Atıf
Attribution
Tanım
Bir bireyin kendi davranışlarının veya çevresel olayların nedenlerine yönelik gerçekleştirdiği zihinsel çıkarım ve nedensellik yükleme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir projede başarısız olan bir yöneticinin, durumu değerlendirirken 'Ekibim yeterince çalışmadı ve piyasa koşulları çok kötüydü' şeklinde açıklama yapması dışsal ve kararsız atıflara örnektir. Aynı yöneticinin başarılı bir projede ise 'Benim stratejik vizyonum sayesinde kazandık' demesi ise içsel ve kararlı atıf eğilimini gösterir.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe atıf, insanların sosyal dünyayı anlamlandırma, tahmin etme ve kontrol etme çabasının temel mekanizmasıdır. Fritz Heider'ın kuramsal temellerini attığı, Bernard Weiner'ın ise boyutlarını netleştirdiği atıf teorisi; içsel-dışsal, kararlı-kararsız ve genel-özel olmak üzere üç ana eksende incelenir. Bilişsel ekonomi ilkesi gereği zihin, karmaşık sosyal olayları hızlıca açıklamak için kestirmelere başvurur; bu durum temel atıf hatası gibi sistematik yanlılıklara zemin hazırlayabilir. Nörobiyolojik düzeyde, atıf süreçleri medial prefrontal korteks (mPFC), posterior singulat korteks ve temporoparietal birleşim bölgesi (TPJ) gibi mentalizasyon ve sosyal biliş ağlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'attributio' (ekleme, pay etme, atfetme) kelimesinden türetilmiştir. 'Ad-' (yönelme, -e doğru) ve 'tribuere' (bağışlamak, paylaştırmak, vermek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Önyargı (bias) ile sıklıkla karıştırılır; önyargı, atıfların sistematik olarak belirli bir yöne sapma eğilimidir, oysa atıf nötr veya değer yüklenmemiş bir nedensellik çıkarımı sürecinin kendisidir.