İşbirliği Ahlakı
Morality Of Cooperation
Tanım
Jean Piaget'ye göre 10-11 yaşlarındaki çocuklarda görülen; kuralların değişmez mutlaklar olmayıp, ilgili tarafların uzlaşısıyla sorgulanabilir ve değiştirilebilir sosyal uzlaşılar olduğu algısına dayanan ahlaki gelişim evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
11 yaşındaki bir grup çocuğun futbol oynarken sahanın boyutlarının yetersiz kalması üzerine, 'Hadi kaleleri biraz daha birbirine yaklaştıralım, böylece herkes rahat pas yapabilir' diyerek kuralları ortaklaşa değiştirmesi ve bu değişikliğe tüm oyuncuların akılcı gerekçelerle uyması, işbirliği ahlakının somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Jean Piaget’nin ahlaki gelişim kuramının ikinci ve daha olgun evresini temsil eden işbirliği ahlakı (aynı zamanda özerk ahlak dönemi olarak da bilinir), çocuğun egomerkezci perspektiften uzaklaşarak karşılıklılık ve eşitlik ilkelerini içselleştirdiği bilişsel bir eşiktir. Bu evrede birey, otoritenin dayattığı kuralları korku veya körü körüne itaat saikiyle değil, mantıksal temeller, karşılıklı saygı ve sosyal sözleşme bilinciyle kabul eder. Piaget'nin klinik mülakatlarında kullandığı mermer oyunu deneyleri, bu yaş grubundaki çocukların kuralları toplumsal birer anlaşma olarak gördüğünü ve grup dinamiklerine göre kuralları yeniden müzakere edebildiğini ampirik olarak kanıtlamıştır. Nörobiyolojik ve bilişsel açıdan bu evre, prefrontal korteksin olgunlaşmasıyla paralel ilerleyen 'zihin kuramı' (theory of mind) kapasitesinin, başkalarının niyetlerini ve perspektiflerini anlama becerisiyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'moralitas' [töre, ahlak] ve Latince 'cooperatio' [birlikte çalışma, ortak emek; 'co-' [birlikte] + 'operari' [çalışmak]] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bağlılık ahlakı (morality of constraint / heteronom ahlak); bu kavramla sıklıkla karıştırılır ancak bağlılık ahlakı 5-9 yaş arası çocuklarda görülür ve kuralların otorite tarafından konulan, asla değiştirilemez mutlak yasalar olduğu inancını barındırır.