Heteronom
Heteronomous
Tanım
Bir bireyin, eylemlerini kendi içsel iradesiyle değil, dışsal faktörlerin, otoritelerin veya kuralların baskısıyla belirlemesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun, oyunun kurallarını kendi aralarında değiştirmeyi teklif eden arkadaşlarına karşı çıkıp, 'Hayır, öğretmenimiz bu oyunun kurallarını böyle koydu, asla değiştiremeyiz, yoksa cezalandırılırız' demesi heteronom ahlak anlayışının net bir göstergesidir.
Derin Analiz
Gelişim psikolojisinde, özellikle Jean Piaget'nin ahlaki gelişim teorisinde kritik bir konuma sahiptir. Heteronom ahlak evresinde çocuk, kuralların değişmez, mutlak otoriteler (ebeveynler, kanunlar) tarafından dışsal olarak dayatıldığına inanır. Davranışların doğruluğu veya yanlışlığı, niyetten bağımsız olarak ortaya çıkan maddi sonuçlara veya cezanın varlığına göre değerlendirilir. Bilişsel olgunlaşma ve sosyal etkileşimler arttıkça, bu evreden otonom ahlaka doğru bir geçiş gözlemlenir. Nöropsikolojik düzeyde, dışsal denetim odaklı bu mekanizma, prefrontal korteksin yürütücü işlevlerinin henüz olgunlaşmadığı veya dışsal ödül-ceza devrelerinin (mezolimbik yolak) karar alma süreçlerini domine ettiği durumlarla yakından ilişkilidir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Otonom (Bireyin kendi yasalarını kendisinin koyması ve içsel motivasyonla hareket etmesi bakımından heteronom kavramının zıttıdır.)