Zincirleme Üretim
Chain Reproduction
Tanım
Bilginin, hikayelerin veya materyallerin bireyler ya da gruplar arasında aktarılırken her aşamada kaçınılmaz olarak değişime uğraması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir şirkette departman yöneticisinin 'Projeyi tamamlamak için bütçeyi dikkatli kullanmalıyız ve ek bütçe talebi şu an riskli' şeklindeki uyarısı, çalışanlar arasında kulaktan kulağa yayılarak üç kademe sonra 'Şirket iflasın eşiğinde, maaşlar ödenmeyebilir' şeklinde tamamen çarpıtılmış bir dedikoduya dönüşür.
Derin Analiz
Sosyal ve kültürel psikolojide, Bartlett'in bellek çalışmalarına dayanan bu süreç, enformasyonun aktarım zinciri boyunca maruz kaldığı yapısal dönüşümleri inceler. Aktarım sırasında üç temel mekanizma devreye girer: Düzeltme/basitleştirme (leveling) yoluyla detayların budanması, sivrilştirme (sharpening) ile belirli unsurların abartılması ve asimilasyon (assimilation) sayesinde bilginin bireyin önyargılarına, tutumlarına ve beklentilerine göre bükülmesi. Bu durum, insan belleğinin ve sosyal iletişim ağlarının pasif bir kayıt cihazı değil, aktif birer anlamlandırma ve yeniden yapılandırma merkezi olduğunu ampirik olarak kanıtlar.
Etimoloji
İngilizce 'chain' (zincir, Orta İngilizce < Latince 'catena') ve 'reproduction' (yeniden üretim, Latince 'reproduco' [yeniden üretmek, türetmek]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Kulaktan kulağa oyunu ile sıklıkla karıştırılsa da, zincirleme üretim bu oyunun arkasındaki akademik ve bilişsel süreçlerin genel adıdır; ayrıca telefon kulübesi etkisinden farklı olarak sadece ses kaybını değil, bilişsel şemaların bilgiyi manipüle etmesini inceler.