerin karşılıklı etkileşimleriyle açıklayan kapsamlı gelişimsel çerçevedir.

Ergenlik döneminde bireyin, kendi duygu ve düşüncelerinin eşsiz olduğuna inanması ve herkesin sürekli kendi üzerinde odaklandığını varsayması durumu.

Ergenlerin artan bağımsızlık arzusu doğrultusunda ailevi değerleri ve davranışları üzerindeki ebeveyn denetimini reddetme eğilimidir.

Puberteyle başlayıp fizyolojik ve nörobiyolojik olgunluğa erişmeyle tamamlanan, bireyin fiziksel, psikolojik, bilişsel ve sosyal boyutlarda köklü dönüşümler yaşadığı kritik gelişim evresi.

Puberte ile başlayan ve birincil cinsiyet organlarının gelişimini, ikincil cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkışını ve üreme yeteneğinin kazanılmasını kapsayan somatik ve fizyolojik dönüşümler.

Bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçiş evresindeki fiziksel, Bilişsel, duygusal ve sosyal gelişim süreçlerini inceleyen psikoloji alt dalıdır.

Doğumdan üç yaşma kadar olan süreçte, gelişimsel gecikme riski taşıyan veya bu gecikmeyi gösteren çocuklara ve ailelerine sunulan, nörogelişimsel etkileri en aza indirmeyi amaçlayan çok disiplinli özel hizmetler bütünü.

Yaşamın ilk beş yılında edinilen ve çocuğun sonraki bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimini kökten şekillendiren yaşantılar bütünü.

Bireyin dış dünyadaki nesneler ve olaylar üzerinde nedensel bir etki yaratma ve çevresine hakim olma yönündeki içsel eğilimidir.

Bir bireyin okul içi etkinlikler, kulüpler veya özel projeler kapsamındaki ders dışı katılımlarını ayrıntılı olarak belgeleyen yazılı veya kayıtlı veri kümesi.

Bir çocuğu yasal yollarla evlat edinen ve bakımını üstlenen yetişkin birey.

Bir bebeğin veya çocuğun, biyolojik ailesi dışındaki bir aileye kalıcı olarak yasal yollarla yerleştirilmesi süreci.

Gruplar veya bireyler arasındaki gelişimsel, işlevsel ya da davranışsal ayrışmaları yapısal veya niteliksel bir eksiklik olarak değil, özgün bir varyasyon olarak ele alan açıklama modelidir.

Fiziksel, duygusal, sosyal veya bilişsel yeteneklerde yaşa göre beklenenden daha yavaş bir ilerleme hızı gösterme durumu.

Dil ve konuşma becerilerinin tipik gelişim yaşının gerisinde kalması durumu.

Bir davranışın ya da modelin gözlemlenmesinden dakikalar, saatler veya günler sonra, ortada herhangi bir model yokken kopya edilmesidir.

Bireylerin ilk çocuk sahibi olma yaşını, genellikle 30 yaş sonrasına, yaşamın nispeten geç bir evresine erteleme durumu.

Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının, bireyin ahlaki akıl yürütmede aile ve toplumun beklentilerine, kurallarına ve sosyal düzene uyum sağlamasını esas alan orta evresi.

Canlının döllenmeden ölümüne kadar geçen yaşam döngüsü boyunca yapı, işlev ve davranış örüntülerinde gerçekleşen aşamalı ve düzenli değişiklikler süreci.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda kronolojik yaşa kıyasla gelişimsel işlevselliğin düzeyini belirlemek için kullanılan sayısal oran.

Bireyin döllenmeden yaşlılığa kadar geçirdiği fiziksel, zihinsel, bilişsel ve sosyal değişimleri yaşam boyu perspektifle inceleyen psikoloji alt dalıdır.

Bireyin gelişimini, biyolojik, psikolojik, sosyal ve tarihsel çoklu bağlamların karşılıklı etkileşimleri silsilesi içinde ele alan bütüncül teorik çerçeve.

Dünya genelindeki çocukların benzer yaş dönemlerinde sergilediği, fiziksel, bilişsel, sosyal veya duygusal açıdan öngörülebilir ve evrensel nitelikteki kritik gelişim aşamaları.

Çocuğun gelişimsel yaşının takvim yaşına bölünmesiyle elde edilen ve erken çocukluk dönemindeki işlevsellik düzeyini sayısal olarak ifade eden oran.

Bir becerinin yaşamın erken evrelerinde yetişkin düzeyinde yetkinliğe ulaşması ve sonrasında sabit kalmasını ifade eden gelişimsel örüntü.

Bir organizmanın yaşam döngüsü boyunca yapısal veya işlevsel değişikliklerin gerçekleştiği evrensel ve öngörülebilir sıralama.

Bireyin yaşam döngüsü içerisinde belirli yeteneklerin, karakteristik özelliklerin veya davranış kalıplarının ortaya çıktığı belirli zaman aralığı.

İnsan yaşam döngüsünün neonatal dönemden geç yetişkinliğe kadar uzanan ardışık biyolojik, psikolojik ve sosyal evreleri.

Konsepsiyondan olgunluğa kadar geçen süreçte duygusal, entelektüel, sosyal ve fiziksel gelişimi şekillendiren koşulların ve değişkenlerin tamamı.

Yaşamın belirli dönemlerinde sağlıklı ve normal bir gelişim gösterebilmek için edinilmesi gereken temel fiziksel, sosyal, zihinsel ve duygulemsel kazanımlar.

Bir bireyin belirli bir öğrenme görevine, akademik konuya veya gelişimsel basamağa uyum sağlayabilmesi için gereken bilişsel, duygusal ve nörobiyolojik olgunluk düzeyi.

Bir veya birden fazla işlevin (örneğin dil, motor veya bilişsel beceriler) normal gelişim çizgisinin ve yaş beklentilerinin belirgin şekilde ilerisinde veya erken ortaya çıkması durumu.

Gelişimin zaman içindeki biçimini, seyrini ve bir organizmanın gelişiminde belirli bir unsurun oynadığı rolü ifade eden kavram.

Bireyin yaşam döngüsü boyunca bir gelişim evresinden diğerine geçerken karşılaştığı, normal ve öngörülebilir adaptasyon zorluklarını içeren psikolojik dönüm noktası.

İnsan gelişiminin sürekliliğini, yaşam boyu evrelerini ve erken dönem yaşantılarının kişilik üzerindeki belirleyici rolünü inceleyen kuramsal yaklaşımlar bütünü.

Belirli bir gelişim evresiyle ilişkili tipik becerileri ve beklenen başarı düzeyini belirleyen standart değerler bütünü.

Merkezi sinir sisteminde herhangi bir hasar olmaksızın, çocuğun gelişimsel basamaklara ulaşmasında görülen ve genellikle geçici olan gecikme durumu.

Bireyin tipik gelişim basamaklarında kaydettiği ilerleme derecesini değerlendirmek için kullanılan standartlaştırılmış ölçüm aracı.

Bireylerin yaşam boyu sergilediği yaşa bağlı gelişimsel boyutları (motor, bilişsel veya sosyo-duygusal) değerlendirmek için kullanılan standartlaştırılmış değerlendirme araçları.

İnsan yavrusunun doğuştan getirdiği biyolojik donanım ile çevresel uyarıcılar etkileşiminde dili edinme ve anlama süreçlerini inceleyen disiplinler arası bilim dalıdır.

Gelişimin, genetik düzeyden kültürel düzeye kadar tüm biyolojik ve yaşantısal değişkenlerin karşılıklı (iki yönlü) etkileşimi sonucunda şekillendiğini savunan teorik çerçeve.

Fiziksel ve davranışsal gelişim evrelerinin tipik olarak hangi yaş dönemlerinde ortaya çıkması beklendiğini belirten normatif zaman çizelgeleri.

Bir bireyin bilişsel, motor veya sözel becerilerinin standart bir yaş birimi veya yaş eşdeğeri cinsinden ifadesidir.

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, bebeğin daha önce öğrendiği iki ya da daha fazla ayrı şemayı belirli bir amaca ulaşmak için kasıtlı olarak birleştirdiği gelişimsel evredir.

Genellikle uygunsuz formlarda ortaya çıkan ve başkalarının dikkatini çekme amacıyla sergilenen davranış türü.

Çocukların aynı materyallerle veya benzer etkinliklerle oynamasına rağmen doğrudan bir koordinasyon ya da ortak bir amaç paylaşmadığı, sosyal etkileşimin ve bilgi alışverişinin gözlemlendiği gelişimsel bir oyun evresidir.

Çocukların ortak bir amaca ulaşmak veya belirli bir senaryoyu gerçekleştirmek için roller üstlenerek ve kuralları müzakere ederek birlikte oynadıkları gelişmiş sosyal oyun evresi.

Biyolojik ebeveynler ile evlat edinen aile ve çocuk arasında hiçbir temasın, bilginin veya kimlik paylaşımının bulunmadığı, evrakların mühürlendiği yasal evlat edinme süreci.

Ahlaki kavramların, vicdanın, dini değerlerin ve sosyal tutumların kişilik gelişiminin temel bir veçhesi olarak aşamalı biçimde oluşması.

Eğitim kurumlarında, belirli bir meslek alanının temsilcilerinin öğrencilerle bir araya gelerek gereklilikler ve fırsatlar hakkında bilgi paylaştığı mesleki rehberlik toplantısıdır.

Bireylerin bilişsel, ahlaki ve ego gelişimini kasıtlı ve sistematik müdahalelerle hızlandırmayı amaçlayan yapılandırılmış eğitim modeli.

Yabancı Durum Testi'nde bebeklerin ebeveynin varlığında yüksek kaygı sergilediği, ayrıldığında belirgin sıkıntı yaşayıp döndüğünde hem temas arzulayan hem de öfkeyle fiziksel temasa karşı çıkan güvensiz bir bağlanma biçimidir.

Çocukların aynı fiziksel alanda birlikte oynarken, karşısındakini dinlemeden ve birbirlerinin söyledikleriyle mantıksal bir bağ kurmadan yüksek sesle kendi kendilerine konuşma hâlidir.

Genellikle dışsal bir ödülü elde etmek veya cezadan kaçınmak amacıyla, başkaları tarafından bireye dayatılan ve içsel motivasyonu baskılayan hedef türüdür.

İkiz kardeşler arasında gelişen, dışarıdan bakanlar veya ebeveynler için anlaşılmaz olan, kendine has ve gizli iletişim örüntüsü.

Bir sürecin, gelişimin ya da işlevin gerçekleşmesi için vazgeçilmez olan veya titiz, tarafsız bir değerlendirmeyi barındıran özellik.

Bir bireyin doğumundan bu yana geçen sürenin ay ve yıl cinsinden takvimsel karşılığıdır.

Ekolojik sistemler kuramında, bireyin gelişimi üzerinde zaman içinde meydana gelen değişimleri ve süreklilikleri kapsayan çevresel katmandır.

Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, 11-12 yaş ve üzerindeki çocukların kuralları uzlaşmaya dayalı bağlayıcı yasalar olarak gördüğü ve oyunları birbiriyle bağlantılı sistemler olarak algıladığı son evre.

Zihinsel engelli bireylerin bilişsel süreçleri ile davranışsal gelişimlerinin, engeli bulunmayan akranlarından niteliksel olarak farklı olduğunu öne süren teorik yaklaşım.

Bireylerin ekonomik yetersizlikler, ayrımcılık veya elverişsiz yaşam koşulları nedeniyle geniş toplumun kültürel imkanlarına erişememesi ve çevresel uyarıcı eksikliği yaşaması durumu.

Bireyin geçmişteki eylem ve seçimlerinin zamanla birikerek belirli yaşam yörüngelerini pekiştirmesi ve istikrarlı hale getirmesi süreci.

Bir çocuğun entelektüel gelişim ortamındaki yetersizlik derecesini; başarı beklentileri, keşif teşviki ve dil gelişimi gibi değişkenler üzerinden ölçen nicel göstergedir.

Bireyin benmerkezci bakış açısını terk ederek dış gerçekliği ve başkalarının perspektiflerini hesaba katma yeteneğini geliştirdiği bilişsel gelişim süreci.

Belirli bir deneyim alanındaki zihinsel operasyonları, kavramları ve aralarındaki ilişkileri entegre eden, görev performansını yönlendiren teorik ağ.

Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, işlem öncesi dönemdeki çocukların bir durumun veya nesnenin birden fazla boyutu yerine yalnızca tek bir belirgin özelliğine odaklanma eğilimi.

Sosyometrik değerlendirmelerde akran grubundan ne aşırı derecede tercih edilen ne de dışlanan, ortalama düzeyde olumlu ve olumsuz oy alan çocuk.

Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, çocuğun kuralların değişmez mutlaklar olmadığını, insanlar tarafından uzlaşıyla oluşturulmuş esnek yapılar olduğunu kavradığı yaklaşık 10 yaş ve sonrası evredir.

Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının geleneksel düzeyinde yer alan, bireylerin kurallara, yasalara ve toplumsal düzenin sürdürülmesine körü körüne veya mutlak bir sadakat gösterdiği dördüncü evre yönelimidir.

Yüksek düzeyde kontrol ve talep içeren, buna karşın düşük sıcaklık ve duyarlılıkla karakterize edilen katı bir ebeveynlik tarzı.

Bireyin ölümü doğrusal zaman, kesinlik, geri döndürülemezlik, evrensellik ve kişisel kırılganlık ekseninde zihinsel olarak yapılandırmasıdır.

Erikson'un psikososyal gelişim kuramının 1 buçuk ila 3 yaşları arasındaki ikinci evresi olup, çocuğun bağımsızlık kazanma çabası ile aşırı kısıtlayıcı ebeveyn tutumlarının yarattığı yetersizlik hissi arasındaki çatışmayı tanımlar.

Çocuk veya ergen akranların, birbirlerinin antisosyal söylemlerini ve eylemlerini pekiştirmesiyle karakterize bir sosyalizasyon sürecidir.

Bireyler arasında şefkat aktarmak veya konfor sağlamak amacıyla gerçekleştirilen yakın temas ve bağlanma davranışı.

Bedenin uzun ekseni boyunca, gelişimin ve olgunlaşmanın baş bölgesinden başlayıp ayaklara doğru ilerlediği yönetsel gelişim ilkesidir.

Gelişimin baş bölgesinden ayak veya kuyruk ucuna doğru ilerleyen yukarıdan aşağıya yönelim kuralı.

Gelişmekte olan çocuğun fiziksel dünyadaki nesneleri zihinsel olarak temsil etme ve aralarındaki mantıksal ilişkileri kavrama becerisi.

Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının yaklaşık 7 ila 12 yaşları arasını kapsayan, çocukların benmerkezcilikten uzaklaşıp fiziksel nesneler ve somut deneyimler üzerinde mantıksal işlemler yapabildiği üçüncü evresi.

Bireyin yaşam boyu çevresini saran, yakınlık derecelerine göre eş merkezli üç halka şeklinde organize olmuş sosyal ilişkiler ağının gelişimsel ve yapısal değişimini inceleyen teorik çerçeve.

Gelişimsel değişimlerin niceliksel ve kademeli bir süreç olarak mı (süreklilik), yoksa niteliksel olarak farklı basamaklar ve keskin eşikler şeklinde mi (süreksizlik) gerçekleştiğini inceleyen temel gelişim psikolojisi tartışması.

Sosiyometrik ölçümlerde akranları tarafından hem çok sayıda beğenilme (pozitif aday) hem de çok sayıda beğenilmeme (negatif aday) oyu alan çocukları tanımlayan akran statüsü kategorisidir.

Dezavantajlı çocukların entelektüel ve sosyal becerilerini geliştirmek amacıyla özel olarak tasarlanmış eğitim programları.

Yavruların veya bebeklerin, yumuşak materyallerle fiziksel temas kurduklarında deneyimledikleri yatıştırıcı ve pozitif etki.

Erikson'un psikososyal gelişim kuramının ilk evresi olup, doğumdan 18 aya kadar bebeğin dış dünyaya ve bakım verenine yönelik temel bir güven ya da güvensizlik geliştirdiği kritik dönemdir.

Erik Erikson'ın psikososyal gelişim kuramının ilk evresinde, bebek ile bakım veren arasındaki tutarsız veya ihmalkar etkileşim sonucunda gelişen dünyayı tehditkâr ve öngörülemez olarak algılama eğilimi.

Emme, göz hareketi, kavrama ve sese yönelme gibi yenidoğan dönemine ait kalıtsal motor tepkilerin bütünü.

Bireyin mevcut bilişsel şemaları ile yeni karşılaştığı uyarıcı arasındaki uyumsuzluk derecesinin, dikkat ve öğrenme motivasyonunu belirlediğini öne süren gelişimsel ilke.

Çocukların materyalleri bilinçli bir şekilde manipüle ederek nesneler, yapılar veya eserler oluşturduğu, hem bilişsel hem de motor becerileri besleyen bir nesne oyunu formudur.

Bir organizmanın doğumundan bu yana geçen kronolojik zaman dilimi veya fiziksel, zihsel ve gelişimsel olgunluk derecesi.

Bilişsel yeteneklerin ve zihinsel işlevlerin çocukluk ve ergenlik döneminde yaş ilerledikçe daha farklılaşmış ve özelleşmiş hale geldiğini öne süren gelişimsel hipotez.

Belirli bir zaman aralığında doğmuş ve yaşam süre boyunca benzer tarihi ve kültürel olayları deneyimlemiş bireyler grubu.

Yaşamın belirli evrelerinde ortaya çıkan içsel çatışmalarla ilişkilendirilen, kişilikte niteliksel ve teorik bir değişim süreci.

Biyolojik, psikolojik ve yasal olgunluk evresine erişmiş, bireysel sorumluluk alabilme kapasitesine sahip insan.

Ergenlik sonrasından yaşlılığa kadar uzanan yaşam boyu süreçte gerçekleşen biyolojik, psikolojik ve sosyokültürel değişim ve olgunlaşma dinamiklerinin tamamıdır.

Ergenlik sonrasında başlayan, tam fizyolojik büyüme ve olgunluğa erişildiği, yaşlanma süreçleriyle ilişkili biyolojik, bilişsel, sosyal ve kişilik değişimlerinin görüldüğü yaşam evresidir.