Koaksiyon Etkisi
Coaction Effect
Tanım
Aynı görevi birlikte yapan diğer bireylerin varlığının, bir kişinin performansında yarattığı olumlu veya olumsuz değişim.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir koşu pistinde antrenman yapan bir sporcunun, yanındaki diğer koşucularla aynı anda depar attığında yalnız koştuğu zamana kıyasla kişisel en iyi derecesini kırması veya tam tersi, kalabalık bir ortamda aynı anda rapor yazmaya çalışan bir analistin hata oranının artması koaksiyon etkisinin iki farklı tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve performans psikolojisi bağlamında incelenen koaksiyon etkisi, bireyin yalnızken gösterdiği performans ile benzer bir görevi başkalarıyla eş zamanlı olarak yürütürken sergilediği performans arasındaki sapmaları inceler. Temelleri Norman Triplett'in klasik bisiklet yarışı deneylerine ve sosyal kolaylaştırma (social facilitation) literatürüne dayanır. Nörobiyolojik düzeyde, bu durumun ortak görev ortamında artan fizyolojik uyarılma (arousal) ve sempatik sinir sistemi aktivasyonu ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bireyin göreve hakimiyet düzeyi (dominant tepkiler), bu etkinin performans artışı mı (kolaylaştırma) yoksa performans düşüşü mü (engelleme) olarak sonuçlanacağını belirleyen kritik moderatör değişkenler arasındadır.
Etimoloji
Latince 'co-' (birlikte, beraber) ve 'actio' (eylem, hareket, iş) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; birlikte eyleme geçme halini ifade eder.
Karıştırmayın
İzleyici etkisi (audience effect) ile sıklıkla karıştırılır; izleyici etkisinde başkaları sadece gözlemcidir ve aynı işi yapmazlar, koaksiyon etkisinde ise bireyler başkalarıyla birebir aynı görevi eş zamanlı olarak gerçekleştirirler.