Dışsal Ödül
Extrinsic Reward
Tanım
Bir eylemin veya davranışın doğal bir sonucu olmayan, dışarıdan sağlanan maddi veya manevi pekiştireç.
Örnek Vaka / Uygulama
Kurumsal bir yapıda, yılın çalışanına performans primi verilmesi veya bir yarışmada birincilik kupasının kazanılması dışsal ödüllere örnektir; çünkü bu sonuçlar faaliyetin kendi içsel keyfinden bağımsız, dışsal otoritelerce sağlanan kazanımlardır.
Derin Analiz
Davranışçı psikoloji ve öz-belirleme kuramı (self-determination theory) bağlamında dışsal ödüller, motivasyonun dışarıdan yönlendirilmesinde merkezi bir işlev görür. Operant koşullama süreçlerinde bu uyarıcılar, hedeflenen davranışın tekrarlanma olasılığını artıran olumlu pekiştireçler olarak işlev yapar. Ancak bilişsel değerlendirme kuramı, aşırı dışsal ödül kullanımının bireyin içsel motivasyonunu ('overjustification effect') zayıflatabileceğini öne sürer. Nörobiyolojik düzeyde, bu tür ödüller mezolimbik dopaminerjik yolağı aktive ederek beklenti ve pekiştirme döngülerini tetikler.
Etimoloji
Latince 'ex- / extrinsecus' (dışarıda, dış tarafta bulunan) kökünden türetilmiştir; davranışın özünden bağımsız, dışsal kaynaklı pekiştireçleri ifade eder.
Karıştırmayın
İçsel ödül ile karıştırılır; içsel ödül davranışın bizzat kendisinden duyulan tatmin ve yeterlik hissiyken, dışsal ödül dışarıdan gelen onay, para veya nesnel nesnelerdir.