Sosyal Psikoloji

Evlilik, çiftleşme veya sosyal eşleşme biçimlerini belirten morfolojik bir sonektir.

Engelli bireylere yönelik gerçekleştirilen sistemli ayrımcılık, önyargı ve onları eksik veya bağımlı olarak etiketleyen toplumsal tutumlar bütünü.

Mutsuz, acı çeken veya dezavantajlı durumdaki bireylere yönelik deneyimlenen üzüntü ve merhamet temelli karmaşık bir duygusal tepkidir.

Bireyin belirli bir sosyal gruba karşı bilinçli olarak sahip olduğu, farkında olduğu ve doğrudan raporlayabildiği olumsuz tutum.

Geleneksel paralel sıra düzenini reddeden; duvarların bulunmadığı veya esnetildiği, davranışsal haritalama verilerine göre esnek öğrenme stillerine olanak tanıyan fiziksel sınıf mimarisi.

Bireylerin doğuştan geldikleri sosyal statülerin ötesine geçerek bireysel çaba ve başarıları doğrultusunda dikey hareketlilik sağlamalarına izin veren veya bunu teşvik eden toplumsal yapı.

İnsan haklarına saygı, hukukun üstünlüğü, şeffaflık ve eleştirel düşünceye dayalı esnek sosyal organizasyon biçimi.

Bireyin bilinçli farkındalığına sahip olduğu, üzerine düşündüğü ve dışsal olarak rahatlıkla ifade edebildiği nispeten kalıcı genel değerlendirici tepki.

Bir bireyin herhangi bir nesne, olay ya da kişiye yönelik tutumunun, bu durumun bilincinde olarak doğrudan değerlendirildiği öz-bildirim temelli ölçüm prosedürü.

🔹 1. (fairness): Test alan bireylerin ırksal, kültürel veya arka plan farklılıklarından kaynaklanan sistematik varyansları ortadan kaldırarak eşit ve tarafsız muamele görmesini sağlayan psikometrik ve sosyokültürel ilke. 🔹 2. (justice): Çatışmaların ve anlaşmazlıkların yasal süreçler ve orantılı yaptırımlar aracılığıyla tarafsız ve hakkaniyetli bir biçimde çözüme kavuşturulması.

🔹 1. (belief in a just world): Bireylerin dünyayı adil, düzenli ve öngörülebilir bir yer olarak algılama eğilimi; herkesin hak ettiğini yaşadığına ve yaşayacağına dair bilişsel bir önyargı. 🔹 2. (just-world hypothesis): Dünyanın temelde adil, düzenli ve öngörülebilir bir yer olduğu, herkesin hak ettiğini yaşadığı yönündeki bilişsel eğilim.

Afrika'nın siyah ırksal gruplarından köken alan ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan vatandaş veya sakinleri tanımlayan demografik ve sosyolojik terim.

Şefkat, korumacılık, öz-inkâr ve estetik yönelimi içeren; herhangi bir menfaat ya da cinsel dürtü barındırmayan karmaşık ve özgeci bir sevgi biçimi.

Çiftlerin evlilik öncesi zorunlu danışmanlığı kabul ettiği ve boşanma gerekçelerini yasal olarak önemli ölçüde kısıtlayan alternatif bir hukuki evlilik statüsüdür.

Bir toplum, grup veya birey tarafından doğru ve yanlış davranışları belirleyen, tüm üyeler ya da bireyin kendisi için bağlayıcı kabul edilen kurallar bütünü.

Bireyin bir ilişkiye veya taahhüde, dini, toplumsal veya kişisel değerlerden kaynaklanan ahlaki bir yükümlülük ve görev bilinciyle bağlı hissetmesi durumu.

Çatışma halindeki tarafların birbirlerini evrensel ahlaki hak ve korumalardan mahrum, 'değer dışı' olarak algıladığı psikolojik süreç.

Bireylerin diğer insanlarla kişisel ilişkiler kurma, gruplara katılma ve sosyal bağlar oluşturarak onay ve kabul görme arzusu.

Geleneksel çekirdek ailenin yapısına, işlevine ve rollerine atfedilen; çoğunlukla muhafazakar politik ve dini ideolojilerle şekillenen ahlaki ve sosyal normlar bütünü.

Bir grup veya toplumun tamamı tarafından kabul edildiğini ve onaylandığını hissetme durumu.

Bireylerin kalıcı, pozitif ve anlamlı interpersonal ilişkiler kurma, gruplara dahil olma ve diğerleri tarafından kabul edilme yönündeki evrimsel ve kökleşmiş motivasyonu.

Gerekçeli Eylem Teorisi'nin (Theory of Reasoned Action) temelini oluşturan, bireylerin tutumları ve sosyal normları aracılığıyla davranışsal niyetlerini ve nihai eylemlerini öngören orijinal teorik çerçeve.

Öğretim elemanlarının araştırma yapma ve eğitim verme, öğrencilerin ise öğrenim görme ve fikirlerini ifade etme hakkını dış müdahalelerden bağımsız olarak koruyan kurumsal ve hukuki ilke.

Bireyleri kan bağı, ortak atasal köken, evlilik veya evlat edinme yoluyla birbirine bağlayan sosyal ve kültürel ilişkiler ağı.

Bir kültür veya toplumda kan bağı, evlat edinme ya da evlilik yoluyla oluşan geniş ailenin resmi ve gayri resmi ilişkiler sistemidir.

Bireylerin veya ailelerin, özellikle ileri yaştakilerin ya da dul kalanların, sosyal ve pratik destek almak amacıyla aile üyelerine coğrafi olarak yakınlaşmak için gerçekleştirdiği ikametgah değişimi.

Bireyin içinde bulunduğu akran grubunun normlarına, değerlerine ve beklentilerine uyum sağlaması amacıyla maruz kaldığı sosyal etki süreci.

Eğitsel veya problem çözme odaklı hedeflere ulaşmak amacıyla, genellikle bir grup ortamında akran danışmanlığı modelinin kullanılması.

Toplumsal veya politik bir hedef doğrultusunda kasıtlı ve kararlı eylemlerde bulunma pratiklerinin bütünü.

Bireylerin kendi davranışlarını dışsal (durumsal) etkenlere bağlarken, başkalarının aynı davranışlarını içsel (kişisel) özelliklere atfetme eğilimidir.

Bireyin davranışını, içsel dürtülerin izole bir ürünü olarak değil; kendisinin ve içinde bulunduğu psikolojik, sosyal ve fiziksel 'yaşam alanı'nın (life space) karşılıklı dinamik etkileşimleri bütünü olarak ele alan sistematik yaklaşım.

Katılımcıların araştırmanın gerçek amacından bilinçli olarak saptırıldığı veya yanıltıldığı, böylece sosyal istenirlik ve talep özelliklerinin kontrol altına alınmaya çalışıldığı deneysel yöntem.

Çevresel tasarımda, duyusal işlevleri kolaylaştırmak ve gerçekleştirilen faaliyet için uygun düzeyde algısal uyarım sağlamak amacıyla bir mekanın inşası veya düzenlenmesidir.

İkna edici bir mesajı alan bireyin, ikna olma derecesini etkileyen zeka, benlik saygısı ve bilişsel ihtiyaç gibi kişisel özellikleri.

Toplumsal hiyerarşinin en alt kademesinde yer alan; yoksulluk, kronik işsizlik, yetersiz eğitim ve sosyal imkanlardan mahrumiyet gibi katmanlı dezavantajlarla karakterize edilen sosyal tabaka.

Bağımlılık kuramında, bireylerin mevcut ilişkilerini sürdürme veya sonlandırma kararı alırken mevcut ilişkinin ödül-maliyet oranını olası alternatiflerle kıyasladıkları eşik değer.

Bireyin başkalarına, kendisine yapılmasını istediği şekilde davranması gerektiğini savunan evrensel etik ve karşılıklılık ilkesidir.

Daha geniş toplumun hâkim kültüründen kendine özgü gelenekleri, davranış kalıpları, ilgi alanları ve inanç sistemiyle ayrışan insan grubu.

Kültür içindeki bireyler tarafından kolaylıkla anlaşılan, konuşulan bir kelime veya ifadenin yerini alan bilinçli beden hareketi.

Kuzey Amerika'nın kıta içi orijinal halklarını tanımlamakta kullanılan, tarihsel ve sosyopolitik bağlamları barındıran bir demografik ve kültürel terim.

Toplumsal ve kurumsal değişimin, kamunun yeterli ve ikna edici olgusal kanıtlar almasıyla gerçekleşebileceğini savunan sosyal psikolojik yaklaşım.

Annenin evin, aile yapısının veya toplumsal örüntünün merkezinde yer aldığı sosyal ve yapısal düzen.

Soy ve mirasın yalnızca kadın soyu üzerinden takip edildiği ve kadınların sosyal, politik yapıda baskın konuma sahip olduğu toplumsal örgütlenme biçimi.

Bireylerin Yahudi karşıtı önyargı, tutum ve inançlarını nicel olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir değerlendirme aracıdır.

🔹 1. (anticonformity): Kabul görmüş sosyal standartlara ve normlara karşı, kişinin samimi bir ifade ihtiyacından ziyade isyankarlık veya dikbaşlılıkla geliştirdiği bilinçli ve kasıtlı uyumsuzluk hali. 🔹 2. (counterconformity): Bireyin, grup baskısına veya sosyal normlara uyum sağlamak yerine, bilinçli ve kasıtlı bir şekilde bunların tam tersi yönde davranma eğilimidir.

Bir ağ topolojisinde veya sistemik etkileşim modelinde ana merkezlerin (nodların) dışındaki veya ara geçiş alanlarındaki hareketlilik biçimlerini ifade eden davranışsal tanım.

Yahudilere yönelik kişisel rahatsızlık, sosyal tehdit algısı, düşmanca tutumlar ve dışlayıcılık varsayımları dahil olmak üzere antisemitizmin beş farklı boyutunu ölçen bir kişilik testidir.

Bir argümanın, hedef tutum nesnesine yönelik olarak olumsuzlardan ziyade baskın bir şekilde olumlu değerlendirici tepkiler uyandırma derecesi.

Güçlü bir duygusal uyarılmadan ziyade; derin bir yakınlık, şefkat ve karşılıklı bağlılık temeline dayanan sevgi biçimi.

İki veya daha fazla bireyin karşılıklı şefkat, ortak çıkarlar ve gereksinimlerin tatmini temelinde kurduğu, görece uzun süreli gönüllü kişilerarası ilişki.

Bireyler arası sosyal etkileşimlerin çatışmasız ve tutarlı olması durumu ya da estetik bir bütünlük oluşturan öğelerin dengeli düzeni.

Bireylerin grup baskısı altında kendi algısal yargılarından vazgeçip çoğunluğun hatalı görüşüne uyma eğilimini incelemek için kullanılan deneysel paradigma.

Karşılıklı bağımlılık, grup uyumu veya yapısal özellikleri barındırmayan; sıfır geçmişe sahip bireylerin yapay olarak kategorize edildiği en temel sosyal birliktelik.

Bireylerin ortak bir geçmişi, çıkar çatışması veya kişisel etkileşimi olmaksızın, tamamen rastgele ve önemsiz kriterlere göre geçici gruplara ayrıldığı deneysel paradigma.

Bireyin kendi durumunu, kendisinden daha dezavantajlı, yoksul veya yetersiz konumdaki kişilerle kıyaslayarak öz saygısını koruma veya yükseltme eğilimi.

Bireylerin tutum ve inançlarına yönelik zayıf ikna edici argümanlara maruz bırakılarak, gelecekteki daha güçlü manipülasyonlara karşı direnç kazanmasını savunan sosyal psikolojik modeldir.

Bir bölgedeki nüfus yoğunluğunun arzu edilen seviyenin üzerine çıkarak kalabalıklaşmaya, strese ve çevresel kaynakların sınırlarını zorlamasına yol açması.

Güçlü şefkat, sevecenlik, bağlılık ve yakınlık hislerini barındıran, tutku, samimiyet ve sadakat bileşenleriyle şekillenen karmaşık bir duygusal durum.

Romantik ilişkilerin yakınlık, tutku ve bağlılık olmak üzere üç temel bileşenin farklı kombinasyonlarıyla tanımlanabileceğini öne süren bilişsel ve sosyal psikoloji kuramı.

Ölmüş akrabalara duyulan derin saygı, hürmet ve onların ruhlarıyla ritüeller ile dualar aracılığıyla iletişim kurma pratiklerini içeren kültürel ve dini yönelim.

Soyun, mirasın ve soyadının babadan çocuklara aktarıldığı sosyal ve soybilimsel sistemi tanımlayan sıfat.

Toplumsal soyun, mirasın ve otoritenin erkek soy hattı üzerinden aktarıldığı ve erkeklerin sosyal, politik ve ekonomik yapılarda baskın konuma sahip olduğu toplumsal örgütlenme biçimi.

Bireylerin başkalarının davranışlarına veya olayların sonuçlarına nedenler yüklerken sistematik bir biçimde gerçek dışı veya yanlı çıkarımlarda bulunması eğilimi.

Bir bireyin kendi davranışlarının veya çevresel olayların nedenlerine yönelik gerçekleştirdiği zihinsel çıkarım ve nedensellik yükleme süreci.

Bireylerin gerek kendi gerekse başkalarının davranışlarının ardındaki nedenselliği açıklarken bu nedenleri içsel (kişisel) ya da dışsal (durumsal) etkenlere bağlama süreçlerini inceleyen sosyal psikoloji kuramıdır.

Sıcaklık, nem, hava akımı ve barometrik basınç gibi çevresel unsurların, bireylerin yaşam ve çalışma alanlarındaki konforunu ve performansını etkileyen fiziksel bileşenleridir.

Büyük, düşmanca tutumlu ve genellikle örgütsüz bir kalabalığın yol açtığı şiddetli toplumsal kargaşa ve şiddet eylemi.

Bir ortamdaki ışık şiddeti, parlama kontrolü ve dağılımı gibi niteliklerin, bireylerin görsel konforunu ve belirli görevleri yerine getirme uygunluğunu belirleyen fiziksel özellikleridir.

Kuzey Amerika Aydınlatma Mühendisliği Derneği tarafından belirlenen, belirli görevlerin verimli ve etkili bir şekilde yerine getirilebilmesi için önerilen ışık miktarı ve şiddeti ölçütleridir.

Bireylerin, grupların veya zihinsel süreçlerin minimum düzeyde etkileşim kuracak şekilde birbirinden fiziksel veya işlevsel olarak yalıtılması.

Bireyin benlik algısının, diğer insanların kendisi hakkında sahip oldukları izlenimleri, tepkileri ve yargıları içselleştirmesi yoluyla şekillenmesi süreci.

Bireyin tutumla ilgili bir bilgiyle karşılaştığında gösterdiği zihinsel işleme ve ayrıntılandırma düzeyini doğrudan etkileyen her türlü bilişsel veya çevresel faktör.

Tutum değişiminin, bireyin bir mesaja gösterdiği bilişsel çaba ve ayrıntılandırma düzeyine bağlı olarak merkezî ve çevresel olmak üzere iki farklı yoldan gerçekleştiğini savunan ikna teorisidir.

Grubun başarısının, tek bir doğru çözümün veya en yetenekli grup üyesinin performansına bağlı olduğu işbirlikçi görev türü.

Daha küçük bir grubun veya bireyin, tutarlı ve kararlı bir duruş sergileyerek çoğunluğun kökleşmiş inançlarını ve normlarını sorgulatması ve yenilikçi dönüşümler tetiklemesi sürecidir.

Toplumun genelinde egemen olan gruba kıyasla daha az iktidara sahip, etnik, ırksal, sosyal, dini veya kültürel özellikleriyle ayrışan popülasyon alt grubudur.

Bireyin kendini sosyal ağlardan ve ilişkisel bağlardan ayrı, özerk, benzersiz nitelikleri ve başarılarıyla tanımladığı bilişsel ve kültürel benlik kurgusudur.

🔹 1. (affiliation): Bir bireyin, maddi çıkar gütmeksizin; beğeni, sevgi veya kişisel yakınlık temelinde diğer bireylerle sosyal bir ilişki kurma ya da bu tür ilişkilere dahil olma yönündeki motivasyonel eğilimi. 🔹 2. (attachment): Bir bireyin, özellikle bir bebeğin birincil bakım verenine karşı geliştirdiği ve güven duygusunu pekiştiren derin duygusal bağ. 🔹 3. (bonding): Bireyler arasında, özellikle anne ile yenidoğan bebek arasında yakın ilişkilerin ve duygusal ilişiğin kurulma süreci.

Bireylerin diğer insanlarla kabul edici, olumlu ve tatmin edici sosyal ilişkiler kurma, sürdürme ve bu ilişkiler içinde yer alma yönündeki içsel güdüsü.

Sosyal yargı teorisinde, bireyin bir konu hakkında kabul edilebilir veya sakıncalı bulmadığı, dolayısıyla tarafsız kaldığı tutumsal konumlar aralığıdır.

Kadın üreme sisteminde, vajinal açıklığın her iki yanında yer alan ve cinsel uyarılma sırasında mukus salgılayan çift halindeki küçük bezler.

Siyasi veya askeri tutsakların davranış ve tutumlarında köklü değişiklikler yaratmak amacıyla tehdit, tecrit ve sürekli sorgulama gibi yöntemlerin kullanıldığı sistematik endoktrinasyon süreci.

Bireylerin belirli hedeflere ulaşma, yüksek performans standartları tutturma ve kişisel tatmin sağlama yönündeki derin içsel motivasyonu.

Erkeğin veya ailesinin, evlilik akdi karşılığında kadının ailesine yaptığı maddesel veya mülkiyete dayalı transfer.

Yetişkin bir yüzde, büyük gözler, dolgun yanaklar, yuvarlak kafa yapısı, çıkık alın ile küçük burun ve çene gibi bebeksi konfigürasyonel özelliklerin bulunma durumu.

Ortak bir amaca veya gruba hiçbir katkı sağlamadığı veya çok az katkı sağladığı hâlde, diğer üyelerle eşit oranda fayda elde eden birey.

Bir bireyin başka bir kişiye duyduğu çekim derecesini, olumlu kişilik değerlendirmesini ve o kişinin yanında olma isteğini nicel olarak ölçen psikometrik araç.

Bir bireyin kendi davranışı veya başkasının davranışı hakkındaki önsel beklentilerinin, fiili davranışı istem dışı olarak şekillendirmesi ve kehanetin gerçekleşmesini sağlaması olgusu.

Bireyin, ikna edici bir mesajla karşılaşacağını önceden bildiğinde, mesajın içeriği henüz bilinmese bile kendi tutumunda yaşadığı değişim.

Grupların, üyelerinin yetkinlik göstergesi olan özel özellikler ile cinsiyet veya yaş gibi yanıltıcı genel statü özelliklerini temel alarak aralarındaki güç ve prestij hiyerarşisini nasıl yapılandırdığını inceleyen teoridir.

Kitlelerin ve kalabalıkların sergilediği homojen davranışların, dışsal ve önceden var olan kurallardan ziyade, grubun kendi içinde kendiliğinden ürettiği yeni sosyal normlara uyum sağlama sürecinden kaynaklandığını öne süren kolektif davranış teorisi.

Bireylerin sosyal etkileşimlerde karşı tarafın davranışlarını öngörebilmek ve açıklayabilmek amacıyla iletişim yoluyla belirsizliği minimuma indirme ihtiyacını savunan sosyal gelişim teorisidir.

Bir kültürün veya bireyin belirsiz, muğlak durumlarla başa çıkamaması neticesinde katı kurallara, bilinen rutinlere ve dogmatik inançlara yönelme eğilimidir.

Bireylerin kendilerini toplumsal olarak kalıplaşmış eril, dişil veya androjen özelliklerle ne ölçüde tanımladığını ölçen 60 maddelik öz-bildirim ölçeği.

Bireyin, başkalarının felaketlerine yol açan tehlikelerden ve talihsizliklerden kendisinin bir şekilde muaf olduğuna dair inandığı irrasyonel bilişsel önyargı.

Bilişim teknolojileri ve internet ortamlarında kullanılan özel argo, terimler ve iletişim dili bütünü.

Bireyin kendi inançlarının doğruluğunu veya davranışlarının uygunluğunu sorgulamasına yol açan ve gerçeği arama güdüsüyle başkalarından gelen bilgiyi kabul etmesini sağlayan kişilerarası süreç.

Bireyin veya grubun, belirli bir durumla ilgili somut gerçeklere, verilere ve uzmanlık bilgisine sahip olması sayesinde başkalarının tutum veya davranışlarını etkileme kapasitesi.

Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.

Bireylerin sosyal dünyalarındaki tutumlar, algılar ve kişiler arası ilişkiler arasında psikolojik bir uyum ve tutarlılık arama eğilimini inceleyen sosyal psikolojik kuram.

Yakın ilişkilerdeki bireylerin, kendilerini tekil birer bireyden ziyade ikili bir birimin parçası olarak algılama ve düşünme eğilimidir.

Bir tutumu, öncelikli olarak tutum nesnesiyle ilişkili niteliklere yönelik inançları değiştirerek aktif bir şekilde dönüştürme süreci.

Tutum değişiminin, bireylerin ikna edici mesajlara karşı ürettikleri öznel değerlendirmelerin, çıkarımların ve bilişsel tepkilerin niteliği ile niceliği tarafından belirlendiğini savunan sosyal psikoloji kuramı.

Bir bireyin iki veya daha fazla çelişkili inanca, tutuma ya da değere aynı anda sahip olmasından kaynaklanan psikolojik rahatsızlık ve gerginlik durumu.

Bir tutumun bilişsel temeli ile genel tutumun değer biçme düzeyi arasındaki uyum derecesidir.

Bireyin kapsamlı bilişsel faaliyetlerden ve karmaşık zihinsel süreçlerden keyif alma, bunları arama ve sürdürme yönündeki sürekli kişilik eğilimidir.

İnsanlık tarihinin ani ve köklü bir sonla kesintiye uğrayarak bin yıllık bir adalet, barış ve kurtuluş çağını müjdeleyeceği yönündeki teolojik ve sosyolojik inanç.

Kadınların bireysel özerkliğini, kişisel haklarını ve eylem özgürlüğünü merkeze alan, kolektivist politikalar yerine liberteryen bir çerçeveyi savunan feminist perspektif.

Bireyin özerkliğini, haklarını, bağımsızlığını ve kişisel tatminini kolektif yapıların önünde tutan ideolojik ve psikolojik yönelim.

Bireyin kalabalık içinde benlik bilincini yitirmesi, anonimleşmesi ve içsel denetim mekanizmalarının zayıflaması sonucu normalde sergilemeyeceği davranışlarda bulunması.

Bireylerin veya sistemlerin erken dönemde elde ettikleri küçük avantajların zamanla katlanarak büyümesi ve orantısız bir üstünlük ya da eşitsizlik üretmesi durumu.

Bireyin ya da grubun münhasıran kullandığı, kimliğiyle bütünleşmiş ve temel yaşam ihtiyaçları için vazgeçilmez olan özel mekansal alan.

Yüz yüze etkileşim, yüksek düzeyde grup uyumu, dayanışma ve güçlü kimliklenmeyle karakterize edilen küçük, uzun süreli sosyal gruplar.

Sosyal açıdan uyumlu bir bireyin, kalıcı bir sapkın kimlik edinmeksizin gerçekleştirdiği ilk kural dışı eylem.

Tüm grup üyelerinin kendilerine düşen alt görevleri eksiksiz tamamlamasıyla başarıya ulaşabilen ve grubun genel performansının en zayıf halkanın kapasitesiyle sınırlı kaldığı ortak çalışma türüdür.

İki veya daha fazla bireyin, birbirlerinin fiziksel varlığı altında ancak minimum düzeyde etkileşim veya iletişim kurarak bağımsız görevler yürüttüğü sosyal yapı.

Bireylerin, aynı türden bir görevi yerine getiren diğer kişilerin fiziksel varlığı bağlamında gerçekleştirdiği her türlü amaca yönelik performans veya aktivitedir.

Evli olmaksızın, romantik ve cinsel partnerler olarak aynı evi ve yaşam alanını paylaşma durumu.

İnsanın doğal dünyaya ve diğer canlı formlarına karşı taşıdığı doğuştan gelen, evrimsel temelli çekim ve bağ kurma eğilimidir.

Doğaya ve belirli canlı türlerine karşı duyulan irrasyonel korku ve kaçınma eğilimi ile insanın kendini yapay ortamlara ve teknolojiye kapatma dürtüsü.

Dünya üzerinde canlı organizmaların bulunduğu, atmosferin

Belirli ve homojen çevresel koşullara sahip, belirli bir canlı topluluğuna yaşam alanı sunan coğrafi ve fiziki bölge.

Bireylerin sosyal dünyayı kendi iç grupları ("biz") ve dış gruplar ("onlar") olarak keskin biçimde kategorize etme ve iç gruplakileri kayırma eğilimi.

Bireylerin farklı etnik veya toplumsal gruplara karşı tutumlarını ve kabul düzeylerini kademeli senaryolar aracılığıyla ölçen standart bir psikometrik ve sosyolojik araçtır.

Bir tutuma temel oluşturan farklı bilgi kategorilerinin (boyutların) değerlendirmesel olarak birbirleriyle uyumlu olma derecesi.

Bireylerin veya grupların belirli bir coğrafi alanı sahiplenme, sınırlarını belirleme ve bu alana dışarıdan gelebilecek müdahalelere karşı savunma eğilimi.

Bireylerin kendi yaşam alanlarında (ev veya ofis gibi), daha büyük ve güçlü rakiplere karşı bile kişilerarası etkileşimlerde üstünlük kurma ve alanı koruma eğilimi.

Bir ikna çabasının, hedeflenen tutum değişiminin tam tersi yönde bir etki yaratması ve bireyin mevcut görüşünü eskisinden daha radikal şekilde savunması durumu.

Üretim araçlarına sahip olan, ekonomik gücünü sermaye ve mülkiyet üzerinden elde eden kapitalist sosyal sınıf.

Ritüelistik bir nitelik taşıyan, belirli bir düzen ve ezgiyle tekrarlanan söz, ilahi veya büyü formülü.

Geleneksel toplumlarda, hastalıkların doğaüstü veya büyüsel nedenlerini teşhis edip tedavi ettiğine ve topluluğu kötü niyetli büyücülükten koruduğuna inanılan şifacı.

Bireylerin hayatlarındaki olumlu olaylardan yararlanma ve bunları pekiştirme süreci; genellikle bu iyi haberleri başkalarıyla paylaşarak deneyimin öznel değerini artırma dinamiklerini kapsar.

Yalnızca destekleyici kanıtları öne çıkarıp karşıt bilgileri gizleyerek veya manipüle ederek algıyı kasıtlı olarak yönlendiren bir ikna ve propaganda tekniğidir.

Bireyin tutum, davranış ve kişisel nitelikleriyle başkalarında hayranlık, ilgi veya çekim uyandırma gücü.

Yayınların genel bir ağ yerine belirli ve sınırlı sayıda monitöre iletildiği kapalı devre görüntü izleme ve güvenlik sistemi.

Bireylerin riskli ve güvenli seçenekler içeren varsayımsal durumlarda karar alma eğilimlerini ölçmek için geliştirilmiş standartlaştırılmış psikometrik ölçek.

Zihnin madde üzerinde mutlak bir güce sahip olduğu ve fiziksel hastalıkların dua ile iyileştirilebileceği inancına dayanan Protestan kökenli dini ve teolojik bir harekettir.

Bireylerin doğumda atanan cinsiyetlerine göre izlemeleri beklenen, zamansal olarak organize edilmiş toplumsal olay ve davranış dizileri.

Belirli bir kültürde belirli cinsiyet kimliklerine atfedilen normal ve uygun tutum ile davranışlara ilişkin görece sabit ve aşırı basitleştirilmiş kavramlar bütünü.

Belirli niteliklerin, davranışların veya özelliklerin münhasıran ya da ağırlıklı olarak belirli cinsiyetlere atfedilmesi süreci.

Cinsiyet kavramının kültürlerarası boyutlarını, bireysel davranış, sağlık ve psikolojik süreçler üzerindeki etkilerini inceleyen disiplin.

Belirli bir toplumda, kadın veya erkek olmakla bağdaştırılan ve bireylerden sergilenmesi beklenen davranış, tutum ve ifade kalıplarının toplamıdır.

Bireylerin doğumda atanan cinsiyetlerine dayalı olarak uygun görülen sosyal rollere ilişkin sabit, aşırı basitleştirilmiş ve genellikle indirgemeci zihinsel şemalardır.

Bireylerin biyolojik cinsiyetlerine dayalı olarak maruz kaldıkları önyargılı inançlar, tutumlar ve ayrımcı pratikler bütünü.

Bir bireyin mevcut ilişkisinden elde edebileceği çıktılardan tatmin olmasa bile, ilişkiden ayrıldığında ulaşabileceği en iyi alternatif senaryonun veya ilişkilerin eşik değeridir.

Bireylerin veya toplulukların bir coğrafi bölgeden diğerine yerleşme veya taşınma kapasitesi ya da kolaylığı.

Bireylerin başarısızlık veya olumsuzlukla ilişkilendirilen grup ya da durumlardan, kendi benlik saygılarını korumak amacıyla aralarına mesafe koyma eğilimi.

Bireylerin, zor, zahmetli veya nahoş süreçler sonucunda elde ettikleri ya da gerçekleştirdikleri amaçları, katlandıkları zorluklarla doğru orantılı olarak daha değerli ve cazip bulma eğilimi.

İki veya daha fazla taraf arasındaki gerilim ve anlaşmazlığın, tarafların birbirlerinin tepkilerine her defasında daha olumsuz ve uç noktalardaki karşılıklar vermesiyle kartopu etkisiyle büyümesi örüntüsüdür.

Toplumsal ve kurumsal yapılarda kaynakların eşitsiz dağılımının kaçınılmaz olarak kişilerarası ve gruplararası çatışmalara yol açtığını savunan analitik yaklaşım.

Bir bireyin başka bir bireye ilgi duyması, hoşlanması ve aralarındaki karşılıklı yakınlaşma eğilimi.

Bir grup üyesi arasındaki beğenme-beğenmeme, kabul-red ve dahil etme-dışlama örüntülerinin tamamını ifade eden sosyal dinamik.

Bir cinsiyete yönelik aynı anda hem olumsuz ve düşmanca hem de olumlu görünen korumacı veya idealize edici tutumların bir arada bulunmasıyla karakterize edilen sosyal psikolojik bir yapıdır.

Bir ekosistemdeki organizmaların ya da insan toplulukları ile sosyal kimlik gruplarının yapısal ve demografik genişliği, varyasyonlar bütünü.

Üyeleri arasında yüksek düzeyde kişisel temas bulunan, ortak ilgi alanları ve davranış standartlarını paylaşan, bazı durumlarda ise yasa dışı veya antisosyal eylemlere yönelen sosyal grup.

Çevresel sorunlara ilişkin farkındalığı artırmak ve ekolojik davranış değişiklikleri tetiklemek amacıyla ilke ve materyallerin geliştirilmesi sürecidir.

Yaşam ve çalışma alanlarının yaşanabilirliğini, estetiğini ve işlevselliğini artırmak amacıyla yaratıcı bir şekilde planlanması süreci.

Genel nüfus içinde çevresel tehlikelerin dağılımında adil ve tarafsız muamele görülmesi; hiçbir grubun evde, işte veya okulda optimalin altındaki çevresel koşullara orantısız şekilde maruz bırakılmaması ilkesi.

Doğal nesnelerin ve çevresel özelliklerin güzellik, manzara kalitesi veya görsel tercih yargılarındaki rolünü inceleyen disiplin.

Bireylerin bir tutum nesnesinin temel niteliklerini derinlemesine incelemek yerine, dışsal ve yüzeysel ipuçlarına dayanarak tutum oluşturması veya değiştirmesi süreci.

Bir argümanın özüne dayanmayan, bireyin çaba sarf etmeden bir tutum nesnesini olumlu ya da olumsuz değerlendirmesini sağlayan dışsal etken.

Belirli bir ortamın sıcaklık, nem, hava kalitesi, gürültü düzeyi ve ışık şiddeti gibi fiziksel değişkenlerinin bütünüdür.

Fiziksel çevrenin insan davranışı, bilişi ve refahı üzerindeki etkilerini inceleyen çok disiplinli psikoloji alt dalıdır.

Bireyin fiziksel ve sosyal çevresindeki etkenlerin, adaptasyon kapasitesini zorlayarak psikolojik ve fizyolojik baskı oluşturması hali.

Otonom ve bilişsel faktörlerin birleşerek bireyin çevresel uyaranları tehdit edici ya da güvenli olarak değerlendirmesini (appraisal) ve buna bağlı fizyolojik, duygusal, davranışsal tepkiler geliştirmesini açıklayan teorik model.

Bir organizma veya topluluk için fiziksel, psikolojik ya da fizyolojik risk oluşturan evsel, iş yeri veya coğrafi kökenli dış etkenler.

Bireylerin veya toplumların doğaya, ekolojiye ve çevresel meselelere yönelik sahip oldukları inanç, değer ve yönelimlerin tamamıdır.

Üyelerinin yüz yüze etkileşimler yerine, bilgisayar tabanlı bilgi teknolojileri aracılığıyla iletişim kurduğu topluluk.

Bireylerin yüz yüze iletişim kurmak yerine bilgisayar tabanlı teknolojiler aracılığıyla etkileşimde bulunduğu birbirine bağlı yapılar bütünü.

Evlilik akdi sırasında gelinin ailesi tarafından damada veya yeni kurulan hane halkına devredilen mal, mülk veya finansal varlık.

Tanrı'nın bazı insanları kurtuluşa, bazılarını ise ebedi lanetlenmeye başlangıçtan itibaren mutlak surette tayin ettiğini savunan teolojik ve dogmatik determinizm ilkesidir.

Benzer durumlar veya eylemler karşısında, kişilerin ya da grupların kimliğine bağlı olarak farklı ahlaki veya davranışsal ölçütlerin uygulanmasını savunan ikiyüzlü inanç sistemi.

Bireylerin bir grubun hâkim tutum veya inançlarına bireysel düzeyde içtenlikle karşı çıkarken, diğer herkesin bu normu desteklediğini hatalı bir şekilde varsaymaları ve bu yanılsama yüzünden kendi gerçek tutumlarını gizleyerek çoğunluğun yanlış normuna uymaları durumu.

Bir grubun ezici çoğunluğunun bireyler veya küçük alt gruplar üzerinde uyguladığı, uyumu ve istikrarı tetikleyen sosyal baskı mekanizması.

Sosyal adaleti, eğitimde fırsat eşitliğini ve farklı kültürel kimliklerin tanınmasını merkeze alan ilerlemeci bir pedagojik yaklaşımdır.

Farklı etnik ve kültürel grupların eşit statüye ve güç erişimine sahip olduğu, aynı zamanda kendi kimliklerini ve normlarını koruduğu toplumsal yapı veya durum.

Bireyin, başkalarında da esneme veya gülme gibi tıpatıp aynı eylemi tetikleyen hareketler sergilemesi durumu.

Bir bireyin zihinsel, fiziksel veya sosyal bir yetersizlik olarak algılanan özelliği nedeniyle maruz kaldığı olumsuz sosyal tutum, onaylamama ve dışlanma durumu.

İlişkileri ve davranış kalıplarını doğrudan şekillendiren coğrafi, fiziksel ve sosyal durumların bütünü.

Bireylerin belirli bir mekân içerisindeki eylemlerinin ve hareketlerinin, nerede ne yaptıklarının sistematik olarak gözlemlenip kaydedildiği bir araştırma tekniğidir.

Bireyin, aşırı veya istenmeyen çevresel uyaranlar üzerinde kontrol sağlama yönündeki tekrarlayan çabaları başarısızlıkla sonuçlandığında öğrenilmiş çaresizlik geliştireceğini öne süren kavram.

Bireylerin davranışlarındaki aşırı kısa gözlem örneklerine (1 saniye ile 5 dakika arası) dayanarak, başkaları hakkında şans ötesi bir doğrulukla hızlı ve isabetli yargılara varabilme kapasitesi.

Çevredeki bir veya birkaç kişinin sergilediği eylemlerin, durumun mantıksal analizi yapılmaksızın diğer bireyler tarafından hızla taklit edilmesi.

Bir kişinin zihinsel beklentilerinin veya kalıpyargılarının, sosyal etkileşim sırasında karşı tarafın (hedefin) bu beklentilere uygun davranmasını tetikleyerek nihayetinde ilk inancı doğrulaması süreci.

Bir bireyin, etkileşimde bulunduğu kişinin duruşunu, jestlerini, mimiklerini ve konuşma tarzını bilinçsiz veya otomatik olarak kopyalaması.

Genellikle doğrulanmamış, skandal nitelikli veya kişisel bilgilerin, ilgili bireylerin rızası olmaksızın başkalarıyla paylaşılması süreci.

Bireylerin, kendilerine yönelik algılanan bir tehdidi, kaygıyı veya sorumluluğu en aza indirmek amacıyla olayların nedenlerini taraflı bir şekilde yorumlama eğilimi.

Bireyin, kendi yetenekleri, özellikleri ve performansı hakkında doğru, geçerli ve nesnel bilgi edinme arayışını yönlendiren içsel motivasyon.

Bireylerin başkaları tarafından yargılanma, eleştirilme veya olumsuz değerlendirilme ihtimaline karşı duydukları huzursuzluk ve bilişsel kaygı durumu.

Bireylerin veya grupların tam insanlık vasıflarının, özerkliklerinin ve bireyselliklerinin reddedilerek makine veya hayvan düzeyine indirgenmesi süreci.

Tanrı'nın evreni yarattıktan sonra doğa kanunlarına terk ettiğini, vahiy, peygamber ve dini dogmaları reddederek sadece insan aklı ve gözlemle kavranabileceğini savunan felsefi ve teolojik görüş.

İnsanları veya bir popülasyonu ifade etmek için kullanılan birleşik biçim ve kök öneki.

Grup üyelerinin eşit söz hakkına sahip olduğu, karar alma süreçlerinin çoğunluğun iradesini yansıtacak prosedürlerle işletildiği sosyal iklim.

Grup iklimini eşitlikçi bir temelde kuran; üyelerin planlama, karar alma ve problem çözme süreçlerine doğrudan katılımını teşvik eden liderlik türü.

Bir çiftin, resmi ve yasal bir evliliğe uyumlarını ve uygunluklarını test etmek amacıyla belirli bir süre birlikte yaşama düzenlemesidir.

Sosyal psikoloji alanındaki teorik ve metodolojik ilerlemeleri destekleyen, seçkin bilim insanlarından oluşan uluslararası akademik kuruluş.

Bireylerin bilişsel sistemlerindeki unsurların kendi içinde tutarlı ve dengeli olmasını tercih ettiğini öne süren bir bilişsel tutarlılık kuramıdır.

Okullar, mahalleler, iş yerleri ve kamusal alanlarda yasal zorunluluklar ve sosyal programlar aracılığıyla gruplar arasındaki fiziksel ve sosyal ayrımın sonlandırılması.

Daha büyük bir grup veya organizasyonun mevcut işleyişini ve yapısal otoritesini kökten değiştirmek amacıyla alt gruplar tarafından oluşturulan radikal ittifak.

Bireyin kendisini ait hissetmediği, genellikle 'biz' (ingroup) kategorisinin dışına konumlandırdığı sosyal grupları ifade eden kavram.

Bireylerin dış grup üyelerini, eylemlerini ve çıktılarını aşırı olumlu ya da aşırı olumsuz şekillerde değerlendirme eğilimidir.

Bireyin davranışlarını, kararlarını ve değer yargılarını kendi içsel pusulasına göre değil, dış çevrenin beklentilerine, normlarına ve onayına dayandırması durumu.

Bireyin kendisini ait hissetmediği, üyesi olmadığı veya kimliğini bu aidiyet üzerinden tanımlamadığı sosyal küme.

Dindarlığın kişisel bir amaçtan çok, sosyal uyum, statü, güvenlik veya bireysel iyi oluş gibi dışsal hedeflere ulaşmak için bir araç olarak kullanıldığı yönelim biçimi.

Kişilerarası bir bağlamda etkileşim kuran, özellikle duygusal düzeyde birbirine sıkı sıkıya bağımlı iki bireyden oluşan çift.

Bir bireyin özelliklerinin, ait olduğu yaş, etnik veya mesleki grubun kalıpyargılarından hangi yönlerde ve ne ölçüde farklılaştığını doğru bir şekilde saptama becerisidir.

Farklı sosyoekonomik, etnik veya coğrafi gruplar arasındaki üreme ve doğum oranlarının karşılaştırmalı analizi.

Bireyin değer, amaç ve davranışlarının, içsel standartlardan ziyade kolektif grup normları ve dışsal beklentiler tarafından şekillendirildiği yönelim biçimi.

Bireyler, gruplar veya toplumlar arasında bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim ve bu teknolojileri yetkin bir şekilde kullanma düzeyindeki belirgin eşitsizliktir.

Farklı sosyoekonomik sınıflardan ve hiyerarşik tabakalardan gelen bireylerin bir araya gelmesiyle oluşan sosyal yapı.

Bireylerin veya grupların bir sosyal sınıftan diğerine geçişi; yukarı veya aşağı yönlü yer değiştirme süreci.

Göçmen veya azınlık topluluklarının dil tercihinin etnik dillerinden çoğunluk diline doğru evrilmesi ve nihayetinde çoğunluk dilinde tekdilliliğe yol açması süreci.

Bir konuşma topluluğunun veya bireylerin, baskın kültürel ortama rağmen azınlık dilini kullanma ve yaşatma konusunda gösterdiği güçlü yönelim.

Bir siyasi veya coğrafi yapıda, çoğunluk tarafından konuşulan dilden farklı bir azınlık dili konuşan bireylerin oluşturduğu topluluk.

Bireylerin, iç grup üyelerinin olumlu ve dış grup üyelerinin olumsuz davranışlarını somut detaylar yerine soyut terimlerle açıklama; buna karşın iç grubun olumsuz ve dış grubun olumlu davranışlarını ise aşırı somutlaştırma eğilimidir.

Sosyal etkinin zaman içinde coğrafi ve mekansal olarak dağılmış gruplarda konsolidasyon, kümeleşme, korelasyon ve çeşitliliğin sürmesi gibi toplumsal örüntüleri nasıl yarattığını açıklayan matematiksel ve sosyal psikolojik model.

Bir bireyin daha önce mensup olduğu dini inanç sistemini, doktrinlerini ve aidiyetini tamamen terk ederek agnostisizm, ateizm veya farklı bir dünya görüşüne yönelmesi sürecidir.

Bir tanrıya veya ruhsal güce duyulan, ahlaki standartları belirleyen, duaya yanıt veren ve iyiliğin zaferini güvence altına alan derin güven ve itaat yönelimi.

Otoriter, totaliter veya baskıcı sistemlerin egemen olduğu, bireysel özgürlüklerin kısıtlandığı ve genellikle felaket senaryolarına dayanan kurgusal veya toplumsal yapı.

İrrasyonel, duyusal, düzensiz, taşkın ve esrik bir zihin durumunu veya insan doğasındaki taşkın yönü tanımlayan kavram.

🔹 1. (bona fide group): Laboratuvar ortamında yapay olarak bir araya getirilmemiş, dış çevreyle sürekli etkileşim içinde olan ve kendine özgü bir geçmişe/geleceğe sahip gerçek dünya grupları. 🔹 2. (natural group): Araştırmacılar tarafından laboratuvar ortamında yapay olarak oluşturulmayan, üyelerin ortak sosyal süreçler, gelenekler veya bağlar aracılığıyla kendiliğinden kurduğu topluluk.

Hayal kırıklığı veya öfkenin kaynağına, aracı kullanmaksızın yöneltilen açık ve hedef odaklı saldırgan davranış.

Bireylerin tutum veya inançlarını doğrudan öz-bildirim (self-report) yoluyla beyan etmelerini gerektiren değerlendirme prosedürleri.

Bireylerin sosyal dünyayı ve kendilerini nesnel, doğru ve gerçeğe en uygun şekilde anlamaya yönelik temel psikolojik yönelimidir.

Stereotiplerin, heterojen bireylerden oluşan bir gruba yönelik abartılı genellemeler olmalarına karşın, hedef alınan grubun gerçek özelliklerini doğru şekilde yansıtan bazı unsurlar barındırabileceğini öne süren sosyal psikoloji hipotezi.

Bireylerin, herhangi bir kanıt veya veri olmaksızın, etkileşimde bulundukları kişilerin doğruyu söylediğini varsayma eğilimidir.

🔹 1. (birth rate): Belirli bir toplulukta veya coğrafi alanda, belirli bir süre içinde (genellikle bir yılda) bin kişi başına düşen canlı doğum sayısını ifade eden demografik oran. 🔹 2. (birth ratio): Belirli bir popülasyonda bir doğum türünün diğerine veya toplam doğumlara olan sayısal oranıdır.

Prenatal dönemi, doğum sürecini veya bebeklik evresini çevreleyen kültürel törenler, dini ritüeller ve geleneksel uygulamaların bütünü.

Marksist teoride, egemen sınıfın kendi çıkarlarını ve dünya görüşünü tüm topluma dayatarak alt sınıfların bunu eleştirisiz bir şekilde içselleştirmesini sağladığını öne süren sosyolojik ve politik psikolojik model.

Bir bireyin kendi veya bir başkasının davranışını, şans, çevresel baskılar veya talihsizlik gibi kişisel kontrol dışı dış etkenlere bağlama eğilimi.

Bireysel özelliklerden bağımsız olarak, doğrudan çevresel ve bağlamsal özelliklerden kaynaklanan davranışsal ya da duygusal ayrışmalar.

Bireylerin sosyal ve kültürel bağlamlara göre farklı roller üstlendiğini ve davranış kalıplarının etkileşimde bulunulan kişilere bağlı olarak kökten değişebileceğini savunan sosyopsikolojik kuram.

Bireyin davranışını, öğrenmesini veya performansını etkileyen bir ortamdaki tüm ilgili dışsal değişkenler bütünü.

🔹 1. (situationalism): İnsan davranışının ve kişilik özelliklerinin tutarlı bir içsel özden ziyade, içinde bulunulan anlık durumun ve çevresel baskıların bir fonksiyonu olarak şekillendiğini savunan sosyal psikolojik yaklaşım. 🔹 2. (situationism): Bir organizmanın davranışının, içsel kişilik özelliklerinden ziyade anlık çevresel ve durumsal faktörler tarafından belirlendiğini savunan sosyal psikolojik görüş.

Bireylerin düşünce, duygu ve davranışlarının kalıtımsal veya kişilik özelliklerinden ziyade, içinde bulundukları sosyal çevrenin ve anlık koşulların baskısıyla şekillendiğini savunan sosyal psikoloji önermesi.

Bireylerin öz-farkındalığını, kişilerarası ilişkilerdeki üretkenliğini ve başkalarının duygu, tutum ve ihtiyaçlarına karşı duyarlılığını artırmayı amaçlayan yapılandırılmamış grup süreci.

Bir duygunun veya duygusal durumun, bireyler arası etkileşim yoluyla bir kişiden veya küçük bir gruptan diğerlerine hızla ve bilinç dışı bir şekilde yayılması süreci.

Bireyin içsel duyuşsal durumu ile dışsal yüz, beden veya sözel ifadesi arasındaki uyumsuzluk durumu.

Bir tutum nesnesine eşlik eden duyguları, hisleri veya ruh hali durumlarını değiştirerek tutumu dönüştürmeye yönelik aktif çaba.

Bir tutumun duygusal ve bilişsel temellerinin birbirleriyle ne derece evaluatif uyum içinde olduğunun derecesidir.

Bir tutumun duygusal temeli ile genel değerlendirmesi arasındaki değersel uyum derecesi.

Bireyin başlangıçta cazip ve düşük maliyetli bir teklifi kabul etmesini sağlayıp, ardından gizli maliyetleri veya gerçek koşulları açıklayarak orijinal taahhüdünü sürdürmesini amaçlayan uyum sağlama taktiği.

Bireylerin hedeflerine ulaşırken ve karar verirken terfi odaklı (kazanç odaklı) ya da önlem odaklı (güvenlik odaklı) olmak üzere iki farklı öz-düzenleme stratejisinden birini benimsediğini öne süren motivasyon çerçevesidir.

İki etkileşen bireyin davranışlarının, yalnızca kendilerine has ilişki dinamiklerinden doğan ve genel karakteristik özelliklerinden bağımsız olan yönü.

İki birey arasındaki etkileşimde, bir kişinin diğerinin benzersiz özelliklerini veya belirli bir ilişki bağlamındaki durumunu doğru bir şekilde algılama yeteneğidir.

Bireyin kişisel çabaları, yetenekleri ve liyakati doğrultusunda sonradan kazandığı sosyal konum ve prestij.

Geçmişten aktarılan, tarihsel doğruluk payı barındırabilen veya barındırmayan, zincirleme çoğalma süreciyle yayılan geleneksel anlatı türü.

Bir görevin, tutum nesnesinin veya yargı hedefinin bireyin özsaygısı ve benlik algısı için ne kadar psikolojik öneme sahip olduğunun derecesidir.

Sosyal ağ analizinde, odak olunan tek bir bireyin (egonun) doğrudan etkileşimde bulunduğu diğer aktörlerle kurduğu bağlantı kümesidir.

Yardım edenin temel amacının kendi olumlu duygularını artırmak, suçluluk duygusundan kaçınmak veya dışsal bir çıkar elde etmek olduğu prososyal davranış biçimi.

Bireyin, kendi kişisel durumunu benzer bir başka bireyin durumuyla karşılaştırarak dezavantajlı olduğunu ve haksız yere mahrum bırakıldığını algıladığı öznel yoksunluk durumu.

Bireyin kendi ya da başkalarının davranışlarının nedenini çevresel etkenler yerine kişilik özellikleri, tutumlar ve yetenekler gibi içsel faktörlere bağlaması.

Feminizm ile çevrecilik hareketlerini sentezleyen, doğanın sömürülmesi ile kadınların ezilmesi arasında tarihsel, kültürel ve politik paralellikler kuran sosyopolitik ve felsefi bir yaklaşımdır.

Bir organizmanın veya popülasyonun fiziksel ve biyolojik çevre içerisindeki işlevsel konumu, ekosistemdeki rolü ve yaşam gereksinimlerinin bütünüdür.

Topluluk psikolojisinde, bireyleri ve sosyal yapıları aralarındaki karmaşık karşılıklı etkileşimler ve çevresel bağlam içinde ele alan analitik yaklaşımdır.

Bireylerin kişilik özelliklerinden bağımsız olarak, fiziksel ve sosyal çevre ayarlarının (behavior settings) insan davranışı üzerindeki belirleyici gücünü inceleyen alt disiplindir.

Bir bireyin davranışlarının, kendi topluluğunun normlarına uyduğu halde, dışarıdaki başka bir topluluk veya hâkim kültür tarafından anormal, eksantrik veya psikotik olarak etiketlenme süreci.

İnsan zihni ile doğal çevre arasındaki dinamik etkileşimi inceleyen ve benmerkezci düşünce biçiminden ekosantrik bir perspektife geçişi savunan disiplinlerarası alan.

🔹 1. (ecosystem): Farklı türlerden bireylerin oluşturduğu biyolojik topluluk ile onların fiziksel çevrelerinin etkileşiminden doğan, kendi kendine yeterli ve karşılıklı bağımlılığa dayalı işlevsel birim. 🔹 2. (exosystem): Urie Bronfenbrenner'ın ekolojik sistemler kuramında, bireyin doğrudan içinde yer almadığı ancak gelişim bağlamını dolaylı olarak etkileyen toplumsal yapılar ve çevre.

Bir bireyin kendi akrabalık bağı, kabilesi, dini veya sosyal grubu dışındaki bir kişiyle evlenmesini zorunlu kılan evlilik kuralı veya kültürel uygulamadır.

Diğer bireylere yönelik duyulan empati ve şefkatin, başka bir kişinin refahını artırmayı nihai hedef edinen saf bir özgecilik motivasyonu doğurduğunu savunan sosyal psikoloji teorisi.

Bireylerin, diğer üyelerin aşırı çalışmaktan veya fazla katkı sağlamaktan ötürü kendilerini eleştireceğini ya da 'enayi' yerine koyacağını düşünerek ortak çabadaki kişisel yatırımlarını azaltması olgusu.

Bireyin kendi akrabalık ağı, kast, din veya sosyal grubu içinden eş seçme ve evlenme uygulaması.

Bireylere veya gruplara, özellikle otorite konumundaki aktörler tarafından, eleştirel süzgeçe izin vermeksizin belirli inanç, ideoloji veya değerlerin sistematik olarak aşılanması süreci.

John Dollard ve arkadaşları tarafından 1939 yılında ortaya atılan; temel olarak hedefe ulaşmanın engellenmesinin her zaman bir saldırganlık dürtüsü doğurduğunu ve her saldırganlığın kökeninde önceden yaşanmış bir engellenme bulunduğunu savunan teorik model.

Fiziksel ve bilişsel yetersizliği olan bireylerin güvenli ve engelsiz hareket etmesini sağlayan, engellerden arındırılmış tasarlanmış mekânsal alan.

Bir insan kolektifinin, bağımsız bireylerden oluşan rastgele bir yığın yerine, gerçek, birleşik ve organize bir varlık olarak algılanma derecesidir.

Bir bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçişini simgeleyen; kültürel öğretiler, törenler ve sıklıkla fiziksel ya da psikolojik sınavlar içeren kurumsal ritüeller bütünü.

Erkekleri ve erkekliği odak noktası alan, feminist eleştirileri benimsemekten geleneksel maskülenliği yeniden keşfetmeye ve antifeminist argümanlar üretmeye kadar uzanan çeşitli sosyal hareketler ve pozisyonlar bütünü.

Erkek bakış açısını norm veya evrensel standart olarak kabul eden, bu süreçte kadın deneyimini dışlayan ya da marjinalleştiren perspektif.

Evlenen bir çiftin, erkeğin ailesinin evinde veya topluluğunda ikamet etmesini ifade eden antropolojik ve sosyolojik yerleşim kuralı.

Güçlü cinsel uyarılma ve tensel çekimle karakterize edilen, belirli sınıflandırma sistemlerinde tanımlanmış özel bir aşk türüdür.

Kadın cinsel ifadesini ve arzusunu, erkek egemenliğine ve kadın sömürüsüne karşı bir direniş aracı olarak gören feminist teori alt kolu.

İklimsel etkiler ve organizmaların kullanımı sonucunda fiziksel bir çevrenin bozulması veya aşınması süreci.

Bireylerin, bağlamsal faktörlerin yargılarını nasıl etkilediğine dair saf teorilerini (naive theories) kullanarak, motivasyon ve yetenekleri doğrultusunda yanlılıkları ayarlama sürecini açıklayan teori.

Üyelerinin özgünlüğe, risk almaya ve kolektif normlara esnek bir şekilde uyum sağlamaya değer verdiği, heterojen ve hoşgörülü sosyal grup yapısı.

Bir grubun üyeleri arasında paylaşılan derin birlik, aidiyet, ortak amaç ve kolektif yetkinlik hissi.

Grup dinamiklerinde, çatışmanın üyelerin tolerans eşiğini aşmadığı sürece yapıcı ve faydalı olduğunu savunan varsayım.

Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'na cinsiyet temelinde yasa önünde eşit hakları garanti altına almayı amaçlayan ancak onay sürecini tamamlayamamış önerilen bir anayasa değişikliğidir.

Bireylerin romantik ilişkiler kurarken, genellikle kendileriyle benzer düzeyde sosyal değere ve fiziksel çekiciliğe sahip kişileri partner olarak seçme eğiliminde olduklarını öne süren sosyopsikolojik varsayım.

Bir bireyin, grubun, kültürün veya dönemin tutum ve değerlerinde açığa çıkan ayırt edici karakteri, ruhu veya ahlaki yönelimi.

Bireylerin mal ve hizmetleri, kişisel sosyal veya ahlaki inançları doğrultusunda satın alması ve tüketmesidir.

Bireylerin duygu uyandıran durumlardan kaçınma veya bu durumlara yönelme motivasyonundaki bireysel farklılıkları yansıtan kişilik boyutudur.

Küme üyelerinin duygusal, zihinsel ve davranışsal etkileşimlerini önceden belirlenmiş 12 karşılıklı dışlayıcı kategoride sınıflandırmayı amaçlayan sistematik gözlem tekniğidir.

Ortak bir sosyal, kültürel, dilsel ve bazen dinsel geçmişi paylaşan insan gruplarını ifade eden sıfat.

Farklı ırklardan, kültürlerden ve etnik kökenlerden gelen bireylerin kültürel ve demografik geçmişlerini inceleyen bilimsel çalışmalar bütünü.

Ortak tarih, kültür, dil, din ve kolektif kimlik unsurlarını paylaşan, üyelerinin kendilerini diğer gruplardan farklılaştırdığı sosyal topluluk.

Etnik azınlık mensuplarının zamanla dominant kültürle asimilasyon, evlilik veya köken kültürüyle bağların zayıflaması sonucu etnik kimliklerini yitirmesi, değiştirmesi veya yeniden tanımlaması süreci.

Bireyin, belirli bir etnik grubun üyeliği yoluyla tanımlanan bir kişi olma bilinci ve bu gruba yönelik psikolojik aidiyet hissi.

Bir ulus veya bölge içerisindeki farklı etnik grupların kültürü, dili ve sosyokültürel dinamiklerinin bireylerin tutum, deneyim ve davranışları üzerindeki etkilerini inceleyen psikoloji dalı.

Ortak soy, tarih ve kültürel miras (dil, değerler, gelenekler) temelinde gruplanan insan topluluklarının karakterizasyonudur.

Kültürlerin veya toplulukların, doğrudan gözlem ve katılımcı araştırma yöntemleriyle sistematik olarak incelenip betimlenmesidir.

Antropologların bir topluluğun yaşam biçimini, kültürünü ve sosyal dinamiklerini, o grubun içine uzun süreli katılım sağlayarak incelemesinde kullandığı nitel araştırma stratejisidir.

İnsan kültürlerini ve toplumlarını karşılaştırmalı, analitik ve tarihsel yöntemlerle inceleyen antropoloji alt dalı.

Bireylerin sıradan sosyal etkileşimleri ve deneyimleri anlamlandırmak için kullandıkları arka plandaki ortak uzlaşıları ve anlam sistemlerini inceleyen sosyolojik ve davranışsal yaklaşım.

Farklı kültürlerin ve toplulukların zihinsel süreçlerini, kişilik yapılarını ve davranış kalıplarını inceleyen disiplinler arası bir alt alandır.

Bir bireyin kendi etnik grubunu veya kültürünü tüm diğer grupların merkezine koyması ve dış grupları kendi kültürel normları üzerinden yargılama eğilimi.

Tüm insanlarda, kültürlerde veya bağlamlarda istisnasız olarak ortak bulunan bilişsel, davranışsal ya da dilsel örüntü.

Bir ürünün, yapının veya çevrenin, her yaştan ve her türlü fiziksel ya da bilişsel yetenekten insanın en üst düzeyde ve konforla kullanabileceği şekilde tasarlanması.

Sosyal bir sorunu çözmek veya belirli bir süreci iyileştirmek amacıyla, müdahale ile araştırmanın eş zamanlı olarak yürütüldüğü ampirik bir metodolojidir.

Belirli bir çevresel veya sistemik değişikliği gerçekleştirmek amacıyla organize olmuş, görev odaklı kolektif yapı.

Autoriter kişilik yapısını; gelenekçilik, otoriter boyun eğme ve önyargı gibi alt boyutlar aracılığıyla ölçen öz-bildirim ölçeği.

Bireylerin organize bir hiyerarşide üst makamın yetkisine boyun eğmeyi ahlaki veya vicdani sorumluluktan bağımsız bir biçimde zorunlu hissettikleri psikolojik konum.

Geniş aile içi bağların, karşılıklı bağımlılığın ve kolektif çıkarların bireysel arzuların önüne konulmasını vurgulayan kültürel değer yönelimi.

Herhangi bir dava, ideoloji veya inanç sistemine karşı sergilenen, eleştirel düşünceden yoksun, aşırı ve irrasyonel bağlılık hali.

Bireylerin gruplar içinde ve ikili ilişkilerde sergiledikleri davranışları belirleyen temel sosyal gereksinimleri inceleyen yapısal bir kişilik ve etkileşim modelidir.

Belirli bir kültürde nesilden nesile sözlü, işitsel ve davranışsal yollarla aktarılan inançlar, efsaneler, masallar, şarkılar ve gelenekler bütünü.

Ortak soy bağlarını paylaşan, tipik olarak tek taraflı soy iddiasındaki birden fazla kandan oluşan sosyal ve akrabalık birimidir.

Hayvan gruplarında ve insan topluluklarında gözlenen, bireyler arası otorite, statü ve baskınlık ilişkilerini belirleyen doğrusal egemenlik hiyerarşisi.

Dünya'nın ve üzerindeki canlı organizmaların, gezegensel koşulları yaşamı sürdürebilir kılmak için birlikte evrilen tek ve kendi kendini düzenleyen devasa bir bütün olduğunu öne süren ekolojik model.

Ebeveynlerinin doğum anında yasal olarak evli olmaması durumunu ifade eden sosyolojik ve hukuki statü; ayrıca mantığa veya kurallara aykırılık durumu.

Toplumun geniş kesimlerini kısa süreliğine etkisi altına alan, rasyonel temellerden uzak, yoğun ve kolektif bir moda veya davranış dalgası.

Bireyin yaşam döngüsündeki statü değişikliklerini, gelişimsel evreleri veya toplumsal rolleri dönüştüren kültürel ve yapılandırılmış ritüeller bütünü.

19. yüzyıl Alman akademisinde ortaya çıkan, zihinsel ve tinsel olguları doğa bilimleri yöntemleriyle değil, tarihsel, kültürel ve insani bağlamda ele alan iki ana psikoloji dalından biridir.

Kuşaktan kuşağa aktarılan, toplumsal yaptırım gücüne sahip sosyal alışkanlıklar, kültürel pratikler ve inançlar bütünü.

Değerleri, hedefleri ve davranışları büyük ölçüde ebeveynleri tarafından aktarılan geleneksel kültürel miras ve toplumsal normlar tarafından belirlenen bireyleri tanımlayan sosyolojik ve psikolojik yönelim.

Ekonomik ve teknolojik olarak gelişmemiş, yapısı ve örf ve adetleri nispeten durağan, kırsal ve dini temelli toplumsal pratikler bütünü ile bunlara bağlılık.

Belirli bir toplumun tarihsel normlarına dayanan, genellikle aile kurma amacıyla gerçekleştirilen ve toplumsal rollerin cinsiyete göre katı bir şekilde bölüştürüldüğü evlilik biçimidir.

Başlangıçta resmi bir lideri bulunmayan gruplarda, üyelerin zımni onayı ve bireyin inisiyatif almasıyla yetkiyi zaman içinde yavaşça devraldığı süreç.

Ortak yaşam deneyimleri, benzer inançlar ve değerlerden doğan bir aidiyet hissine dayanan, samimi ve bağlayıcı sosyal yapı.

Cinsiyetin ifade, kimlik ve davranış boyutlarında standart, doğal ve doğru kabul edilen tek bir biçimi olduğu yönündeki toplumsal, kültürel ve kurumsal kabuller bütünü.

Sembolik etkileşimcilikte, bir bireyin içinde bulunduğu toplumun ortak beklentilerini, normlarını ve değerlerini içselleştirerek oluşturduğu kolektif bakış açısı.

Çekirdek ailenin ötesinde, büyükanne, büyükbaba, amca, teyze ve kuzenler gibi kan bağı bulunan diğer akrabaları da içeren hanehalkı veya akrabalık yapısı.

Daha dar gelirli sakinlerin yaşadığı kentsel bölgelerin, daha varlıklı bireylerin göçüyle fiziksel, ekonomik ve sosyal açıdan dönüşüm yaşaması süreci.

Sosyal grupların toprak, iş gücü, sermaye ve iktidar gibi kıt kaynaklar için rekabet etmesinin gruplar arası gerilimleri, önyargıyı ve düşmanlığı körüklediğini savunan sosyal psikoloji kuramı.

Bireylerin belirli bir davranışı sergileme niyetinin, o davranışa yönelik tutumları ve öznel normları tarafından belirlendiğini savunan sosyal psikolojik model.

Gruplar arası çatışmaları azaltmak amacıyla, taraflardan birinin tek taraflı ama karşılıklılık bekleyen küçük, kontrollü işbirliği adımları atarak güven ortamı inşa etme stratejisidir.

Bireylerin birbirlerinden görece soyutlanmış hissettiği, ilişkilerin temelde sözleşmelere dayandığı ve rasyonel çıkarlar ile piyasa mantığıyla şekillendiği modern toplum tipi.

LGBTQ+ bireylere yönelik yasal, sosyal ve ekonomik ayrımcılığı ortadan kaldırmayı ve eşit hakları savunan radikal bir toplumsal hareket.

Grup üyelerinin ellerindeki tüm bireysel bilgileri havuzda birleştirmeden doğru çözüme ulaşamadıkları, üstün alternatifin ise bilgiler paylaşılana kadar üyelerden gizli kaldığı problem çözme durumu.

Bir bireyin, herhangi bir maddi kazanç beklemeksizin ve tamamen kişisel iradesiyle kamu veya özel sosyal refah kurumlarında hizmet sunması durumu.

Bireylerin maddi bir kazanç beklemeksizin, kendi zaman ve enerjilerini kamusal yarar sağlayan faaliyetlere adaması süreci.

Bireyin sahip olduğu arzu edilen kaynakların, kendisinin belirlediği kıyas standardına veya diğer insanların sahip olduklarına kıyasla yetersiz olduğu algısı.

Nesiller boyu aktarılan, bir kültür tarafından belirli durumlar için uygun veya arzu edilir kabul edilen geleneksel davranış, ritüel veya eylem.

Bir grup üyesinin ortak bir hedefi başarmak ve verilen görevi başarıyla tamamlamak için becerilerini entegre ederek ortak bir amaç etrafında kenetlenme derecesi.

Belirli bir problemi çözmek, ürün ortaya koymak veya somut hedeflere ulaşmak amacıyla bir araya gelmiş yapılandırılmış topluluk.

Bir grubun ortak amaçlarına ulaşmasını ve verilen görevleri tamamlamasını sağlamak üzere lider tarafından atanan veya üyelerin kendiliğinden üstlendiği işlevsel davranış kalıpları.

Toplumsal etkileşimlerde saygılı, kibar ve sosyal açıdan kabul edilebilir davranış biçimlerinin bütünü.

Bir iç mekandaki aşırı aydınlatmanın yarattığı rahatsız edici parlamanın, kullanıcıların belirli bir yüzdesi tarafından kabul edilebilir bulunma olasılığını gösteren nicel bir ölçüttür.

Eşlerin seçiminin ebeveynler, akrabalar veya toplumsal figürler tarafından gerçekleştirildiği ve evliliğin iki bireyin yanı sıra iki akrabalık grubunun birleşimi olarak görüldüğü evlilik türü.

Alıcının farkında olmadığı, doğrudan algılamadığı ancak stresörlerle başa çıkmasında aktif rol oynayan örtük sosyal destek biçimi.

Duyguların dışa vurumunu ve ifade biçimini kültürel normlara göre düzenleyen, sosyal olarak öğrenilmiş kurallar bütünü.

Bireylerin ekonomik güçlerini, sosyal statülerini ve zenginliklerini kamusal alanda sergilemek amacıyla pratik faydadan bağımsız olarak lüks mal ve hizmetleri satın alıp tüketme eğilimidir.

Sosyal etkileşim, karşılıklı bağımlılık, ortak normlar ve paylaşılan hedefler doğrultusunda bir araya gelen iki veya daha fazla bireyden oluşan topluluk.

Bir grup, birim veya kolektifin üyelerini birbirine bağlayan; iletişim, kaynak transferi ve resmi roller gibi sosyal etkileşimlerin görece organize sistemidir.

Etkileşim halindeki grupların etrafında geçici olarak oluşan ve grup dışı üyelerin istenmeyen müdahalelerine karşı bir bariyer işlevi gören geçici sınırla belirlenmiş bölge.

Bireylerin, bir grubun aldığı kararlar veya sergilediği tutumlar temelinde, o grubun münferit üyelerinin de aynı özelliklere sahip olduğunu varsayma eğilimi.

Bir grubun, üyelerinin tutum, davranış ve kararlarını kendi normlarına uyumlu hale getirmek amacıyla doğrudan veya dolaylı olarak uyguladığı sosyal etkidir.

Bireysel grup üyelerinin grubun kendisine, diğer üyelere ve paylaşılan ortaklıklara yönelik geliştirdiği kolektif farkındalık hâli.

Karar alma veya entelektüel görevler üzerinde çalışan gruplarda, grubun en yetenekli bireyinin tek başına elde edebileceğinden veya bireysel çabaların basit bir toplamından daha üstün bir sonuç ortaya koyması durumu.

Bir grubun üyelerini bir arada tutan, ortak hedeflere yönlendiren ve grup içi bağları güçlendiren dinamik süreçler bütünüdür.

Etnik veya sosyal grupların belirli coğrafi ya da simgesel alanları kendilerine ait olarak kurma ve savunma eğilimi.

Bir grubun bütün olarak ya da bireylerin bir grup içindeyken sergiledikleri, genellikle bireysel durumlarından farklılık gösteren eylemler bütünüdür.

Paylaşılan amaçlar, sorumluluklar ve ilgi alanlarıyla bir araya gelmiş bir kolektif üyelerinin sergilediği aidiyet, yoldaşlık ve topluluk hissi.

Bireylerin, kendi ait oldukları grubun üyelerini çok çeşitli ve bireysel özelliklere sahip olarak görürken, dış gruplardaki kişilerin neredeyse tamamen birbirinin aynısı, tek tip ve benzeşik özellikler taşıdığını varsayma eğilimi.

Sosyal gruplar içinde ve gruplar arasında ortaya çıkan, bireylerin tutum, iletişim, uyum ve karar alma süreçlerini etkileyen akışkan psikolojik güçler ve süreçler sistemidir.

Üç veya daha fazla yetişkinin ekonomik, duygusal, cinsel ve evetsel sorumlulukları ortaklaşa paylaştığı çok eşli evlilik biçimi.

Bir grubun yaşam döngüsü boyunca sergilediği doğal büyüme, olgunlaşma ve yapısal değişim örüntüleridir.

Grup süreçlerinin, zıt güçlerin dengelendiği bir istirahat noktası etrafında dalgalandığını ve sürekli bu dengeye geri dönme eğiliminde olduğunu öne süren kavramsal çerçeve.

Bireylerin, kendi ait oldukları grubun üyelerini, bu üyelerin eylemlerini ve çıktılarını abartılı bir şekilde olumlu olarak değerlendirme eğilimi.

Bir sosyal grubun, bireysel olarak hareket ettiklerinde göze alacaklarından çok daha tehlikeli, belirsiz veya zararlı hareket tarzlarına toplu halde yönelme eğilimi.

Bireysel davranışların yalnızca benzersiz kişilik özellikleriyle değil, aynı zamanda sosyal taleplere ve beklentilere uyum sağlama ihtiyacıyla şekillendiğini savunan kuramsal yaklaşım.

Bir bireyin, yeni veya potansiyel bir üye olarak, grup üyeleri tarafından onay görmesi, kolektife kabul edilmesi ve bu süreçte göreceli bir statü ile rol kazanması derecesidir.

Bir bireyin, ait olduğu grubun üyeliği yoluyla şekillenen benlik algısı ve grubun üyeleri ya da dışdakiler tarafından paylaşılan kolektif imajı.

Bir grup insanın ortak bir konuyu tartıştıktan sonra, bireysel olarak sahip oldukları eğilimlerin çok daha uç ve radikal bir versiyonuna yönelme eğilimi.

Bireyin kendini bir grubun üyeleriyle ilişkilendirerek o grubun eylem, inanç, standart ve amaçlarını içselleştirmesi ve taklit etmesi süreci.

Şüphe, belirsizlik veya bilinmeyen zorluklar içeren meseleleri çözmek amacıyla bir sosyal grubun ortak bilişsel ve davranışsal süreçleri kullanmasıdır.

Bir grup içerisindeki belirli bir pozisyonda bulunan bir kişiden beklenen tutarlı davranışlar bütünü.

Bir grubun üyeliğini, beklenen rolleri ve izin verilen davranışları düzenleyen örtük ve açık kurallar bütünü.

Bir grubun, üyelerinin bireysel çabalarının basit bir toplamından ya da en yetenekli üyesinin performansından daha üstün bir sonuç ortaya koyduğu sosyal süreç.

Bir bireyin gruba katılma kararından ayrılmasına dek geçen süreçte grup normlarına uyum sağlaması, değerleri ve davranış kalıplarını edinmesidir.

Bir grubun üyelerini bir arada tutan, hem sosyal hem de işle ilgili amaçlar doğrultusunda bütünleşmelerini sağlayan birlik ve dayanışma gücü.

Bireylerin oluşturduğu bir grubun davranış ve deneyimlerinin yalnızca bireysel üyelerin özellikleriyle açıklanamayacağı yönündeki hatalı varsayım veya grubun tamamen homojen olduğunun varsayılması.

Bir gruptaki bireylerin ve aralarındaki örtük ya da biçimsel ilişkilerin; statü, roller, otorite, çekim ve iletişim ağları temelinde organize olma biçimidir.

Bireylerin kendi gruplarının başarılarını içsel etkenlere (yetenek, karakter), başarısızlıklarını ise dışsal koşullara bağlama yönündeki bilişsel eğilimidir.

Büyük kalabalıkların ve kolektiflerin içinde bireylerin duygusal, bilişsel ve davranışsal tepkilerinde görülen homojenliği açıklamak için öne sürülen varsayımsal kavram.

Etkili karar vermeyi engelleyen, grup üyelerinin uyum ve fikir birliği sağlama yönündeki aşırı eğilimi.

İki veya daha fazla sosyal grup ile bu grupların üyeleri arasında ortaya çıkan anlaşmazlık, psikolojik gerilim veya açık çatışma durumu.

Farklı sosyal gruplar arasındaki değişen ilişkileri, rekabeti, çatışmayı, kalıp yargıları ve iç grup kayırıcılığını şekillendiren psikolojik ve sosyal süreçlerin bütünü.

Hint dinleri ve geleneklerinde spiritual rehber veya öğretmen; modern genel kullanımda ise belirli bir alanda özel bilgi ve otoriteye sahip entelektüel lider.

Bireylerin veya grupların, dirençle karşılaştıkları durumlarda bile başkalarının davranışlarını, tutumlarını ve kaynaklara erişimini etkileme kapasitesi ve istatistiksel testlerin sıfır hipotezini doğru bir şekilde reddetme olasılığı.

Başkalarını baskı altına alarak veya zor kullanarak belirli bir amaca ulaşmayı hedefleyen agresif stratejik hamle.

Bireylerin başkaları üzerinde kontrol sağlama ve etki kurma yönündeki sürekli ve eğilimsel motivasyonu.

Bir kültürün veya topluluğun, kurumlar ve kuruluşlar ile toplum genelindeki eşitsiz güç dağılımını kabullenme derecesini ifade eden sosyopsikolojik yapı.

Kurumsal, siyasi, askeri ve ekonomik yapıların en tepe noktalarını işgal eden, ortak değerleri ve dünya görüşlerini paylaşarak toplumsal gündemi belirleyen küçük ve imtiyazlı iktidar grubu.

Bir bireyin diğer bireylerin tutum, davranış veya kararlarını etkileme kapasitesinin kişilerarası kaynağı ve yapısal dayanağı.

Toplumsal değişimi gerçekleştirmek amacıyla ekonomik, sosyal ve politik gücün (genellikle şiddet içermeyen eylemlerle) baskı unsuru olarak kullanıldığı sosyal psikoloji taktiğidir.

Bireyin, belirli bir sonucun ortaya çıkmasını zorlaştıran engelleyici etkenlerin varlığında, o sonucu doğuran nedenin etkisini daha büyük olarak değerlendirme eğilimidir.

Bireylerin veya grupların yaşadığı olumsuz deneyimlerin, başarısızlıkların ya da ekonomik krizlerin sorumluluğunu masum bir üçüncü tarafa yükleyerek yönlendirilmiş saldırganlık sergilemesini inceleyen sosyal psikoloji kuramı.

Sıradan sosyal etkileşimler içinde, genellikle bilinçdışı önyargılarla temellenen ve belirli ırksal gruplara yönelik ayrımcı muamelelerin sergilenmesi.

Çevresel gürültü kirliliğini azaltmak amacıyla yasal düzenlemelerin veya mühendislik teknolojilerinin sistematik olarak uygulanması.

Bir bireyin çalışma ortamında maruz kaldığı gürültü miktarının, yasal olarak izin verilen sınır değerlere oranla yüzdesel karşılığıdır.

Özellikle uzun süreli olduğunda veya zorlayıcı görevler sırasında ortaya çıkan, fizyolojik stres tepkilerini tetikleyen çevresel işitsel uyarıcı sonuçları.

İnsan, hayvan ve makine kaynaklı, bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını, refahını olumsuz etkileyen istenmeyen çevresel seslerin bütünü.

Bireyin çocukluk sosyalleşmesiyle şekillenen, dünya görüşünü, toplumsal konumunu ve beden duruşunu belirleyen kalıcı içsel eğilimler sistemi.

Bir bireyin sahip olduğu tek bir olumlu veya olumsuz özelliğin, o kişinin tüm diğer kişilik özelliklerinin ve yetkinliklerinin algılanışını zihinsel olarak manipüle etmesi eğilimidir.

Kültürel geleneklere dayanan, resmi bir tıp eğitimi almamış ancak topluluk içinde bu alanda deneyim kazanmış bireyler tarafından uygulanan sağlık ve şifa stratejileridir.

Wilhelm Wundt'un halk psikolojisinde, bir grubun bireysel üyelerinin özellikleriyle indirgenemeyen, nesilden nesile aktarılan temel ahlaki normları, değerleri ve kalıcı kolektif karakteridir.

Belirli bir kültür, toplum veya grubun geleneksel davranış biçimleri ve alışılagelmiş yaşam tarzlarıdır.

Yerel, bölgesel veya ulusal düzeyde bir sağlık sorununu ya da toplumsal meselenhoru hedef kitleye aktarmak amacıyla kanıta dayalı stratejilerle yürütülen organize ve çok yönlü çaba.

Bireylerin gerçek bilgiye sahip olmadıkları konulardaki taraflı tahminlerine dayanarak, tutumlarını dolaylı yoldan ölçmeyi amaçlayan psikolojik bir ölçme tekniğidir.

Yerel hava kirliliği seviyelerine karşı, sağlık ve estetik yargılar üzerindeki etkilere duyarsızlaşma yoluyla gelişen alışma süreci.

Saldırganlığın her zaman bir hayal kırıklığının (engellenmenin) sonucu olduğunu ve hayal kırıklığının her zaman bir tür saldırganlığa yol açtığını öne süren klasik psikolojik model.

🔹 1. (benevolence): Bireyin kişisel çıkarlarını gözetmeksizin başkalarının iyiliğini, refahını ve mutluluğunu gözetme eğilimi. 🔹 2. (charity): Temel kaynaklardan yoksun veya yardıma muhtaç bireylere yönelik, somut fayda sağlayan her türlü yardım eylemidir.

Yeni üyelerin bir gruba kabulü sürecinde, zihinsel veya fiziksel rahatsızlık, taciz, utandırma, alay etme ya da aşağılama içeren ritüellere tabi tutulması.

Bireylerin duygu durumlarının, enformasyon işleme sürecindeki derinliği ve bilişsel detaylandırma miktarını doğrudan belirlediğini savunan sosyal psikolojik model.

Bir bireyin, grubun veya devletin diğerleri üzerindeki yapısal, kültürel ve siyasi baskınlık durumu.

Bireye önce büyük bir talep sunup, karşı taraf yanıt veremeden ya talebi küçülterek ya da fazladan bir avantaj ekleyerek teklifi daha cazip hale getirme yoluyla uyum sağlama olasılığını artıran iki aşamalı ikna prosedürü.

Bir bireyin, davranışları, kararları ve yargıları konusunda bir denetim merciine, gruba veya otoriteye karşı cevap verme ve sorumluluk üstlenme derecesidir.

Farklı etnik, ırksal, dinsel, eğitimsel veya sosyoekonomik kökenlere sahip bireylerin evliliği veya eşleşmesi.

Farklı cinsiyetten bireyler arasında cinsel veya romantik bağlar barındırmayan, tamamen sosyal düzeydeki ilişkilenme biçimidir.

Hint alt kıtasının çoğunluk dinini ve yaşam felsefesini tanımlayan, belirli bir kurucusu veya sabit bir kanonu olmayan, karma yasası ve mitolojik temeller üzerine kurulu çatı inanç sistemi.

Ana akım Batı toplumunun çalışma, tüketircilik ve maddi başarı değerlerini reddeden; barış, komünal yaşam ve bireysel özgürlüğü savunan 1960-1970'ler gençlik alt kültürü mensubu.

Soyları en azından kısmen Latin Amerika ülkelerine veya İspanya'ya dayanan bireyleri tanımlayan, bir ırk değil etnik köken kategorisi.

Yazılı ya da sözlü iletişimde bireylerin birbirlerine hitap ederken kullandıkları, sosyal hiyerarşiyi, yakınlık derecesini ve kültürel normları yansıtan konvansiyonel sözlü formüller.

Bireylerin çevresel, kişilerarası ve psikolojik uyarımlarda optimal bir denge düzeyini koruma veya yeniden sağlama yönündeki temel eğilimini açıklayan sosyal psikoloji ilkesidir.

Sosyal olarak bağlı bireylerin demografik arka plan, tutum ve değerler gibi belirli ortak özellikler sergileme eğilimidir.

LGBTQ+ bireylere yönelik duyulan irrasyonel korku, önyargı, hoşnutsuzluk ve bu tutumların istihdam, barınma ve yasal haklar gibi alanlarda ayrımcılığa dönüşmesi durumu.

Bireylerin veya diğer öğelerin belirli önemli özellikler (yaş, sosyoekonomik düzey, yetenek vb.) açısından birbirine çok benzer olduğu topluluk.

Genellikle göçebe bir karakter sergileyen, belirli bir liderlik yapısı altında hareket eden büyük insan topluluğu veya klan.

Bireylerin ikna edici mesajları işlerken iki farklı yolu (sezgisel veya sistematik) kullanabileceğini öngören ikna ve tutum değişimi modeli.

Kamusal bir alanda huzursuz ve amansız bir şekilde dolanan, belirli bir yönü veya kolektif amacı olmayan bireylerin oluşturduğu kümelenme.

Erich Fromm tarafından önerilen; insanî değerlerin sosyoekonomik yapının temelini oluşturduğu, sömürüden uzak ve küçük topluluklara dayalı ideal siyasi ve toplumsal sistem.

Farklı ırksal, etnik, dini veya yakın akraba gruplarına mensup iki bireyin gerçekleştirdiği evlilik veya birliktelik türü.

Farklı ırksal veya etnik gruplara mensup bireyler arasındaki evlilik, cinsel ilişki veya üreme durumunu ifade eden, günümüzde akademik ve sosyal olarak dışlanmış sosyopolitik kavram.

Bireylerin belirli bir ırksal gruba üyelikleri nedeniyle maruz kaldığı dezavantajlı ve adaletsiz muamele.

Nesiller boyunca aktarıldığı ve bireysel zihin ile davranışlar üzerinde etkili olduğu öne sürülen düşünce kalıpları, duygular ve deneyim izleri.

Bir bireyin, belirli bir ırksal gruba üyeliği aracılığıyla kendini tanımlama bilinci ve bu üyelikle ilişkili sosyopolitik ile kültürel bağlamları içselleştirme derecesidir.

İlahi veya doğaüstü bir varlığa, kişiye ya da ilkeye duyulan derin hürmet, adanmışlık ve bu inancın ritüeller, dua ve reçete edilmiş pratiklerle resmi olarak dışa vurulması.

Bireyin aidiyet hissettiği, özdeşim kurduğu ve ortak bağlar ile sadakatle bağlı olduğu sosyal topluluk.

Bireylerin kendilerinin de dâhil olduğu sosyal grubun üyelerini, özelliklerini ve ürünlerini, dış gruplara kıyasla sistematik olarak daha fazla kayırma ve olumlu değerlendirme eğilimi.

Dini inanç ve uygulamaların başka çıkarlar için bir araç olarak değil, bizzat ruhsal tatminin ve inancın kendisi için yaşandığı motivasyonel yönelim.

Yüksek statülü grup üyelerinin geçmişteki katkıları ve sadakatleri sayesinde elde ettikleri 'kredileri' kullanarak grup normlarını ihlal etmelerine ve hoşgörü görmelerine olanak tanıyan sosyal psikolojik model.

Kişinin sosyal grupların çıkarları yerine kendi bireysel ilgi alanlarını, motivasyonlarını ve kişisel özelliklerini önceliklendirmesi eğilimi.

Belirli bir tarihte belirli türdeki kurumlarca barındırılan kişilerin sayısının, ilgili coğrafi bölgenin toplam nüfusuna oranını ifade eden demografik ve epidemiyolojik ölçüttür.

🔹 1. (berdache): Kuzey Amerika Yerlisi kültürlerinde, geleneksel kadın ve erkek ikili cinsiyet rollerinin dışında, her iki cinsiyetin de özelliklerini taşıyan ve toplumsal/ruhsal açıdan kutsal bir statüye sahip bireyleri tanımlamakta kullanılan tarihsel terim. 🔹 2. (two-spirit): Kuzey Amerika Yerlisi ve Alaska Yerlisi topluluklarında geleneksel ikili cinsiyet sınırlarının dışında kalan; cinsel, toplumsal cinsiyet, kültürel ve tinsel kimlikleri tek bir bedende harmanlayan bireyleri tanımlayan kapsamlı bir çatı terim.

🔹 1. (bilateral descent): Akrabalık ve miras ilişkilerinin hem anne hem de baba soyu üzerinden eşit düzeyde kurulduğu ve tanındığı antropolojik soy sistemi. 🔹 2. (bilineal descent): Bireyin akrabalık bağlarını hem anne hem de baba soyu üzerinden eşit derecede takip ettiği antropolojik ve sosyolojik soy sistemi.

Yeni edinilen bir tutumun eski tutumu silmeyip baskıladığı, aynı nesneye yönelik çelişkili iki tutumun (biri açık, diğeri örtük) eşzamanlı olarak varlığını sürdürdüğünü savunan bilişsel model.

Bir kişinin veya grubun düzenli olarak kullandığı ancak münhasıran kontrol etmediği, mülkiyet veya aidiyet hissinin barındığı ancak başkalarının haklarının da kabul edildiği yarı kamusal mekandır.

Bir bireyin yaşamında tesadüfi veya marjinal öneme sahip, başkalarıyla etkileşimlerin nispeten kısa ve kişisel olmayan düzeyde kaldığı sosyal ortam.

Evrensel olarak kültürler arası benzerlikle dışavurulmayan, ortaya çıkması için bilişsel olgunlaşma ve sosyal deneyim gerektiren karmaşık duygusal tepki.

Karmaşık toplumlarda bireylerin birincil gruplara kıyasla daha geniş, daha az samimi ve belirli bir amaca yönelik ilişkiler kurduğu sosyal birleşim.

Belirli bir coğrafi bölgede uzun vadeli gözlemlenen meteorolojik koşulların bütünü ve çevresel psikolojide bireylerin aidiyet hissettiği atmosfer.

Bir bireyin herhangi bir konu, nesne veya kişiye yönelik tutum, inanç, niyet ve duygularını değiştirmek amacıyla sergilenen bilinçli ve aktif iletişim çabası.

Grup üyelerinin belirli bir mesele üzerinde tartışırken, çoğunluğun eğiliminde olan argümanları daha yoğun üretmesi ve paylaşması sonucunda grup kutuplaşmasının ve aşırı kararların ortaya çıkacağını savunan bilişsel ve sosyal psikoloji teorisi.

Bir bireyin tutumlarını, inançlarını veya eylem planlarını değiştirmek ya da güçlendirmek amacıyla yazılı, işitsel, görsel veya görsel-işitsel formatlarda sunulan bilgi aktarımı.

Bireyin, yaklaşan bir iletişimin belirli bir tutumsal konuyu savunmaya yönelik argümanlar içereceğine dair önceden bilgilendirilmesi.

Bireyin, kendisine sunulacak bir mesajın tutumunu değiştirmeyi amaçladığı konusunda önceden bilgilendirilmesi durumu.

Ayrıntılandırma Olasılığı Modeli'nde (ELM), bir değişkenin bilişsel katılım düzeyine bağlı olarak ikna sürecinde beş farklı işlevden birini veya birkaçını üstlenebileceğini savunan ana postülat.

İkna edici mesajları ileten kaynakların belirli tutumları benimseme nedenlerine yönelik insanların geliştirdiği gerekçeler üzerinden ikna sürecini inceleyen yaklaşım.

Yerleşmiş inançları, gelenekleri, otoriteleri veya kabul görmüş normları bilinçli olarak sorgulayan ve yıkmaya çalışan birey.

Kutsal tasvirlerin ve ikonaların ilahi güce açılan birer kanal olarak görülüp saygı ve hürmet görmesi durumu.

🔹 1. (channels of communication): Bir grupta veya organizasyonda bilginin bir bireyden diğerine aktarılmasını sağlayan sosyal yollar ya da yüz yüze etkileşimde duyusal bilgiyi ileten fiziksel ve modalite temelli araçlar. 🔹 2. (communication channels): Bilginin, mesajın veya sinyalin bir kaynaktan bir alıcıya aktarılması için kullanılan fiziksel, dijital veya sembolik iletim yolları.

Suç işleyen bir kişiyle herhangi bir bağı veya yakınlığı bulunan masum bir bireye, eylemin kendisiyle doğrudan bir ilişkisi olmaksızın sorumluluk ve suçluluk atfedilmesi durumu.

Benlik kavramının, anlamlı diğer insanlarla kurulan bağlar ve üstlenilen roller üzerinden şekillenen boyutu.

Grup üyelerinin, grup içiler arası bağları sürdürmek ve güçlendirmek amacıyla sergilediği davranış setlerinden oluşan sosyal rol.

Bireylerin veya grupların arasındaki sosyal bağları manipüle ederek, dışlayarak veya zedeleyerek zarar vermeyi amaçlayan örtük bir saldırganlık biçimidir.

Partnerlerin gündelik çıkardan daha bağlı bir ilişki evresine geçiş yaparken veya büyük yaşam değişimleri yaşarken deneyimledikleri bilişsel, duygusal ve davranışsal çalkantı.

Bir bireyin, başka bir kişiyle karşılaştığı ilk anda edindiği, fiziksel ve psikolojik nitelikleri içeren olumlu veya olumsuz değerlendirmeler bütünü.

Bireyler veya gruplar arasındaki çatışmaları, devam eden ilişkilerin değerini koruyarak karşılıklı fayda sağlayan bir çözüme ulaştırmayı amaçlayan stratejik bir uzlaşı prosedürüdür.

Sosyal psikolojide, bir tutumun birey için değerli bir varlık veya benlik algısının kritik bir parçası olduğu yönündeki öznel kesinlik hissi.

Harold Kelley'nin yükleme teorisinin bir parçası olarak, bir davranışın ortaya çıkmasında birden fazla olası neden bulunduğunda, belirli bir nedene atfedilen güvenin veya değerin miktarının düşürülmesi eğilimidir.

İnsan toplulukları ile onların fiziksel, sosyal ve inşa edilmiş çevreleri arasındaki karşılıklı etkileşimleri inceleyen disiplinler arası bilim dalı.

Tek bir tutumun altında yatan değerlendirici yanıtların kendi aralarındaki tutarlılık derecesidir; tamamen olumlu ya da tamamen olumsuz tepkiler yüksek tutarlılığa işaret ederken, zıt yönlü tepkiler düşük tutarlılık anlamına gelir.

Grup üyelerinin görevi tamamlarken izleyecekleri prosedürleri ve yöntemleri kendi takdirlerine göre belirleyebildikleri, görece yapılandırılmamış ortak çalışma.

İki veya daha fazla bireyin, karşılıklı mutabakata varılan ortak bir hedefe ulaşmak amacıyla eş güdüm, empati ve paylaşılan sorumluluk çerçevesinde birlikte çalışması.