Karşılaştırma Süreci
Comparison Process
Tanım
Benlik psikolojisinde, bireyin kendi yeteneklerini, özelliklerini veya performanslarını belirli referanskişilerle kıyaslama mekanizmasıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Hafta sonu tenis oynayan amatör bir sporcunun, turnuva finalindeki profesyonel bir oyuncunun teknikleriyle kendi vuruşlarını kıyaslayarak eksiklerini fark etmesi 'yukarı yönlü karşılaştırma'; aynı amatör oyuncunun ilk defa raket eline alan bir acemi ile maç yapıp kendi becerisini teyit etmesi ise 'aşağı yönlü karşılaştırma' sürecine örnektir.
Derin Analiz
Kendilik psikolojisi ve sosyal biliş bağlamında, bireyin öz-değerini kalibre etmek için kullandığı bilişsel bir değerlendirme mekanizmasıdır. Bu süreç, yukarı yönlü (kendinden daha üstün görülenlerle) veya aşağı yönlü (kendinden daha dezavantajlı görülenlerle) olmak üzere çift yönlü işler. Yukarı yönlü kıyaslamalar genellikle motivasyon kaynağı olabileceği gibi öz-saygıda geçici düşüşlere de yol açabilir; aşağı yönlü kıyaslamalar ise duygulanımı düzenleme (self-enhancement) stratejisi olarak işlev görerek öz-saygıyı korumaya hizmet eder. Bilişsel yükün yüksek olduğu durumlarda otomatik olarak tetiklenir ve sosyal kimlik inşasının temel taşını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'comparare' (eşit kılmak, çiftleştirmek, benzerleriyle kıyaslamak) fiilinden türetilmiştir; 'par' (eşit) kökünden evrilmiştir.
Karıştırmayın
Sosyal Karşılaştırma Teorisi (Teori, bu sürecin hangi koşullar altında ve neden gerçekleştiğini açıklayan makro çerçevedir; karşılaştırma süreci ise bu teorinin mikro düzeydeki bilişsel operasyonudur.)