Gelişim Psikolojisi

Bebeklerin, gözleri önünde bir nesnenin ilk saklandığı yeri (A noktası) aramaya devam etmelerini, nesne ikinci kez gözleri önünde farklı bir yere (B noktası) saklandığında ise B yerine hâlâ ilk yeri (A noktası) tercih etmelerini ölçen gelişimsel bir bilişsel görevdir.

Düşük gelirli ailelerden gelen çocukların bilişsel gelişimini desteklemek amacıyla 1970'lerde başlatılmış çığır açan kontrollü erken müdahale projesidir.

Çocukların genellikle yaşamın ikinci yılında (yaklaşık 18-24 aylıkken) üretken kelime dağarcıklarında gözlenen ani ve ivmeli sözcük edinim evresidir.

Sosyometrik ölçümlerde akranları tarafından aktif olarak sevilmeyen, düşmanca ve antagonistik davranışlar sergilemeye yatkın çocuk.

Çocuğun, bir eylemin ahlaki değerinin sonuçlardan ziyade niyet ve öznel koşullar tarafından belirlendiğini kavradığı gelişimsel aşama.

Bireyin yaşam boyu doğru ile yanlışı ayırt etme, vicdan, etik değerler ve sosyal tutumlar geliştirme sürecidir.

Bir eylemin ahlaki değerinin, bağlamdan veya sonuçlardan bağımsız olarak, evrensel ve değişmez doğru-yanlış standartlarına göre belirlendiği metaetik görüş.

Jean Piaget'nin gelişim kuramında, küçük çocukların iyi davranışı otoriteye itaatle ve eylemin ahlakiliğini niyetten bağımsız olarak yalnızca sonuçların büyüklüğüyle eşitledikleri erken dönem bilişsel-ahlaki yönelimi.

Bir bireyin farklı bağlamlarda ve zaman içinde sergilediği kararlı, öngörülebilir ahlaki tutum ve davranış örüntüsü.

Bir ailenin içinde yaşamsal faaliyetlerini sürdürdüğü, bireylerin birbirini karşılıklı olarak etkilediği psiko-sosyal koşulların ve dinamiklerin tamamı.

Yaş, cinsiyet, meslek veya sosyal grup üyeliği gibi belirli özellikleri veya işlevleri bir veya daha fazla bireyle paylaşan kişi.

Bir bireyin davranış, performans veya sosyal statüsünün, aynı sosyal veya mesleki gruptaki akranları tarafından sistematik olarak değerlendirilmesi ve puanlanması süreci.

Yaş, sosyal statü, ekonomik durum ya da eğitim gibi ortak özellikleri paylaşan ve üyeleri arasında eşitlik temelinde etkileşim kurarak birbirlerinin tutum, duygu ve davranışlarını etkileyen bireyler topluluğudur.

Bebeklerin nesneler üzerinde fiziksel denemeler yaparak yeni eylem yolları ve araçlar keşfettiği, Jean Piaget'nin gelişim kuramındaki beşinci aşama.

Çok küçük bebeklerin, iki veya daha fazla duyudan gelen bilgiyi entegre ederek başkalarının eylemleri ile kendi bedenlerinin hareketleri arasındaki sembolik ilişkiyi kurma yeteneğidir.

Bireylerin akademik, meslekî veya sportif gibi belirli bir yaşam alanıyla örtülü (tacit) bir bağ kurarak o alanı benlik kurgusunun merkezi hâline getirmesi süreci.

Bireyin fiziksel ve psikolojik olgunlaşma süreci boyunca ham duyusal uyaranları anlamlı bütünlere dönüştürme ve organize etme becerilerini kazanması süreci.

Geleneksel eğitim sisteminin katı müfredat, değerlendirme ve öğretim yöntemlerinden farklı olarak esnek, yenilikçi ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlar sunan eğitim kurumudur.

Kuşların, sürüngenlerin ve memelilerin embriyolarını çevreleyen ve mekanik darbelere karşı koruyan sıvı dolu zar yapısıdır.

Bir anne veya maternal figür tarafından bir çocuğa sağlanan bakım, koruma ve besleme süreçlerinin tamamı.

İnsan gelişiminin, diğer organizmaların gelişimi ve çevreyle olan etkileşimleri bağlamını inceleyen bilim dalıdır.

Torunlarıyla sıcak ve sevgi dolu bir ilişki kuran, ancak onların günlük bakım sorumluluklarını üstlenmeyen büyük ebeveynlik stili.

Çocukların ve genç hayvanların, hayatta kalma için gerekli temel işlevlerin dışında kalan birikmiş fazla enerjilerini harcamak amacıyla lokomotor ve fiziksel oyunlara yöneldiklerini öne süren klasik hipotez.

Farklı olayların, süreçlerin veya gelişimsel alanların eş zamanlı olarak gerçekleşmemesi veya zamansal uyum eksikliği.

Otoriteye, özellikle ebeveyn otoritesine veya bunun eşdeğerlerine karşı sergilenen aktif ya da pasif direnç eğilimi.

Bir bireyin, özellikle bir çocuğun, kendi başına bağımsızlaşmasını ve özerklik kazanmasını engelleyecek düzeyde aşırı gözetim altında tutulması ve her türlü dışsal riskten sakınılması durumu.

Psikolojide, gelişimsel süreçlerde veya karar verme mekanizmalarında belirli bir beceri ya da kaynağın erken dönemde kazanılmasının, sonraki aşamalarda katlanarak artan üstünlükler sağladığını belirten kural sistemidir.

18. yüzyılın sonlarında Fransa'nın ormanlarında tamamen yabanî bir yaşam sürerken bulunan ve daha sonra zihinsel gelişim ile dil edinimi üzerine öncü eğitim çalışmalarına konu olan vahşi çocuk.

1800 yılında Fransa'nın Aveyron ormanlarında yaklaşık 12 yaşlarında bulunan, insan topluluğundan uzakta büyümüş ve Fransız hekim Jean-Marc-Gaspard Itard tarafından incelenmiş vahşi çocuk vakası.

Bireyin, özellikle ebeveynler veya birincil bağlanma figürleri olmak üzere, bağlanılan kişilerden ayrılma veya bu ihtimalle karşılaşma durumunda yaşadığı doğal endişe ve tedirginlik hali.

Bebeğin anneden kademeli olarak farklılaşması, ayrı bir kimliğe sahip olduğunun farkına varması ve göreceli bir özerklik statüsü kazanmasıyla karakterize gelişimsel evre.

Biyolojik babanın bulunmadığı ya da işlevsiz olduğu durumlarda, onun paternal rollerini üstlenen ve birey için bir bağlanma ile özdeşleşme odağı oluşturan ikame figür.

Bebeklerin yaklaşık altı aylıktan itibaren ürettiği, 'dadada' gibi ses birimlerinin tekrarına dayanan konuşma öncesi vokalizasyon evresi.

Bir bebek ile bakım veren arasında zamanla kademeli olarak gelişen,incinebilirlik anlarında güvenlik arayışını organize eden birincil, kalıcı ve özel duygusal ilişki.

Bireyin, özellikle bebeklerin, bakım verenleriyle yakınlık kurmasını ve sürdürmesini sağlayan; ağlama, gülümseme ve sarılma gibi eylemleri içeren doğuştan gelen davranış biçimidir.

Bebekler ile birincil bakım verenleri arasında evrimsel temelli yakınlık arayışı ve duygusal bağ kurma süreçlerini inceleyen, bireyin yaşam boyu duygu düzenleme kapasitesini şekillendiren kapsamlı gelişimsel kuram.

Bebeklerin ve küçük çocukların ev veya bakım ortamındaki güvenli üs davranışlarını değerlendirmek amacıyla gözlemciler veya ebeveynler tarafından kullanılan 90 maddelik standart bir Q-sıralama prosedürüdür.

Çocukların bakım verenleriyle olan bağlanma güvenliklerini doğal ortamlarında gözlem yoluyla değerlendirmeye yarayan standartlaştırılmış bir Q-sort metodolojisidir.

Ebeveynlerin ya da yardımcı ebeveynlerin, yavruların temel gereksinimlerini karşılama, vocalizasyonlarına ve yaklaşma çabalarına tepki verme ve onları dışsal tehditlerden koruma eğilimi.

Ulusal Yaşlanma Enstitüsü tarafından 1958'den beri sürdürülen ve 20 ile 90'lı yaşlar arasındaki binlerce gönüllünün yaşam boyu düzenli aralıklarla test edildiği kapsamlı intramural yaşlanma araştırması.

Hastalık ve sakatlıktan kaçınma, yüksek bilişsel ve fiziksel kapasiteyi koruma ve yaşamla aktif etkileşimi sürdürme süreci.

Bebeklerin ve küçük çocukların gelişimsel değerlendirmeleri sırasında sergiledikleri tutum, duygu durum ve sosyal-duygusal tepkilerini sistematik olarak puanlamaya yarayan eski tarihli derecelendirme ölçeğidir.

Çocukların erken dönemdeki konuşma biçimini veya yetişkinlerin bebeklerle iletişim kurarken kullandığı, abartılı tonlama ve sadeleştirilmiş sözcükler içeren akustik iletişim biçimi.

Bir bebeğin vücudunun sistematik ve nazik dokunuşlar, sıvazlamalar ve yoğurma hareketleriyle uyarılmasına dayanan duyusal müdahale.

Yetişkinlerin bebeklerle iletişim kurarken kullandıkları, abartılı tonlamalar, yüksek perdeler ve sık tekrarlardan oluşan özel konuşma tarzıdır.

Bilişsel gelişimin, birey ile çevre arasındaki dinamik etkileşimin bir ürünü olduğunu ve becerilerin belirli bağlamlarda en destekleyici ortamlarda optimal seviyeye ulaştığını savunan gelişimsel yaklaşım.

Bireylerin veya ailelerin yaşamlarında kritik bir dönüm noktasına ya da gelişimsel değişime ulaşmadan önce aldıkları proaktif danışmanlık ve eğitim hizmetidir.

Çocukların örgün eğitimden çok önce, sosyal etkileşimler ve çevreleriyle olan deneyimleri aracılığıyla edindikleri okuma ve yazmanın gelişimsel öncülü olan beceri, bilgi ve tutumlar bütünü.

Ergenlik ile genç yetişkinlik arasında yer alan, özellikle 18-25 yaş aralığını kapsayan, bireyin kimlik keşfi yaptığı ve kalıcı sosyal rollerden henüz bağımsız olduğu teorik ve ampirik olarak ayrışmış bir gelişim evresidir.

Dinleyicinin perspektifini veya bilgi düzeyini hesaba katmaksızın, karşılıklı fikir alışverişi amacı gütmeden gerçekleştirilen konuşma biçimidir.

Nancy Bayley tarafından 1928 yılında başlatılan ve katılımcıların zihinsel yeteneklerini 21 aylıktan başlayarak 50 yılı aşkın bir süre boyunca boylamsal olarak takip eden öncü gelişim psikolojisi araştırması.

1990 yılında başlatılan; Batı Berlin'de yaşayan 70 yaş ve üzeri heterojen bir örneklem üzerinde yürütülen, iki on yılı aşkın süreyi kapsayan boylamsal ve disiplinler arası bir yaşlanma araştırmasıdır.

Canlının hayatta kalmasını ve metabolik dengesini sağlamak amacıyla besin alma, çiğneme, yutma ve gıdayla etkileşim kurma süreçlerini kapsayan karmaşık davranışsal örüntü.

Bebeklerin süt sağlamayan nesneleri (başparmak, emzik vb.) sakinleşmek veya uykuya geçmek amacıyla emmesi.

Başkalarına şefkatli ilgi, koruma ve teşvik sağlama eğilimi veya bu tür bir bakım sunma ihtiyacı.

Çocukların 5 ile 7 yaşları arasında mantık, usavurma, dil becerileri, bellek ve problem çözme alanlarında yaşadığı çarpıcı ve niteliksel bilişsel gelişim evresidir.

Genellikle tek ebeveynli veya dezavantajlı ailelerden gelen çocuklara gönüllü yetişkinler aracılığıyla birebir mentorlük ve pozitif rol modelleme sağlayan ulusal sivil toplum kuruluşu.

Lev Vygotsky'nin Yakınsal Gelişim Alanı teorisine dayanan, öğrencinin yeni bir beceri kazanma sürecinde kademeli destek sağlayıp zamanla bu desteği çekerek bağımsızlaşmasını hedefleyen öğretim yaklaşımı.

Bilişsel gelişim kuramlarında, özellikle Jean Piaget'nin yaklaşımında, önceki veya sonraki dönemlerden niteliksel olarak farklı bir düşünce düzeyini temsil eden gelişimsel basamak.

Algılama, bellek, kavram oluşturma, problem çözme ve akıl yürütme gibi zihinsel süreçlerin doğumdan yetişkinliğe uzanan büyüme ve olgunlaşma seyri.

Kural takip etme ve problem çözme becerilerinin, çocuğun bilinçli farkındalık ve öz-denetim kapasitesinin gelişimiyle yaşa bağlı olarak evrildiğini savunan gelişimsel kuram.

Bir canlının ya da insanın, aynı türün veya grubun diğer üyelerinden ayırt edilebilir, kendine özgü özellikler kazandığı gelişimsel ve sosyolojik süreç.

Piaget'nin kuramında, bebeğin kendi bedeni üzerinde yoğunlaşan ve refleksif olmayan davranışları istemli olarak yinelemesini içeren ilk gelişimsel döngüdür.

Bireyin dış çevreyi doğrudan değiştirerek üzerinde kontrol hissi üretmeyi amaçlayan her türlü hedef odaklı davranışı.

Kardeş sayısı ve doğum sırasının aile içindeki entelektüel ortamı etkileyerek çocukların zeka düzeyini biçimlendirdiğini öne süren tartışmalı teorik model.

İkizler gibi kardeş bebeklerin aynı beşik, yatak veya kuvözde birlikte yatırılması uygulaması.

Urie Bronfenbrenner'ın gelişim psikolojisine kazandırdığı, bireyin biyolojik donanımı ile çok katmanlı çevresel sistemlerin etkileşimini inceleyen olgunlaşmış gelişim kuramıdır.

Evlilik, evlat edinme veya koruyucu aile ilişkileri dışındaki, doğrudan kan bağına dayanan akrabalık ağı.

Bir çocuğu dünyaya getiren ve genetik materyalini sağlayan, evlat edinme sürecinde ise yasal ve sosyal ebeveynlikten ayrı konumlanan kadın.

Bir çocuğun genetik materyalini sağlayan ve onu dünyaya getiren biyolojik anne veya babayı tanımlayan akrabalık ve köken kavramı.

Puberte veya menopoz gibi, organizmanın yaşam döngüsü boyunca deneyimlediği yaşa bağlı fizyolojik ve hormonal değişimler.

Memelilerde embriyonik gelişimin erken evresinde oluşan, içi sıvı dolu bir boşluk ve iç hücre kütlesi barındıran küresel yapı.

Albert Bandura'nın gözlemsel öğrenme deneylerinde kullanılan, vurulduğunda tabanındaki ağırlık sayesinde tekrar ayağa kalkan şişme plastik oyuncak.

Çocukların yetişkinliğe erişip evi terk etmesiyle ebeveynlerin yaşamında ortaya çıkan derin duygusal boşluk ve kayıp hissi.

Şiddetli zihinsel gelişim bozukluğu olan çocukların, kurumsal yatılı bakım yerine ev ortamı ve aile benzeri koşullarda yaşamasının gelişimsel etkilerini inceleyen çığır açıcı bir müdahale araştırmasıdır.

Çocukların, dil edinimi sürecinde duydukları yeni bir sözcüğün nesnenin sadece bir kısmına veya özelliğine değil, nesnenin kendisine atfedildiğini varsayma eğilimi.

Döllenmeden ergenliğe kadar gerçekleşen fiziksel değişiklikler dizisi ve herhangi bir organizmanın olgunlaşma durumuna doğru ilerlemesi.

Çocukların boy ve kilo ölçümlerinin düzenli aralıklarla yapılarak fiziksel gelişimlerinin izlenmesi ve olası sapmaların erken tespit edilmesi süreci.

Bilişsel karmaşıklık ile yürütücü kontrol arasındaki gelişimsel ilişkiyi açıklayan ve çocukların problem çözme becerilerinin yaşla birlikte nasıl evrildiğini inceleyen teorik model.

Bebeklikten ergenliğe uzanan süreçte fiziksel özelliklerin yanı sıra tutum ve davranışlarda da cinsel olgunluğa doğru kaydedilen ilerleme.

Çocukluk evresinin ilk yıllarında başlayan, erkek ve dişi arasındaki fiziksel ve psikolojik farkların algılanması ile toplumsal cinsiyet rollerinin içselleştirilmesi süreci.

Kadınların ve erkeklerin psikolojik olarak farklı olduklarından ziyade, birbirlerine çok daha fazla benzediklerini öne süren bilimsel varsayım.

Bireyin kendi ya da başkalarının cinsiyetinin zaman içinde değişmediğini, sabit kaldığını kavrama yeteneği.

Bireyin, biyolojik cinsiyete dayanan ancak bir kültürdeki algılanan cinsiyet rollerini ve beklentilerini içeren toplumsal olarak inşa edilmiş ayrımı anlama ve içselleştirme süreci.

Bireyin kendi cinsiyetini fark etmesi ve bu cinsiyete ait sosyal rolleri, değerleri içselleştirerek benimseme süreci.

🔹 1. (gender typing): Bireylerin cinsiyetlerine dayalı davranış beklentilerini öğrenmesi veya bu beklentileri içselleştirerek kimliklerine entegre etmesi süreci. 🔹 2. (sex typing): Bireylerin, doğumda atanan cinsiyetlerine kültürleri tarafından 'uygun' veya 'tipik' görülen özellikleri, davranışları ve etkinlikleri edinme süreci.

Bireylerin, toplumun belirli cinsiyetler için öngördüğü rol, beklenti ve davranış kalıplarını edinme süreci.

Bir çocuğun cinsiyetinin biyolojik olarak kalıcı ve değişmez olduğunu kavrama yönündeki gelişimsel aşaması.

Bireyin cinsiyete dair bilgi, inanç ve beklentilerini organize eden, dünyayı bu kategoriler üzerinden algılamasını ve anlamlandırmasını sağlayan bilişsel çerçeve.

Bireyin kendi ve başkalarının cinsiyet kimliğinin, dış görünüşteki yüzeysel değişikliklerden veya gerçekleştirilen aktivitelerden bağımsız olarak zaman ve mekân içinde sabit kaldığını kavrama aşaması.

İki ila dört aylık bebeklerin, özellikle memnuniyet ve mutluluk durumlarında çıkardıkları ünlü benzeri seslerdir.

Annesinin hamilelik döneminde crack kokain kullandığı bebekleri tanımlamak için kullanılan ve 1980'lerdeki epidemide abartılı korkularla literatüre kazandırılmış argotik bir tabirdir.

Erikson'un psikososyal gelişim kuramının 6-11 yaş arasını kapsayan dördüncü evresi; çocuğun üretken olmayı ve çabalarının değerlendirilmesini kabullenmeyi öğrendiği ya da yetersizlik ve aşağılık duygularına kapıldığı kritik dönem.

Farklı yaş gruplarının oluşturduğu kohortların eş zamanlı olarak ve belirli bir süre boyunca düzenli aralıklarla takip edilerek incelendiği hibrit araştırma deseni.

İki ebeveyn ve onların bakmakla yükümlü olduğu biyolojik veya evlat edinilmiş çocuklarından oluşan en temel aile birimi.

Bir bireyin beceri gelişimini, bağımsızlığını, sosyal yetkinliğini veya uyumsal davranışını engelleyen ya da önceden kazanılmış yeteneklerini sergilemesini kısıtlayan her türlü durumsal veya çevresel koşul.

Bireyin entelektüel ve davranışsal gelişimini tetikleyecek eğitimsel, rekreasyonel ve sosyal koşullardan yoksun bırakılması durumu.

Bebeklik evresi ile ergenlik dönemi arasındaki gelişim evresinde bulunan genç insan.

Çalışma saatleri içerisinde çocuklara ev dışı düzenli bakım hizmeti sağlamak üzere yasal ruhsat almış kurumlar.

Çocuk bakım merkezleri, okullar, işletmeler ve sağlık kurumları gibi çeşitli toplu ortamlarda çocukların günlük temel ihtiyaçlarını karşılayan ve gelişimlerini gözeten eğitimli profesyonel.

Ebeveynlerin çalışma saatlerinde veya ev dışı zorunluluklarında çocukların gündüz saatlerinde bakımı, eğitimi ve gözetimi; geniş anlamda ise her yaştan çocuğun herhangi bir bağlamdaki koruyucu bakım sürecidir.

G. Stanley Hall tarafından 19. yüzyılın sonlarında başlatılan ve çocuk gelişimini incelemek için ilk kez sistematik ve ampirik bilimsel yöntemlerin uygulandığı öncü tarihsel akım.

Doğumdan ergenliğin sonuna kadar çocukların davranış, biliş ve fizyolojisinde meydana gelen ardışık değişim süreçleridir.

Çocukların ebeveynleri çalışma veya diğer sorumluluklarla meşgulken günün belirli saatlerinde profesyonel kurumlar veya bakıcılar tarafından gözetim altında tutulduğu ve gelişimlerinin desteklendiği bakım hizmetidir.

🔹 1. (culture of children): Çocukların yetişkinlerden farklı olarak geliştirdikleri gelenekler, değerler, inançlar, ritüeller ve davranış normları bütünü. 🔹 2. (kids’ culture): Çocukların yetişkin dünyasından bağımsız olarak kendi aralarında oluşturdukları oyun alanları, ritüeller, akran dili ve özgün sosyal yapılardan oluşan kültürel evren.

Yetersiz gelişim riski taşıyan çocuklara yönelik entelektüel, duygusal, besinsel veya tıbbi faydalar sağlamak amacıyla tasarlanmış yapılandırılmış müdahale sistemidir.

Çocukların gereksinimlerini, ilgi alanlarını, güvenliğini ve esenliğini her şeyin önünde tutan yaklaşım veya ortam.

Doğumdan ergenliğe kadar olan süreçte bireylerin davranışsal, zihinsel ve duygusal gelişimlerini sistematik olarak inceleyen ve olası bozuklukların tedavisini ele alan psikoloji alt dalıdır.

Belirli bir toplumun, alt kültürün veya ailenin çocuk büyütürken benimsediği disiplin, şefkat gösterimi ve serbestlik derecesini içeren kalıplaşmış davranış ve tutum örüntüleridir.

Yetişkinlerin ve daha büyük çocukların küçük çocuklarla iletişim kurarken benimsediği; basitleştirilmiş, abartılı tonlamalara sahip ve yapılandırılmış özel konuşma biçimidir.

Yetişkinlerin genellikle yaşamın ilk üç ila dört yıllık dönemine ait otobiyografik anıları hatırlayamaması durumu.

Gelişimsel süreç boyunca belirli yaş evrelerinde ortaya çıkan, yabancı korkusu ve yükseklik gibi normatif ve çoğunlukla geçici nitelikteki kaygı tepkileridir.

Belirli bir süreci veya gelişimi gerçekleştirmek üzere seri halde art arda işleyen bir dizi adımı ya da evreyi savunan herhangi bir teorik yaklaşım.

Tek bir nedenin, risk faktörünün veya gelişimsel yolanın birbirinden tamamen farklı birçok farklı sonuca yol açabileceğini savunan gelişimsel psikopatoloji ilkesidir.

Bebeklerin ebeveynlerinden ayrılma ve yeniden birleşme süreçlerinde tutarlı, organize bir başa çıkma stratejisi geliştiremediği, korku ile yaklaşma ikileminin hakim olduğu güvensiz bağlanma biçimi.

Bireyin kimlik krizini henüz deneyimlemediği ve mesleki, ideolojik ya da kişisel taahhütlerde bulunma konusunda herhangi bir yönelim ya da çaba göstermediği ergenlik ve yetişkinlik evresi.

Kaynakların, ödüllerin ve cezaların eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine göre adil bir şekilde paylaştırılması gerektiğine dair bilişsel inanç ve sosyokültürel norm.

Genellikle çocukluk yaşlarında, matematik, müzik veya satranç gibi spesifik bir alanda akranlarının çok ötesinde sıra dışı ve istisnai yetenek veya zeka sergileyen birey.

Bir eylemin, kendisini yinelemek için gerekli uyarılmayı üreten yeni bir tepkiyi tetiklediği, şiddeti ve süresi genellikle artarak süren döngüsel davranış modeli.

Gözlemlenen belirli davranış niteliklerini ve özelliklerini kaydetmek için özel olarak eğitilmiş kişiler tarafından önceden tanımlanmış etiketlerin kullanıldığı sistematik bir gözlem yöntemidir.

Bir bireyin, gelişimsel olarak kronolojik yaşına uygun olması beklenen belirli davranışsal yetkinliklerden veya becerilerden yoksun olması durumu.

Akademik öğretimin yanı sıra arzu edilen ahlaki standartların, etik niteliklerin ve toplumsal olarak kabul gören yaşam ilkelerinin aktarılmasını amaçlayan pedagojik süreç.

Gelişim kuramlarında, özellikle Piaget'nin yaklaşımında, gelişim evrelerinin asla değiştirilemeyen ve atlanamayan sabit oluş sırası.

Bir çocuğun öğrenme stilini ve en etkili bireyselleştirilmiş öğretim yaklaşımını belirlemek amacıyla kullanılan tanısal değerlendirme tekniği.

Yumurta hücresinin sitoplazmasında yer alan, embriyonun beslenmesini sağlayan protein ve yağ açısından zengin besin maddesi birikimidir.

Bireylerin yaşlanma sürecinde kişilik stillerini, aktivite düzeylerini, ilgi alanlarını ve sosyal rollerini geçmiş yaşam örüntülerine benzer şekilde sürdürme eğiliminde olduğunu öne süren psikososyal model.

Çok küçük bebeklerin, bir şeklin veya nesnenin iç detaylarını incelemek yerine dikkatlerini öncelikli olarak dış konturlarına yöneltme eğilimi.

Carroll E. Izard tarafından öne sürülen; belirli sayıda temel duygunun, çocuğun davranışında adaptif bir rol oynayabileceği yaşta, sosyal öğrenmeden bağımsız olarak ortaya çıktığını savunan gelişimsel teori.

Piagetyen gelişim kuramında, farklı gelişim evrelerinin (duyu-motor, işlem öncesi, somut işlemler, soyut işlemler) değişmez ve ardışık bir sıra ile katedilmesi durumu.

Embriyonik gelişim evresinde ayrı koryon zarlarına sahip olan ikiz gebelik türüdür.

Yetişkinlerin ve yaşlı çocukların, küçük bir çocuğun dil edinmesini kolaylaştırmak için sağladığı sosyal ve etkileşimli destek ağı.

Çocukların dil kullanım becerilerini edinme ve bu süreci bilişsel ile sosyal gelişim süreçleriyle bütünleştirme dinamiğidir.

İmgenin veya bebeğin konuşma yetisini henüz kazanmadığı, ilk seslem çıkarma ve gıgıldama (babbling) evrelerini kapsayan gelişimsel dönem.

Çocukların ailelerinin ve içinde yaşadıkları topluluğun söylem rutinleri ve dil pratikleri aracılığıyla kültürel ve dilsel yetkinlik kazanma süreci.

Bilişsel gelişimin, bireyin bağlam içindeki eylemleriyle şekillenen, doğrusal olmayan ve dinamik bir süreç olduğunu savunan gelişimsel kuramdır.

Bireysel gelişim ve kişiliğin, çevre ile sürdürülen kesintisiz ve karşılıklı etkileşim süreçleri sonucunda şekillendiğini savunan teorik model.

Çocuğun ebeveyninden ayrılma veya yeniden birleşme durumlarıyla nasıl baş edeceğini öğrenemediği ve ebeveyne karşı tutarsız, çelişkili tepkiler sergilediği normal bağlanma seyrindeki kesinti.

Birey ile çevre arasındaki karşılıklı etkileşimler ve çatışmalar yoluyla gelişim sürecinin gerçekleşmesini sağlayan dinamik bilişsel mekanizmalar.

Bireysel gelişimin, karakterin ve davranışların şekillenmesinde kalıtımsal (doğa) ile çevresel (yetiştirilme) etkenlerin göreceli katkılarını inceleyen temel gelişimsel ve felsefi tartışma.

Ebeveynlerin veya otoritelerin müdahalesi olmaksızın, bir davranışın doğrudan fiziksel veya çevresel neticelerinin bizzat deneyimlenerek öğrenme aracı haline gelmesi süreci.

Bir bireyin ailesindeki kardeşler arasındaki kronolojik doğum pozisyonunu (ilkdoğan, ortanca, en küçük vb.) ifade eden kavram.

Bireylerin yaşından veya hangi kuşağa ait olduğundan bağımsız olarak, belirli bir tarihsel zaman diliminde veya erasında yaşamanın getirdiği sosyopolitik, kültürel veya çevresel olayların psikolojik ve davranışsal sonuçları.

Çocukların ve ergenlerin zihinlerindeki bilim insanı imajını ve sterotiplerini ortaya çıkarmak amacıyla kullanılan projektif bir değerlendirme aracıdır.

Erik Erikson'ın psikososyal gelişim kuramının yedinci evresinde üretkenliğin karşıtı olarak tanımlanan; bireyin topluma, gelecek nesillere ve kişisel gelişimine katkı sağlama hissinden yoksun kalması ve yaşamında kısır bir döngüye hapsolma durumu.

Duygusal davranışların, organizma ile çevresi arasındaki ilişkiyi kurma, sürdürme veya değiştirme işlevini uyumsal olarak yerine getirdiğini savunan teorik bakış açısıdır.

🔹 1. (affective development): Bireyin yaşam boyu duygularını deneyimleme, ifade etme, anlamlandırma ve düzenleme kapasitesinin evrilme süreci. 🔹 2. (emotional development): Bireyin tüm duygusal yelpazeyi deneyimleme, ifade etme ve yorumlama kapasitesindeki kademeli artış ile bunlarla uygun şekilde başa çıkabilme yeteneğidir.

Bireyin duygularını, dürtülerini ve reaksiyonlarını içinde bulunduğu yaş ve sosyal bağlama uygun, dengeli bir biçimde yönetebilme ve ifade edebilme kapasitesidir.

Bebek ile ebeveyn veya bakım veren arasında duygusal eşzamanlılık yaratmak amacıyla duygulanımların karşılıklı olarak eşleşmesi süreci.

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının, doğumdan 2 yaşına kadar süren ve bebeğin duyusal deneyimler ile motor hareketler aracılığıyla dünyayı keşfettiği ilk evresi.

Piagetyen gelişim kuramında, bireyin çevredeki nesnelerle kurduğu duyusal algı ve motor eylemler etkileşiminden doğan bilişsel bilgi edinme biçimi.

Bloom'un eğitim hedefleri taksonomisinde, öğrenmenin düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkiye odaklandığı yapılandırılmış programlar bütünüdür.

Ebeveynlerin bebekleriyle aynı odada, doğrudan fiziksel temasa imkan verecek yakınlıkta uyuma uygulaması.

Yavruların yetiştirilmesine ilişkin tüm eylem, tutum ve etkileşimleri kapsayan; temelini duygusal sıcaklık ve kontrol boyutlarının oluşturduğu gelişimsel süreç.

Ebeveynin çocukla ilişkisinde spontanelikten yoksun olması, aşırı kararsızlık yaşaması ve çocuğun temel duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarını algılayıp karşılamada yetersiz kalması durumudur.

Kuarumsal bilişsel gelişim kuramında, genç yetişkinlerin bilgi ve zekayı kariyer, aile ve toplumsal hedeflere ulaşmak amacıyla doğrudan uygulamaya koydukları evredir.

Kişinin gelecekteki olası bağımsızlığı ve sosyal rolleri için gerekli bilgiyi ve becerileri doğrudan bir pratik uygulama gözetmeksizin topladığı, genellikle çocukluk ve ergenlik dönemini kapsayan bilişsel gelişim evresidir.

Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramının sekizinci ve son evresi olup, yaşlılık döneminde bireyin geçmişini değerlendirerek yaşamından duyduğu tatmin ile pişmanlıklar arasındaki çatışmayı ifade eder.

Koşma ve zıplama gibi kaba ve şiddetli motor hareketleri içeren, genellikle iki yaşında başlayıp beş-altı yaşlarında zirve yapan bir lokomotor oyun biçimidir.

Ana karakterin çocukluktan yetişkinliğe geçiş sürecindeki ahlaki, psikolojik ve bilişsel gelişim evrelerini inceleyen edebi ve psikolojik anlatı türü.

Üstün yetenekli öğrencilerin zihinsel kapasitelerine uygun akademik zorluk sunmak amacıyla müfredatın daraltılması, belirli derslerde hızlandırma yapılması veya sınıf atlama gibi yöntemlerle normalden daha hızlı bir eğitsel ilerleme kaydetmesi.

İnsan gelişimini, bireyi çevreleyen ve iç içe geçmiş çok katmanlı çevresel sistemlerin karşılıklı etkileşimleriyle açıklayan kapsamlı gelişimsel çerçevedir.

İnsan prenatal gelişiminde, germinal evreyi takip eden ve üç tabakalı gastruladan organogenezin gerçekleştiği yaklaşık altı haftalık kritik evre.

Lev Vygotsky tarafından tanımlanan, çocukların toplumun daha yetkin bireyleriyle etkileşimleri yoluyla içselleştirdikleri düşünme, öğrenme, hatırlama ve problem çözme yöntemleridir.

Bireyin bilişsel gelişiminde ulaştığı, yüksek düzeyde sağduyu ve genellikle bilgelikle harmanlanmış karar verme yetisini barındıran yetişkinlik evresi.

Gelişimsel süreçleri, farklı derinlik ve eğimlere sahip vadiler içeren bir tepe metaforuyla betimleyen ve genetik potansiyelin çevresel faktörlerle nasıl şekillendiğini gösteren görsel model.

Ergenlik döneminde bireyin, kendi duygu ve düşüncelerinin eşsiz olduğuna inanması ve herkesin sürekli kendi üzerinde odaklandığını varsayması durumu.

Ergenlerin artan bağımsızlık arzusu doğrultusunda ailevi değerleri ve davranışları üzerindeki ebeveyn denetimini reddetme eğilimidir.

Yaş veya gecikmiş gelişim nedeniyle ergenlik evresine ulaşılamamış olma durumu ve çocukluk özelliklerinin ergenlik ya da yetişkinliğe taşınması.

Puberteyle başlayıp fizyolojik ve nörobiyolojik olgunluğa erişmeyle tamamlanan, bireyin fiziksel, psikolojik, bilişsel ve sosyal boyutlarda köklü dönüşümler yaşadığı kritik gelişim evresi.

Ergenlik döneminde büyüme hormonunun salınımındaki artışa bağlı olarak kemik ve kas dokusunda görülen ani ve dramatik fiziksel gelişme evresidir.

Puberte ile başlayan ve birincil cinsiyet organlarının gelişimini, ikincil cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkışını ve üreme yeteneğinin kazanılmasını kapsayan somatik ve fizyolojik dönüşümler.

🔹 1. (preadolescence): Orta çocukluk dönemini takip eden ve pubertenin (ergenlik) başlamasından önceki yaklaşık iki yıllık gelişim evresidir. 🔹 2. (prepuberty): Çocukluk dönemi ile ergenlik arasındaki, ikincil cinsiyet karakterlerinin henüz belirmeye başlamadığı ancak hormonal geçişin hazırlık evresindeki gelişim aşaması.

Bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçiş evresindeki fiziksel, Bilişsel, duygusal ve sosyal gelişim süreçlerini inceleyen psikoloji alt dalıdır.

Bireyin yaşam boyu karşılaştığı krizler ve çatışmalar yoluyla ego kimliğinin aşamalandığı, sekiz dönemi kapsayan gelişimsel psikoloji teorisi.

Kız çocuklarının geleneksel olarak erkeklerle özdeşleştirilen etkinlikleri, giyim tarzlarını ve davranış biçimlerini benimseme eğilimi.

Fiziksel veya zihinsel işlevlerin ve karakteristik özelliklerin normalden çok daha erken, sıklıkla zamanından önce gelişmesi durumu.

Doğumdan üç yaşma kadar olan süreçte, gelişimsel gecikme riski taşıyan veya bu gecikmeyi gösteren çocuklara ve ailelerine sunulan, nörogelişimsel etkileri en aza indirmeyi amaçlayan çok disiplinli özel hizmetler bütünü.

Yaşamın ilk beş yılında edinilen ve çocuğun sonraki bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimini kökten şekillendiren yaşantılar bütünü.

Bireyin dış dünyadaki nesneler ve olaylar üzerinde nedensel bir etki yaratma ve çevresine hakim olma yönündeki içsel eğilimidir.

Bir bireyin okul içi etkinlikler, kulüpler veya özel projeler kapsamındaki ders dışı katılımlarını ayrıntılı olarak belgeleyen yazılı veya kayıtlı veri kümesi.

Ebeveynlerin ve bakım verenlerin, çocuklarına kendi etnik gruplarına ait değerleri, tarihi ve perspektifleri aktararak onları kültürel mirasa bağlama ve ayrımcılıkla başa çıkma stratejileriyle donatma süreci.

Çocuğun ev ortamında maruz kaldığı uyaranların kalitesini ve miktarını hem gözlem hem de ebeveyn bildirimleriyle değerlendiren standartlaştırılmış gelişimsel envanter.

Bir çocuğu yasal yollarla evlat edinen ve bakımını üstlenen yetişkin birey.

Bir bebeğin veya çocuğun, biyolojik ailesi dışındaki bir aileye kalıcı olarak yasal yollarla yerleştirilmesi süreci.

Yetişkin çocukların yaşlanan ebeveynleriyle kurduğu, karşılıklı bakım, empati ve sınırların dengelendiği karşılıklı şefkat temelli olgun ilişki biçimidir.

🔹 1. (phase): Yaşam döngüsündeki gelişimsel bir aşama veya herhangi bir döngüsel sürecin yinelenen durumu. 🔹 2. (stage): İşlevselliğin diğer dönemlerdeki işlevsellikten niteliksel olarak farklı olduğu, nispeten belirgin zaman dilimi.

Zaman içinde ilerleyen bir sürecin, nitze ve nicel olarak birbirinden ayrılan ardışık dönemler veya aşamalar halinde gerçekleştiğini savunan hipotetik yapı.

Darwinci evrim ilkelerinin, özellikle doğal seçilimin, insan gelişimini ve çocukluk dönemi bilişsel-sosyal yetkinliklerini nasıl şekillendirdiğini inceleyen disiplinler arası yaklaşımdır.

Bireyin eylemlere, nesnelere ve akranlarına yönelik 'mış gibi' yönelim sergilediği, gerçeklikten farklı bir duruş benimsediği ve zihinsel temsilleri eyleme dönüştürdüğü oyun türü.

Gruplar veya bireyler arasındaki gelişimsel, işlevsel ya da davranışsal ayrışmaları yapısal veya niteliksel bir eksiklik olarak değil, özgün bir varyasyon olarak ele alan açıklama modelidir.

Piaget teorisinde, olaylar arasında sadece mekansal veya zamansal yakınlığa dayanarak kurulan nedensellik çıkarımıdır.

Fetüsün çevresel uyaranlara ve maternal faktörlere gösterdiği fizyolojik ve davranışsal tepkiler bütünü.

İnsan gelişiminde döllenmeden sonraki 8. haftanın sonundan doğuma kadar geçen süredeki intrauterin canlı.

G. Stanley Hall tarafından ergenlik evresini tanımlamakta kullanılan, yoğun duygusal çalkantı, kimlik arayışı ve çatışma dönemini ifade eden gelişimsel kavram.

Cansız nesnelere veya soyut formlara insani duygusal özellikler ve ifadeler atfetme eğilimi.

Bir bireyin takvimsel yaşından bağımsız olarak; fizyolojik, psikolojik ve sosyal kapasitelerinin yaş normlarına göre gösterdiği işlevsellik düzeyidir.

Gelişimi tek bir kronolojik çizgiye indirgemek yerine, farklı işlevsellik biçimlerini, sosyokültürel organizasyonları veya bilinç türlerini farklı organizasyon ve entegrasyon düzeyleriyle ilişkilendiren mukayeseli bir gelişim yaklaşımıdır.

Alman eğitimci Friedrich Fröbel tarafından geliştirilen; çocuk gelişiminde açık ve destekleyici bir çevrenin, fiziksel aktivitenin ve oyun temelli öğrenmenin önemini savunan eğitim yöntemi.

Fiziksel, duygusal, sosyal veya bilişsel yeteneklerde yaşa göre beklenenden daha yavaş bir ilerleme hızı gösterme durumu.

Dil ve konuşma becerilerinin tipik gelişim yaşının gerisinde kalması durumu.

Bir davranışın ya da modelin gözlemlenmesinden dakikalar, saatler veya günler sonra, ortada herhangi bir model yokken kopya edilmesidir.

Bireylerin ilk çocuk sahibi olma yaşını, genellikle 30 yaş sonrasına, yaşamın nispeten geç bir evresine erteleme durumu.

Bireyin zaman perspektifini geleceğe odaklaması, olası sonuçları öngörmesi ve istenen hedeflere ulaşmak için bugünkü davranışlarını planlaması süreci.

Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının, bireyin ahlaki akıl yürütmede aile ve toplumun beklentilerine, kurallarına ve sosyal düzene uyum sağlamasını esas alan orta evresi.

Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının ilk aşaması olup, bireyin eylemleri somut maddi sonuçlarına, cezadan kaçınma veya ödül elde etme motivasyonuna göre değerlendirdiği dönemdir.

Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının en üst evresi olup, ahlaki muhakemenin dışsal toplumsal baskılardan veya grup kimliklerinden bağımsız, evrensel ve öz-seçimli ilkelere dayandırılmasıdır.

Canlının döllenmeden ölümüne kadar geçen yaşam döngüsü boyunca yapı, işlev ve davranış örüntülerinde gerçekleşen aşamalı ve düzenli değişiklikler süreci.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda kronolojik yaşa kıyasla gelişimsel işlevselliğin düzeyini belirlemek için kullanılan sayısal oran.

Bireyin döllenmeden yaşlılığa kadar geçirdiği fiziksel, zihinsel, bilişsel ve sosyal değişimleri yaşam boyu perspektifle inceleyen psikoloji alt dalıdır.

Bireyin biyolojik donanımı ile değişen çevresi arasında gerçekleşen sürekli ve çift yönlü etkileşimin, gelişim sürecini şekillendirdiğini savunan çerçeve.

Bireyin gelişimini, biyolojik, psikolojik, sosyal ve tarihsel çoklu bağlamların karşılıklı etkileşimleri silsilesi içinde ele alan bütüncül teorik çerçeve.

Dünya genelindeki çocukların benzer yaş dönemlerinde sergilediği, fiziksel, bilişsel, sosyal veya duygusal açıdan öngörülebilir ve evrensel nitelikteki kritik gelişim aşamaları.

Bireylerin yaşam boyu ve ardşık nesiller boyunca biyopsikososyal boyutlarındaki değişimleri inceleyen disiplinler arası bilim dalı.

Çocuğun gelişimsel yaşının takvim yaşına bölünmesiyle elde edilen ve erken çocukluk dönemindeki işlevsellik düzeyini sayısal olarak ifade eden oran.

Bir becerinin yaşamın erken evrelerinde yetişkin düzeyinde yetkinliğe ulaşması ve sonrasında sabit kalmasını ifade eden gelişimsel örüntü.

Bir organizmanın yaşam döngüsü boyunca yapısal veya işlevsel değişikliklerin gerçekleştiği evrensel ve öngörülebilir sıralama.

Bireyin yaşam döngüsü içerisinde belirli yeteneklerin, karakteristik özelliklerin veya davranış kalıplarının ortaya çıktığı belirli zaman aralığı.

İnsan yaşam döngüsünün neonatal dönemden geç yetişkinliğe kadar uzanan ardışık biyolojik, psikolojik ve sosyal evreleri.

Konsepsiyondan olgunluğa kadar geçen süreçte duygusal, entelektüel, sosyal ve fiziksel gelişimi şekillendiren koşulların ve değişkenlerin tamamı.

Yaşamın belirli dönemlerinde sağlıklı ve normal bir gelişim gösterebilmek için edinilmesi gereken temel fiziksel, sosyal, zihinsel ve duygulemsel kazanımlar.

Bir bireyin belirli bir öğrenme görevine, akademik konuya veya gelişimsel basamağa uyum sağlayabilmesi için gereken bilişsel, duygusal ve nörobiyolojik olgunluk düzeyi.

Bir veya birden fazla işlevin (örneğin dil, motor veya bilişsel beceriler) normal gelişim çizgisinin ve yaş beklentilerinin belirgin şekilde ilerisinde veya erken ortaya çıkması durumu.

Gelişimin zaman içindeki biçimini, seyrini ve bir organizmanın gelişiminde belirli bir unsurun oynadığı rolü ifade eden kavram.

İnsan gelişiminin sürekliliğini, yaşam boyu evrelerini ve erken dönem yaşantılarının kişilik üzerindeki belirleyici rolünü inceleyen kuramsal yaklaşımlar bütünü.

Belirli bir gelişim evresiyle ilişkili tipik becerileri ve beklenen başarı düzeyini belirleyen standart değerler bütünü.

Merkezi sinir sisteminde herhangi bir hasar olmaksızın, çocuğun gelişimsel basamaklara ulaşmasında görülen ve genellikle geçici olan gecikme durumu.

Bireyin tipik gelişim basamaklarında kaydettiği ilerleme derecesini değerlendirmek için kullanılan standartlaştırılmış ölçüm aracı.

Bireylerin yaşam boyu sergilediği yaşa bağlı gelişimsel boyutları (motor, bilişsel veya sosyo-duygusal) değerlendirmek için kullanılan standartlaştırılmış değerlendirme araçları.

İnsan yavrusunun doğuştan getirdiği biyolojik donanım ile çevresel uyarıcılar etkileşiminde dili edinme ve anlama süreçlerini inceleyen disiplinler arası bilim dalıdır.

Gelişimin, genetik düzeyden kültürel düzeye kadar tüm biyolojik ve yaşantısal değişkenlerin karşılıklı (iki yönlü) etkileşimi sonucunda şekillendiğini savunan teorik çerçeve.

Fiziksel ve davranışsal gelişim evrelerinin tipik olarak hangi yaş dönemlerinde ortaya çıkması beklendiğini belirten normatif zaman çizelgeleri.

Bir bireyin bilişsel, motor veya sözel becerilerinin standart bir yaş birimi veya yaş eşdeğeri cinsinden ifadesidir.

Gelişim psikolojisinde, genellikle 65 ila 74 yaşları arasındaki bireyleri tanımlamakta kullanılan, fiziksel ve bilişsel işlevselliğin çoğunlukla korunduğu erken yaşlılık evresi.

Ergenlerin ve genç yetişkinlerin, egemen toplum normlarından bilinçli olarak ayrışan; giyim, müzik, dil ve davranış kalıplarıyla şekillendirdikleri özgün altkültür.

Jean Piaget'nin duyusal-motor zeka kuramında, bireyin halihazırdaki bir refleks veya bilişsel şemayı giderek çeşitlenen nesnelere uygulama eğilimidir.

Çocukluk dönemindeki zihinsel işlevlerin gelişimini ve bu işlevlerin yaşam boyu dönüşümünü inceleyen tarihsel psikoloji alt dalı.

İnsan prenatal gelişiminde döllenmeden sonraki ilk 1-2 haftalık süreci kapsayan; zigotunuterusa göç ederek endometriyuma tutunduğu evre.

Yavrunun annenin uterusunda döllenmeden doğuma kadar taşındığı ve geliştiği gebelik süresi.

Fetusun gebelik süresinin, annenin son adet tarihinin başlangıcından itibaren hesaplanan ölçüsü.

Erikson'un psikososyal gelişim kuramının 3. evresi olup, 3-5 yaş aralığında çocuğun kendi eylemlerini ve oyunlarını planlama becerisi ile bu girişimlerin engellenmesi sonucu ortaya çıkan suçluluk duygusu arasındaki çatışmayı ifade eder.

Gebelikte fetüsü plasentaya bağlayan, iki arter ve bir ven barındıran silindirik yapı.

Bebeklerin farklı görsel uyaranlara bakma sürelerini ölçerek işlevsel görsel ayırt etme yeteneklerini ve tercihlerini inceleyen temel gelişimsel araştırma yöntemidir.

Sözel olmayan bebeklerde ve hayvanlarda derinlik algısının doğuştan mı yoksa deneyimle mi kazanıldığını incelemek için tasarlanmış deneysel bir düzenektir.

Çocukların kişilik gelişiminde birincil sosyalleşme ajanının ebeveynler değil akran grupları olduğunu, ebeveyn ve öğretmen etkilerinin ise bu akran süzgecinden geçerek şekillendiğini öne süren gelişim psikolojisi kuramıdır.

Çocuklara yatılı kalma zorunluluğu olmaksızın, günlük periyotlarla rekreatif, eğitimsel veya terapötik hizmetler sunan kısa süreli tesis veya program.

Bireyin birincil bakımıyla kurduğu, güvene dayalı, ayrılık karşısında uygun düzeyde üzüntü gösteren ancak kavuşma anında hızlıca regüle olabilen, hem çocuklukta güvenli üs hem de yetişkinlikte olumlu içsel çalışma modelleri sağlayan bağlanma stili.

Bebeklerin yeni ve bilinmeyen çevreleri keşfetmek için ayrıldığı, ihtiyaç duyduklarında ise fiziksel veya duygusal olarak sığındıkları birincil bağlanma figürünün sağladığı emniyet alanı.

Bebeklerin ve küçük çocukların, yabancı durumları keşfetmeden önce ebeveynlerine karşı güvenli bir bağımlılık geliştirmesi gerektiğini savunan gelişimsel kuram.

Organizmanın belirli bir beceriyi veya özelliği en yüksek hız ve etkinlikle edinebildiği gelişimsel zaman aralığı.

Çocuklar veya ergenler tarafından yaratılan; isim verilen, konuşulan, duygular paylaşılan ve sembolik oyunun karmaşık bir biçimi olan kurgusal kişi, hayvan veya nesne.

Ergenin, diğer herkesin sürekli olarak kendi dış görünüşüne ve davranışlarına odaklandığına ve bunları eleştirel bir gözle incelediğine dair beslediği inanç.

Düşük gelirli ailelerin 5 yaş altı çocuklarının bilişsel, sosyal, duygusal ve sağlık gereksinimlerini karşılayarak okul olgunluğunu artırmayı hedefleyen federal erken çocukluk eğitimi programı.

Lawrence Kohlberg'in bireylerin ahlaki akıl yürütme becerilerini ve bilişsel gelişim düzeylerini değerlendirmek için geliştirdiği, ölümcül bir hastalığı iyileştirecek pahalı bir ilacı çalmanın etik boyutunu irdeleyen klasik bir ahlaki ikilem senaryosu.

Bir bireyin, eylemlerini kendi içsel iradesiyle değil, dışsal faktörlerin, otoritelerin veya kuralların baskısıyla belirlemesi durumu.

Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, çocuğun ahlakı otorite figürlerinin kurallarıyla eşitlediği ve eylemleri yalnızca sonuçlarına veya cezalandırılma potansiyeline göre değerlendirdiği 6-10 yaş aralığı.

Geleneksel boylamsal ve kesitsel araştırma yöntemlerinin avantajlarını birleştirerek, gelişimsel değişimleri çok daha kısa bir takvim süresinde incelemeye olanak tanıyan kohort-sekansiyel araştırma deseni.

Bireyin boy ve kilo ölçümlerinde, özellikle ergenlik döneminde görülen ani, ivmeli ve geçici fiziksel gelişim evresi.

Küçük çocukların, yeni duydukları bir kelimeyi sadece bir veya iki kez maruz kalma sonrasında zihinsel sözlüklerine hızla kaydetme ve anlamlandırma becerisi.

Dil ediniminin erken evresindeki çocukların, tek bir sözcükle karmaşık bir niyet veya tümceyi ifade ettikleri tek sözcük utterance (söylem) evresi.

Çocukların erken gelişim döneminde maruz kaldıkları ev ortamının kalitesini, uyarıcı zenginliğini ve ebeveyn-çocuk etkileşimlerini sistematik olarak değerlendiren standartlaştırılmış gözlem aracıdır.

Çocukların akademik becerilerini, erken yaşta yoğun ve zorlayıcı talimatlarla normal gelişim hızının ötesine geçirecek şekilde hızlandırma uygulaması.

Bireylerin zeka testi sonuçlarının, aynı veya benzer bir test tekrar uygulandığında zaman içinde büyük ölçüde aynı kalma eğilimi.

Sosiyometrik ölçümlerde akranları tarafından korkulu veya kaygılı davranışlar sergilediği için sosyal açıdan garip bulunan ve akran grubu tarafından dışlanan çocuk.

Kuralların mutlak ve değiştirilemez olduğu, her kötü eylemin hafifletici koşullara bakılmaksızın kaçınılmaz ve otomatize edilmiş bir cezayla sonuçlanacağı inancı.

Bireyin erken dönem bakım verenlerle olan etkileşimleri yoluyla geliştirdiği, öz-değer ve başkalarının güvenilirliğine dair zihinsel varsayımlar ve ilişkisel şablonlar bütünü.

Çocukların yaklaşık 18 ila 24 aylık oldukları dönemde, konuşurken aynı anda iki kelimeyi bir araya getirdikleri kritik dil edinme evresi.

Bebeklerin yaklaşık 4 ila 5 aylıkken geliştirdiği, dış dünyada ilginç sonuçlar yaratan eylemleri istemli olarak tekrarlama eğilimi.

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, bebeğin daha önce öğrendiği iki ya da daha fazla ayrı şemayı belirli bir amaca ulaşmak için kasıtlı olarak birleştirdiği gelişimsel evredir.

Bireyin dış çevreyi doğrudan değiştirmek yerine, çevresel koşullara uyum sağlamak amacıyla kendi içsel durumlarını, değerlerini ve hedeflerini dönüştürerek kontrol algısı üretme çabası.

Gelişim psikolojisinde genellikle 85 yaş ve üzerindeki bireyleri tanımlamak için kullanılan, biyolojik kırılganlık ve kronik sağlık sorunlarının artış gösterdiği yaşam evresi.

Genellikle uygunsuz formlarda ortaya çıkan ve başkalarının dikkatini çekme amacıyla sergilenen davranış türü.

Torunlarıyla sıcak, sevgi dolu bir ilişki kuran ve okul sonrası bakım veya maddi destek gibi günlük sorumlulukların bir kısmını aktif olarak üstlenen büyükanne ve büyükbaba profili.

Çocukların aynı materyallerle veya benzer etkinliklerle oynamasına rağmen doğrudan bir koordinasyon ya da ortak bir amaç paylaşmadığı, sosyal etkileşimin ve bilgi alışverişinin gözlemlendiği gelişimsel bir oyun evresidir.

Bireyin diğer insanlarla kurduğu, genellikle şefkat, güven ve kişisel güvenlik duygularıyla pekişen bağ ve aidiyet hissi.

Biyolojik, nörolojik veya psikolojik olarak tam gelişmemiş olma durumu; yaşa uygun becerilerin ve adaptif davranışların eksikliğini ifade eder.

İnsan gelişiminde doğumdan sonraki ilk yılı kapsayan ve postnatal yaşamın en erken evresini tanımlayan gelişimsel dönem.

Bir bireyin iskelet sisteminin biyolojik olgunlaşma derecesini gösteren ölçüt.

Bebeğin açlık belirtileri gösterdiği her an, belirli bir saat aralığına bağlı kalmaksızın beslenmesini öngören bakım ve besleme modelidir.

Ortalama gelişim çizgisinin belirgin biçimde üzerinde ya da altında kalan; zekâ, özel yetenek, duygusal veya sosyal uyum alanlarında dikkate değer sapmalar gösteren çocuk.

Jean Piaget'ye göre 10-11 yaşlarındaki çocuklarda görülen; kuralların değişmez mutlaklar olmayıp, ilgili tarafların uzlaşısıyla sorgulanabilir ve değiştirilebilir sosyal uzlaşılar olduğu algısına dayanan ahlaki gelişim evresi.

Çocukların ortak bir amaca ulaşmak veya belirli bir senaryoyu gerçekleştirmek için roller üstlenerek ve kuralları müzakere ederek birlikte oynadıkları gelişmiş sosyal oyun evresi.

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının yaklaşık 2 ila 7 yaşları arasındaki ikinci evresi olup, çocukların sembolik düşünme ve dili kullanma yetisi kazandığı ancak mantıksal işlemlerden yoksun olduğu dönemdir.

Piagetci gelişim kuramında, çocuğun somut ve soyut mantıksal kuralları zihinsel olarak uygulayabildiği bilişsel gelişim evrelerinin ayırt edici düşünce biçimidir.

Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, tüm biyolojik sistemleri karakterize eden ve yaşam boyu kesintisiz işleyen özümseme ve uyumsama süreçlerinden her biri.

Otorite veya ilişkilerde bireylere geniş bir özerklik tanıyan, kısıtlamaları ve cezalandırıcı tutumları en aza indiren kişilerarası veya ebeveynlik yaklaşımı.

Doğumda veya çok erken bir gelişim evresinde annesinden ayrılarak tamamen tecrit edilmiş bir ortamda büyütülen deneysel primat.

Çocuklarda ve memeli yavrularında görülen; güreşme, kovalamaca, itişme ve sahte dövüş gibi motor aktiviteleri içeren, ancak düşmanca niyet barındırmayan sosyal oyun biçimi.

Fetal ve bebeklik döneminde motor gelişimin, tüm vücudu kapsayan genel ve kaba hareketlerden, vücut parçalarının daha hassas ve rafine hareketlerine doğru ilerlemesi süreci.

Stabil durumdaki prematüre bebeklerin, annelerinin göğüsleri arasında ten tene uzun süreler boyunca yatırılması suretiyle vücut ısılarının düzenlenmesini ve fizyolojik stabilizasyonunu sağlayan inkübatör alternatifi klinik bakım yöntemi.

Biyolojik ebeveynler ile evlat edinen aile ve çocuk arasında hiçbir temasın, bilginin veya kimlik paylaşımının bulunmadığı, evrakların mühürlendiği yasal evlat edinme süreci.

Ahlaki kavramların, vicdanın, dini değerlerin ve sosyal tutumların kişilik gelişiminin temel bir veçhesi olarak aşamalı biçimde oluşması.

Anne veya babadan en az biri ortak olan iki ya da daha fazla çocuktan her biri.

Aynı ebeveynleri paylaşan bireylerin (kardeşlerin) ve antropolojik bağlamda geniş akrabalık ağının tanımı.

Genç kızların psiko-sosyal gelişimini desteklemek amacıyla yetişkin gönüllülerle kurulan yapılandırılmış birebir mentorluk ve rehberlik modeli.

Kardeşlerin, ebeveynlerin ilgisini, onayını veya sevgisini kazanmak ya da akademik ve sportif alanlarda üstünlük sağlamak amacıyla giriştiği rekabet ve çatışma durumu.

Bir kümedeki nesnelerin sırasını veya dizilimini değil, yalnızca toplam miktarını veya sayısını belirten matematiksel ve gelişimsel sayı kavramı.

Eğitim kurumlarında, belirli bir meslek alanının temsilcilerinin öğrencilerle bir araya gelerek gereklilikler ve fırsatlar hakkında bilgi paylaştığı mesleki rehberlik toplantısıdır.

İşlenen suçun veya ihlalin doğasıyla doğrudan ilişkili, suçun niteliğine birebir uyan ve failin eyleminin sonuçlarını deneyimlemesini sağlayan ceza türü.

Ergenlerde ve genç yetişkinlerde kişisel, etik, estetik ve felsefi gelişimi bilinçli biçimde desteklemek amacıyla tasarlanmış deneyimsel ve yansıtıcı bir müfredat yaklaşımıdır.

Davranışlarını sahip olduğu bilgi, arzu ve hedefler doğrultusunda bilinçli ve amaca yönelik olarak şekillendiren birey veya özne.

Bireylerin ortak bir amaç doğrultusunda diğerleriyle birlikte bir faaliyette yer alması veya iki ya da daha fazla sistemin karşılıklı etkileşim süreci.

Yabancı Durum Testi'nde bebeklerin ebeveynin varlığında yüksek kaygı sergilediği, ayrıldığında belirgin sıkıntı yaşayıp döndüğünde hem temas arzulayan hem de öfkeyle fiziksel temasa karşı çıkan güvensiz bir bağlanma biçimidir.

Hayvan veya çocuk yetiştirme çalışmalarında, sabit veya katı bir zamana bağlı olmaksızın, bireyin kendi içsel ihtiyaç ve arzularına göre düzenlenen beslenme veya bakım programı.

Yaklaşık 10 yaşına kadar olan çocuklarda görülen, kuralların değişmez, mutlak ve otorite figürleri tarafından konulmuş kutsal yasalar olduğu inancına dayanan sorgulanamaz itaat dönemi.

Genellikle okul ortamında uygulanan; öğrencilerin çeşitli kişilik özelliklerini yansıtan tanımlara uyan sınıf arkadaşlarını belirlemesini sağlayan bir akran derecelendirme aracıdır.

Bireyin fiziksel, psikolojik ve sosyal özellikleriyle tanımlanan, zaman ve mekân içinde süreklilik arz eden benlik algısı.

🔹 1. (foreclosure): Bireyin, kendi bağımsız araştırmalarını yapmadan ve alternatifleri değerlendirmeden, ebeveynlerin veya otorite figürlerinin değerlerini ve kariyer seçimlerini doğrudan benimsemesi durumu. 🔹 2. (identity foreclosure): Bireyin, özellikle ergenlik döneminde, kendi kimlik alternatiflerini ve değerlerini aktif olarak keşfetmeden (moratoryum yaşamadan), ebeveynler veya otorite figürleri tarafından kendisi için belirlenmiş rolleri ve hedefleri körü körüne kabullenmesi durumu.

Bireyin kendi benlik algısı, değerleri, yönelimi ve gelecek hedefleri konusunda yaşadığı derin belirsizlik ve tutarsızlık hali.

Bireyin yaşamında değerlerini, toplumsal rollerini ve benlik algısını yoğun şekilde sorguladığı, geçici bir belirsizlik ve uyum zorluğu evresidir.

Bireylerin özellikle ergenlik döneminde kimlik gelişimi sürecinde kat ettikleri aşamaları keşif ve bağlanma boyutları üzerinden inceleyen gelişimsel sınıflandırma modeli.

Ergenlerin kişisel kimlikleriyle ilgili problem ve kararlara yaklaşırken benimsedikleri karakteristik sosyal-bilişsel başa çıkma ve yapılanma biçimi.

Erikson'un psikososyal gelişim kuramının beşinci evresi olup, ergenlik döneminde yaşanan ve bireyin tutarlı bir benlik algısı geliştirmesiyle ya da rol karmaşasıyla sonuçlanan kriz durumudur.

Bireyin karakteristik duygusal tepkilerinin, mizaç özelliklerinin, yaşam tarzının, sosyal rollerinin ve görece kalıcı benlik algısının yaşam boyu dinamik süreçte şekillenmesidir.

Ergenlik dönemindeki benmerkezciliğin bir yansıması olarak, bireyin kendi benzersizliğine ve dokunulmazlığına duyduğu sarsılmaz inanç.

Erken dönem memeli embriyolarında ve omurgasız olmayan birçok omurgalıda bağırsak, idrar ve üreme kanallarının açıldığı ortak boşluk.

Ahlaki yargıyla ilişkili bilişsel süreçlerin, evrensel ve ardışık aşamalar boyunca ilerlediğini öne süren gelişimsel model.

Benzer tarihsel ve kültürel deneyimleri paylaşan bir grubun üyelerine özgü özelliklerin, gelişimsel veya yaşamsal sonuçlar üzerindeki etkisidir.

Farklı yaş gruplarının (kohortların) aynı anda ve belirli bir süre boyunca eş zamanlı olarak takip edildiği, kesitsel ve boylamsal yöntemleri birleştiren hibrit bir araştırma desenidir.

Çocukların aynı fiziksel alanda birlikte oynarken, karşısındakini dinlemeden ve birbirlerinin söyledikleriyle mantıksal bir bağ kurmadan yüksek sesle kendi kendilerine konuşma hâlidir.

Emeklilik dönemi gibi kritik yaşam geçişlerinde, bireyin yaşam kalitesini ve konforunu artırmak amacıyla gerçekleştirdiği ikametgah değişikliği.

Doğum anında mevcut olan, kalıtımsal olabileceği gibi fetal gelişim veya doğum sırasındaki çevresel faktörlerin etkisiyle de ortaya çıkabilen ayırt edici özellik veya karakter.

Doğum anında mevcut olan, etiyolojisinden bağımsız biçimde ortaya çıkan yapısal veya işlevsel anormallikler bütünü.

Genellikle dışsal bir ödülü elde etmek veya cezadan kaçınmak amacıyla, başkaları tarafından bireye dayatılan ve içsel motivasyonu baskılayan hedef türüdür.

Bebeklerde gerçek konuşmanın ortaya çıkmasından önce gerçekleşen ve dil ediniminin temelini oluşturan erken dönem algısal deneyim, öğrenme ve iletişimsel süreçlerin bütünü.

Gelişmekte olan embriyoyu çevreleyen ve koruyan en dıştaki zar; plasentanın embriyonik bileşenini oluşturan yapı.

İkiz kardeşler arasında gelişen, dışarıdan bakanlar veya ebeveynler için anlaşılmaz olan, kendine has ve gizli iletişim örüntüsü.

Bir sürecin, gelişimin ya da işlevin gerçekleşmesi için vazgeçilmez olan veya titiz, tarafsız bir değerlendirmeyi barındıran özellik.

Bir bireyin doğumundan bu yana geçen sürenin ay ve yıl cinsinden takvimsel karşılığıdır.

Ekolojik sistemler kuramında, bireyin gelişimi üzerinde zaman içinde meydana gelen değişimleri ve süreklilikleri kapsayan çevresel katmandır.

Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, 11-12 yaş ve üzerindeki çocukların kuralları uzlaşmaya dayalı bağlayıcı yasalar olarak gördüğü ve oyunları birbiriyle bağlantılı sistemler olarak algıladığı son evre.

İnsan toplumundan erken yaşta soyutlanıp vahşi hayvanlar arasında yaşadığı öne sürülen ve sosyal izolasyon nedeniyle temel insani becerileri kazanamayan çocukları ifade eden tarihi ve psikolojik olgu.

Zihinsel engelli bireylerin bilişsel süreçleri ile davranışsal gelişimlerinin, engeli bulunmayan akranlarından niteliksel olarak farklı olduğunu öne süren teorik yaklaşım.

Ortak bir zaman diliminde doğan, benzer sosyokültürel ve tarihi koşulları paylaşan bireylerin bütünü veya üreme ve yaratım süreci.

Bebeklikten ilkokul yıllarına kadar belirli gelişimsel risk faktörlerini tespit etmek amacıyla kullanılan, geniş popülasyonlara uygulanabilen kontrol listeleri ve değerlendirme protokolleridir.

Lev Vygotsky tarafından öne sürülen; çocuk gelişiminin önce sosyal düzlemde kişilerarası alanda, ardından bireyin içinde psikolojik düzlemde içselleştirilme yoluyla gerçekleştiğini savunan yasa.

Bireylerin ekonomik yetersizlikler, ayrımcılık veya elverişsiz yaşam koşulları nedeniyle geniş toplumun kültürel imkanlarına erişememesi ve çevresel uyarıcı eksikliği yaşaması durumu.

Bireyin erken çocukluk evresinden itibaren içinde bulunduğu toplumun değerlerini, normlarını, inançlarını ve davranış kalıplarını içselleştirme ve o kültüre adapte olma süreci.

Bireyin zaman içinde kademeli olarak edindiği bilgi birikimi ve öğrenme deneyimleri sayesinde elde ettiği üstün konumsal avantaj.

Bireyin geçmişteki eylem ve seçimlerinin zamanla birikerek belirli yaşam yörüngelerini pekiştirmesi ve istikrarlı hale getirmesi süreci.

Ebeveynlerinin veya bakıcılarının iş saatleri nedeniyle okul sonrasında yetişkin gözetimi olmayan evlere kendi anahtarlarıyla giren çocuklar.

Yetişkinlik yaşamını erken, orta ve geç olmak üzere evrelere ayıran; bu evreleri ise geçiş dönemleri ve göreceli istikrar süreçlerinin ardışıklığıyla açıklayan insan gelişim modeli.

Kovalama, tırmanma ve güreşme gibi abartılı, tekrarlayıcı ve fiziksel açıdan yoğun hareketler içeren temel oyun türüdür.

Temel fizyolojik veya psikolojik ihtiyaçların en baştan beri karşılanmamış ve hiç var olmamış olması durumu.

Bir çocuğun entelektüel gelişim ortamındaki yetersizlik derecesini; başarı beklentileri, keşif teşviki ve dil gelişimi gibi değişkenler üzerinden ölçen nicel göstergedir.

Ekolojik sistemler kuramında, gelişmekte olan bireye en uzak konumda bulunan ancak diğer tüm sistemleri dolaylı veya doğrudan kuşatan; geniş toplumun değerlerini, geleneklerini ve sosyokültürel özelliklerini içeren çevresel etki katmanıdır.

Bir bebeğin veya küçük çocuğun, annesi ya da birincil bakım vericisi tarafından ihmal edilmesi, erken yaşta kaybedilmesi veya yetersiz bakım görmesi nedeniyle erken dönem gelişiminin olumsuz etkilenmesi durumu.

Evrensel olarak tanınan duygu ifadelerine karşılık geldiği varsörülen yüz konfigürasyonlarını kodlamak için kullanılan, özellikle bebekler ve küçük çocuklardaki duygusal ifadelerin araştırılmasında tercih edilen sistematik bir gözlem metodolojisidir.

Bir kız çocuğunda görülen ilk adet kanaması olup, ergenlik sürecinin (puberte) başlangıcını ve biyolojik üreme yetisinin kazandığını işaret eden kritik bir gelişimsel eşiktir.

Fetüsün yaşının, annenin son adet kanamasının ilk gününden itibaren hesaplandığı gebelik süresi ölçümüdür.

Belirli bir deneyim alanındaki zihinsel operasyonları, kavramları ve aralarındaki ilişkileri entegre eden, görev performansını yönlendiren teorik ağ.

Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında, işlem öncesi dönemdeki çocukların bir durumun veya nesnenin birden fazla boyutu yerine yalnızca tek bir belirgin özelliğine odaklanma eğilimi.

Bireyin istihdam ve mesleki seçim süreçlerine karşı sergilediği gelişimsel açıdan ileri ve yetkin yönelim.

Gastrula evresindeki hayvansal embriyonun ektoderm ile endoderm arasında yer alan üç temel primer germ katmanından ortadakidir.

Urie Bronfenbrenner'ın ekolojik sistemler kuramında, bireyin doğrudan etkileşimde bulunduğu iki ya da daha fazla mikro sistem (örneğin aile ve okul) arasındaki etkileşimleri ve bağları kapsayan katmandır.

Bilişsel gelişimsel değişimi, değişim sürecinin tamamı boyunca yüksek yoğunluklu gözlemler ve deneme bazlı analizlerle inceleyen araştırma metodolojisidir.

Bireyin doğrudan etkileşim içinde olduğu; aile, okul, akran grubu ve iş yeri gibi en yakın çevresel katmanı tanımlayan ekolojik sistemler teorisi kavramıdır.

Biyolojik temelli olduğu kabul edilen, yaşamın erken evrelerinde ortaya çıkan ve enerji seviyesi, duygusal tepkisellik, ruh hali ile davranışsal inhibisyon gibi özellikleri kapsayan kişilik temeli.

Davranışsal eğilimlerin biyolojik temelli olduğunu ve doğumdan itibaren var olarak bireyin kalıcı eğilim biçimini oluşturduğunu öne süren kuram.

Küçük çocukların öz girişim gelişimine odaklanan, bireyselleştirilmiş ve kendi kendine yönlendirilen öğrenmeyi vurgulayan bir eğitim sistemidir.

Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramında, ergenin kalıcı kimlik taahhütlerinde bulunmadan önce farklı rolleri denediği psikolojik erteleme ve keşif dönemi.

Ebeveynlerin ve bakıcıların bebeklerle iletişim kurarken kullandığı; yüksek perdeli, şarkı benzeri tonlamalara sahip, basitleştirilmiş ve fonolojik olarak net konuşma biçimidir.

Yaşam boyu bireyin hareket becerilerinde, kas koordinasyonunda ve kontrolünde meydana gelen değişim süreçleridir.

Bebeklerin yaşamlarının ilk iki yılında baş kontrolünden bağımsız yürümeye kadar gösterdiği kritik fiziksel ve hareket temelli gelişim aşamaları.

Yeni doğmuş bir bebeği veya doğumdan hemen sonraki ilk dönemi ifade eden sıfat.

Nesnelerin doğrudan algılanmadıkları, yani görünmediği, duyulmadığı veya dokunulmadığı durumlarda bile var olmaya devam ettiğine dair zihinsel farkındalık.

Çevredeki nesnelerin manipüle edilmesi, vurulması, fırlatılması veya belirli biçimlerde düzenlenmesini içeren temel oyun türlerinden biridir.

Jean Piaget'nin gelişim kuramına göre, bir eylemin doğruluğunun veya yanlışlığının niyetten bağımsız olarak yalnızca maddi sonuçlarına göre değerlendirildiği, genellikle 10 yaş altı çocuklarda görülen ahlaki yargı evresi.

Çocukların bir nesnenin adının onun rastgele bir sembolü olmayıp, nesnenin özsel ve fiziksel bir parçası olduğuna inanma eğilimi; bu durum yetişkinlerde de yanlış etiketlenen yiyecekleri reddetme gibi simgesel-bilişsel kalıntılarla kendini gösterir.

Bir bireyin veya grubun davranış, başarı ve gelişimini değerlendirmek için kullanılan kültürel, istatistiksel veya standartlaştırılmış ölçütlerle ilgili olan.

Belirlenmiş kültürel, istatistiksel veya davranışsal standartlara uymayan ya da bu normlardan sapma gösteren durum, olay veya veri.

Evlilik yaşına gelmiş, ergenlik dönemindeki veya cinsel açıdan çekici genç kadınları tanımlamak için kullanılan sıfat.

Bir çocuğun formal bir eğitim ortamına uyum sağlamak ve akademik görevleri yerine getirmek için gerekli gelişimsel düzeye ve beceri repertuarına ulaşmış olması durumu.

Zorunlu ilköğretim yaşına gelmemiş çocukların gelişimsel ihtiyaçlarını desteklemek amacıyla tasarlanmış erken çocukluk eğitimi müfredatıdır.

Eğitimciler ile öğrencilerin ebeveynlerini bir araya getiren; çocukların refahını, okul-toplum iş birliğini ve ailelerin ebeveynlik becerilerini geliştirmeyi amaçlayan resmi örgüt.

Bir bireyin, işitsel ve görsel ayrımcılık ile temel bilişsel yetiler dahil olmak üzere okumayı öğrenmek için önkoşul niteliğindeki beceri ve yetenekleri geliştirme düzeyi.

Bir öğrencinin okuma becerilerinin, o beceri düzeyine sahip tipik yaş grubunun kronolojik yaşı cinsinden ifade edilen karşılığı.

Henüz okuma ve yazma becerisini edinmemiş olan çocukları veya yazılı dili bulunmayan toplulukları tanımlayan gelişimsel ve sosyolojik sıfat.

Yetişkin psikososyal gelişimini, belirli yaşam olaylarının öngörülen ya da öngörülemeyen zamanlarda gerçekleşmesinin nasıl şekillendirdiğini inceleyen gelişimsel paradigmadır.

Bir organizmanın biyopsikolojik olarak işlevsel veya tam gelişmiş bir düzeye ulaşmasını sağlayan doğal süreç ve araştırma yöntemlerinde iç geçerliliği tehdit eden zamana bağlı değişimler.

Dil edinimi gibi bazı davranışsal süreçlerin doğuştan gelen genetik programlara dayandığını, ancak yalnızca ilgili organlar ve sinir sistemleri biyolojik olgunluğa eriştiğinde ortaya çıktığını savunan gelişimsel model.

Biyolojik, zihinsel, duygusal ve sosyal büyüme ile gelişimin en üst düzey işlevsellik seviyesine ulaşma durumu.

Bireyin doğum öncesinden ölümüne kadar geçen süreçteki biyolojik ve psikolojik gelişimini inceleyen bilim dalıdır.

Yaşla birlikte ortak bir değişim örüntüsü gösteren herhangi bir olgunun, yaşlanmanın temel ve evrensel bir normatif süreci olduğu yönündeki yanıltıcı varsayım.

Bir organizmanın döllenme anından başlayarak yaşam döngüsünün sonuna kadar geçirdiği biyolojik, fizyolojik ve psikolojik gelişim sürecidir.

Jean Piaget'nin gelişim kuramına göre, eylemlerin ve dönüşümlerin gerçekleştirilmesi sürecinde edinilen; nesnelerin veya durumların nasıl değiştiğini ve bu değişimlerin kurallarını kavrayan dinamik bilgi türüdür.

Bir bireyin, yalnızca en yüksek düzeyde destekleyici bir çevrede kontrol edebileceği ve sergileyebileceği bir becerinin maksimum karmaşıklık derecesi.

Gelişimin, organizma içindeki unsurların karşılıklı etkileşimleri ve doğasında barındırdığı kısıtlamalar tarafından yönlendirildiğini savunan kuramsal yaklaşım.

İki veya daha fazla bireyin, birbirlerinin odak noktasından haberdar olarak, aynı nesne, olay ya da kişiye eş zamanlı olarak odaklanması durumudur.

Sosyometrik değerlendirmelerde akran grubundan ne aşırı derecede tercih edilen ne de dışlanan, ortalama düzeyde olumlu ve olumsuz oy alan çocuk.

Ailenin ortanca çocuğunun, ilk doğanın ayrıcalıklarına ve en küçüğün hoşgörüsüne sahip olamaması nedeniyle geliştirdiği varsayılan dışlanmışlık ve ilgi eksikliği hissini tanımlayan hipotetik durum.

Bilişsel ve algısal işlevlerin gelişim sürecinin, farklılaşmamış ve global bir durumdan giderek artan bir farklılaşma, artikülasyon ve hiyerarşik entegrasyona doğru ilerlediğini öne süren gelişimsel hipotez.

Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, çocuğun kuralların değişmez mutlaklar olmadığını, insanlar tarafından uzlaşıyla oluşturulmuş esnek yapılar olduğunu kavradığı yaklaşık 10 yaş ve sonrası evredir.

Ebeveynlerin kendi çocukluk dönemindeki bağlanma deneyimlerini tutarlı, nesnel ve bütüncül bir şekilde aktarabilme yetisini tanımlayan psikolojik yapı.

Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramının geleneksel düzeyinde yer alan, bireylerin kurallara, yasalara ve toplumsal düzenin sürdürülmesine körü körüne veya mutlak bir sadakat gösterdiği dördüncü evre yönelimidir.

Yüksek düzeyde kontrol ve talep içeren, buna karşın düşük sıcaklık ve duyarlılıkla karakterize edilen katı bir ebeveynlik tarzı.

Çocukların gelişim sürecinde çevresel etkenleri pasif bir şekilde içselleştirdiğini savunan genel gelişimsel perspektif.

Bir eğitimcinin sınıf içi yöntemlerini, davranış kalıplarını ve kişilerarası etkileşim biçimlerini belirleyen bireysel nitelikler bütünü.

Çocukların, kendi bedenleri ile nesne boyutları arasındaki fiziksel uyumsuzluğu göz ardı ederek minyatür nesneler üzerinde gerçek boyutlu eylemleri gerçekleştirme girişimi.

Bireyin ölümü doğrusal zaman, kesinlik, geri döndürülemezlik, evrensellik ve kişisel kırılganlık ekseninde zihinsel olarak yapılandırmasıdır.

Jean Piaget'nin ahlaki gelişim kuramında, 5 yaş altı çocukların kuralları işbirliğine dayalı uzlaşılar olarak algılayamadığı ve doğru ile yanlışı ayırt edemediği evredir.

Duyguların hem birey içi hem de bireyler arası davranışların düzenleyicisi olduğunu, algı, motivasyon ve biliş sistemleriyle bütünleşerek uyumsal bir işlev gördüğünü savunan kavramsal çerçeve.

Robert S. Siegler tarafından öne sürülen bu gelişimsel kuram, çocukların bilişsel gelişim sürecinde tek bir stratejiye bağlı kalmadığını, birden fazla eski ve yeni bilgi işleme stratejisini eş zamanlı olarak kullanıp zaman içinde bu stratejilerin kullanım sıklığının dalgalar halinde artıp azaldığını savunur.

Bireyin, özellikle bilişsel süreçleri düzenlemek ve davranışı yönlendirmek amacıyla sesli bir şekilde kendi kendine konuşması.

Erikson'un psikososyal gelişim kuramının 1 buçuk ila 3 yaşları arasındaki ikinci evresi olup, çocuğun bağımsızlık kazanma çabası ile aşırı kısıtlayıcı ebeveyn tutumlarının yarattığı yetersizlik hissi arasındaki çatışmayı tanımlar.

Jean Piaget'nin gelişim kuramına göre, bir eylemin ahlaki değerlendirmesinde yalnızca sonucun değil, failin niyetlerinin ve motivasyonlarının da dikkate alınması gerektiğini savunan bilişsel gelişim evresi.

Bebeklerde ve küçük çocuklarda sıklıkla görülen, haz, konfor ve rahatlama sağlayan temel emme dürtüsünün bir tezahürü olan oral alışkanlık.

Bir babanın çocuklarının sağlığı, karakter gelişimi, duygusal uyumu ve benlik algısı üzerinde kritik etkiye sahip olan çocuk odaklı zihinsel ve duygusal yaklaşımları.

Tıp, psikoloji ve eğitim bilimlerinde 'çocuk' anlamını veren ve bileşik kelimelerin oluşturulmasında kullanılan kök önektir.

20. yüzyılın başlarında çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimini deneysel ve bilimsel yöntemlerle incelemeyi amaçlayan tarihi eğitim ve psikoloji hareketi.

Jean Piaget tarafından öne sürülen; çocukların bilişsel gelişiminin duyusal-motor, işlem öncesi, somut işlemler ve soyut işlemler olmak üzere evrensel dört ana aşamada gerçekleştiğini savunan çığır açıcı gelişim teorisi.

Jean Piaget tarafından bebeklerin, çocukların ve ergenlerin bilişsel gelişim düzeylerini ve zihinsel operasyon kapasitelerini değerlendirmek üzere tasarlanmış deneysel görevler bütünü.

Nesnelerin başparmak ve işaret parmağının uç kısımları arasında kıstırılarak hassas bir şekilde tutulmasını sağlayan ince motor becerisidir.

Bir öğrencinin belirli bir beceri veya konu alanındaki büyüme, gelişme ve başarı kapasitesinin sınır aralığı.

Çocukluk ile ergenlik arasındaki geçiş evresini tanımlayan, henüz ikincil cinsiyet karakterlerinin tam olarak belirmediği gelişimsel evre.

Zorunlu ilköğretim çağından önceki çocuklara yönelik, bilişsel, sosyal ve duygusal okul olgunluğunu destekleyen erken çocukluk eğitimi programı.

Gebelik sürecini kapsayan; döllenme ile doğum arasındaki zaman dilimine ait veya bu süreçte gerçekleşen durumları ifade eden sıfat.

Döllenme ile doğum arasında geçen, insan gelişiminin germinal, embriyonik ve fetal olmak üzere üç ana evreye ayrılan kritik gelişimsel evresidir.

Bir fetüsün, gebelik süresi tam olarak tamamlanmadan önce rahim dışında hayatta kalabilme kapasitesi ve fizyolojik eşiği.

Gelişimin ve motor beceri kazanımının vücudun merkezinden (omurga ve gövde) uç kısımlara (eller ve ayaklar) doğru ilerleme eğilimi.

Akran zorbalığında, hem hedef konumunda olan hem de kendisi saldırgan özellikler sergileyerek zorba davranışları tetikleyen veya agresif yanıtlar veren birey.

Bireyin yaş düzeyine özgü biyolojik, sosyal ve bilişsel gelişim görevlerini tatmin edici düzeyde yerine getirme ve deneyimlerle dirençli, etkili bir biçimde başa çıkma kapasitesi.

Erik Erikson'un kuramsal çerçevesinde, bireyin yaşam boyu sosyal ve kültürel etkenlerin rehberliğinde geçirdiği kişilik gelişim süreci.

Ergenlik döneminde ortaya çıkan, genellikle geçici ve istikrarsız olan ancak duygusal olgunlaşmaya giden yolda önemli bir basamak teşkil eden romantik bağlanma türü.

Bireyler, gruplar veya uluslar arasındaki samimi ve dostane ilişkilerin yeniden tesis edilmesi durumu.

Bireyin üstlendiği çeşitli sosyal roller, beklentiler ve benlik algısı arasındaki uyumsuzluk nedeniyle yaşadığı derin kimlik belirsizliği durumu.

Ergenlik döneminde tipik olarak ortaya çıkan, bireyin sosyal rolü, kimliği ve gelecekteki benlik algısı hakkındaki yoğun belirsizlik ve karmaşa durumudur.

Bir bireyin hedeflerini, tutumlarını veya davranışlarını biçimlendirmede örnek aldığı, kendisiyle özdeşleşerek taklit etmeye çalıştığı kişi veya grup.

Çocuk veya ergen akranların, birbirlerinin antisosyal söylemlerini ve eylemlerini pekiştirmesiyle karakterize bir sosyalizasyon sürecidir.

Bireyler arasında şefkat aktarmak veya konfor sağlamak amacıyla gerçekleştirilen yakın temas ve bağlanma davranışı.

K. Warner Schaie tarafından öne sürülen; insan bilişsel süreçlerinin çocukluktan yaşlılığa kadar beş ana yaşam evresinde geliştiğini savunan aşamalı model.

Genç yetişkinlikten yaşlılığa kadar zekâ ve bilişsel işlevselliğin izini süren, 1956'dan beri devam eden kapsamlı boylamsal ve kesitsel ardışık bir araştırma projesidir.

Bedenin uzun ekseni boyunca, gelişimin ve olgunlaşmanın baş bölgesinden başlayıp ayaklara doğru ilerlediği yönetsel gelişim ilkesidir.

Gelişimin baş bölgesinden ayak veya kuyruk ucuna doğru ilerleyen yukarıdan aşağıya yönelim kuralı.

Bireylerin (özellikle bebeklerin birincil bakım verenlerine karşı) aşina oldukları bir figürün varlığını fark ettiklerinde sergiledikleri evrensel bağlanma ve tepki örüntüsü.

Çocuğun nesneleri, kişileri veya durumları olduklarından farklı bir şekilde temsil ederek, zihinsel imgelemini kullanarak gerçekleştirdiği bir oyun biçimidir.

Çocuk gelişiminde egodentrik ve animistik süreçlerin domine ettiği, mantık öncesi döneme ait; nesneler ve olaylar arasında rastgele bağların kurulduğu erken dönem düşünce biçimi.

Olayların veya eylemlerin eş zamanlı olarak gerçekleşmesi; iletişim sırasında konuşma ve bedensel hareketlerin bilincinde olunmaksızın ritmik bir uyum içinde sergilenmesi.

Yetişkin kontrolü veya yönlendirmesi olmaksızın, çocuğun kendi içsel motivasyonuyla başlattığı ve sürdürdüğü yapılandırılmamış etkinlikler bütünü.

Güreş, itiş kakış ve sahte dövüş gibi yoğun fiziksel temas içeren, hem hayvanlarda hem de çocuklarda gözlemlenen sosyal bir lokomotor oyun biçimidir.

Ebeveynlerin çocuklarının hatalı davranışları karşısında onlara duydukları sevgiyi, ilgiyi veya şefkati geri çekmekle tehdit etmesi ya da bu duygusal sıcaklığı kasıtlı olarak kesmesi biçimindeki cezalandırıcı disiplin yöntemi.

Piaget'nin Bilişsel Gelişim Kuramı'nda işlem öncesi dönemin 4 ila 7 yaşları arasındaki alt evresi olup, çocukların sınıflandırma ve sayı kavramlarıyla ilgilenebilmesine rağmen düşüncelerinin hâlâ algı dominasyonunda olduğu aşamadır.

Gebelik yaş beklenen süreye kıyasla bebeklerin doğum ağırlığının aynı gebelik haftasındaki yüzdelik dilimin (genellikle 10. persentilin) altında kalması durumu.

Öğrencileri kronolojik yaşlarına veya geleneksel sınıf düzeylerine göre değil; akademik başarıları, zihinsel ve fiziksel yetileri ya da duygusal gelişim evrelerine göre gruplandıran ve sayısal/harf tabanlı notlandırma sistemi kullanmayan eğitim kurumu.

Erkek bireylerde gözlenen kadınsı davranış biçimlerini tanımlamak için kullanılan, sıklıkla sosyal alay ve stigmatizasyona maruz kalan argo kökenli bir sosyopsikolojik kavramdır.

İnsan gelişimini inceleyen araştırmaları teşvik etmek, disiplinler arası bilgi paylaşımını desteklemek ve bilimsel bulguların pratik uygulamalarını geliştirmek amacıyla 1933 yılında kurulmuş çok disiplinli, kar amacı gütmeyen profesyonel dernek.

Gelişmekte olan çocuğun fiziksel dünyadaki nesneleri zihinsel olarak temsil etme ve aralarındaki mantıksal ilişkileri kavrama becerisi.

Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının yaklaşık 7 ila 12 yaşları arasını kapsayan, çocukların benmerkezcilikten uzaklaşıp fiziksel nesneler ve somut deneyimler üzerinde mantıksal işlemler yapabildiği üçüncü evresi.

Çocuğun sosyal bir rol üstlendiği, bir temayı en az bir akranıyla iş birliği içinde geliştirdiği ve hem fiziksel hem de sözel olarak etkileşim kurduğu karmaşık bir oyun türüdür.

🔹 1. (social development): Bireyin yaşam boyu diğer insanlarla etkileşime girmesini ve toplumun işlevsel bir üyesi olmasını sağlayan dil, kişilerarası beceri, tutum, ilişki ve davranış kalıplarını kademeli olarak edinme sürecidir. 🔹 2. (social growth): Bireyin diğer insanlarla ve gruplarla etkileşim kurma yönündeki bilgi ve yeteneklerinin zamanla olgunlaşması süreci.

Bebeklerin dışsal sosyal uyaranlara, özellikle insan yüzüne ve sesine karşı istemsiz veya istemli olarak gösterdiği erken dönem gülümseme tepkisidir.

Bireyin yaşam boyu çevresini saran, yakınlık derecelerine göre eş merkezli üç halka şeklinde organize olmuş sosyal ilişkiler ağının gelişimsel ve yapısal değişimini inceleyen teorik çerçeve.

Karşıdaki bireyle etkileşim kurma ve net bir mesaj aktarma niyetiyle üretilen işlevsel iletişim dili.

Bir bireyin davranışlarının, belirli bir yaş grubunun toplumsal standartlarına ve normatif beklentilerine uyum sağlama düzeyi.

Bireylerin eğlence veya spor amacıyla akranlarıyla etkileşime girerek gerçekleştirdiği, kurallı veya kuralsız fiziksel ve dramatik etkinlikler bütünü.

Bireylerin, belirsiz veya yeni durumlarla başa çıkabilmek ve uygun tepkiyi belirleyebilmek için çevrelerindeki diğer kişilerin duygusal ifade ve tepkilerini kılavuz olarak kullanma süreci.

Belirli bir kültürde okul, evlilik, ebeveynlik ve emeklilik gibi kritik yaşam olaylarının gerçekleşmesi beklenen yaş normlarını belirleyen kültürel zaman çizelgesidir.

Bireyin kişisel becerileri, sosyal rollere uyum sağlama yeteneği ve kronolojik yaşına kıyasla sergilediği toplumsal olgunluk düzeyini ifade eden sayısal ölçek birimidir.

Bireyin içinde yaşadığı toplumun veya grubun değerlerini, normlarını, inançlarını ve davranış kalıplarını edinerek kültürel bir kimlik kazanması ve toplumsal hayata uyum sağlaması süreci.

Bireylerin yaşlandıkça ve kalan zaman algısı daraldıkça, geleceğe yönelik bilgi toplayıcı hedefler yerine duygusal açıdan anlamlı hedeflere öncelik verdiğini savunan yaşam boyu motivasyon teorisidir.

İnsan davranışını, zihinsel süreçlerini ve gelişimini içinde bulunulan toplum, kültür ve sosyal etkileşimlerin şekillendirdiğini savunan kapsamlı teorik yaklaşım.

Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının yaklaşık 12 yaşındayken başlayan dördüncü ve son evresi olup, soyut düşünme, mantıksal çıkarsama ve hipotez kurma becerilerinin geliştiği aşamadır.

Çocuk dil gelişimini ve sözdizimsel karmaşıklığı değerlendirmek amacıyla bir çocuğun ürettiği ifadelerdeki ortalama morfem sayısını ölçen dilbilimsel ve psikolojik indeks.

Çocukluk döneminde kelime hazinesinin nicel ve nitel olarak artış gösterdiği, alıcı ve ifade edici dil becerilerinin yapılanarak zihinsel sözlüğü biçimlendirdiği dinamik süreç.

İki veya daha fazla kişinin görünürde karşılıklı bir iletişim içindeymiş gibi görünmesine rağmen, gerçekte birbirlerinin mesajlarını dikkate almadığı veya anlamlı bir bilgi alışverişinde bulunmadığı etkileşim biçimi.

Bireyin henüz dil edinimi sürecine girmemiş, sözel sembolleri kullanma yetisi kazanmamış olduğu gelişimsel dönemi ve durumu ifade eden sıfat.

Çocuk gelişimi alanındaki bilimsel araştırmaları teşvik etmek ve bulguları uluslararası düzeyde yaymak amacıyla 1933 yılında kurulmuş prestijli akademik kuruluş.