İtaat
Obedience
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek rütbeli bir subayın, taktiksel olarak sorgulanabilir ancak doğrudan olan bir emrini, astının kişisel kanaatlerini askıya alarak anında ve eksiksiz bir şekilde uygulaması.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji literatüründe itaat, uyma (compliance) ve uyum sağlama (conformity) süreçlerinden, arkasındaki güç hiyerarşisi ve açık komut yapısı nedeniyle ayrılır. Bireyin kendi etik değerleri ile otoritenin talepleri çeliştiğinde dahi davranışı sürdürme potansiyeli barındırır. Stanley Milgram’ın klasik laboratuvar paradigmaları, sıradan bireylerin meşru bir otorite figürünün yönlendirmesiyle, yıkıcı sonuçlar doğurabilecek eylemleri (örneğin başkalarına zarar verme potansiyeli olan elektrik şokları verme) ne ölçüde gerçekleştirebildiğini ampirik olarak kanıtlamıştır. Bu süreç, bilişsel düzeyde 'aracı ajan durumu' (agentic state) olarak adlandırılan ve bireyin kendi vicdani sorumluluğunu otoriteye devrettiği psikolojik bir konfigürasyonla tetiklenir.
Etimoloji
Latince 'obaudire' (dinlemek, kulak vermek, -e boyun eğmek) fiilinden türetilmiş olup, 'ob-' (önünde, -e karşı) ve 'audire' (duymak, işitmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Otoriter Kişilik
Otoriter Kişilik
Authoritarian Personality
Geleneksel değerlere katı bağlılık, otorite figürlerine aşırı derecede boyun eğme ve alt statüde görülenlere karşı düşmanlık ile karakterize edilen bir kişilik örüntüsüdür.
İncele