Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ekonomi

Economy

Tanım

Verimliliği en üst düzeye çıkarmak, kaynakları optimize etmek ve israfı önlemek amacıyla geliştirilen kural, düzenleme ve yönetim sistemlerinin bütünü.

Örnek Vaka / Uygulama

Yatarak tedavi biriminde yürütülen bir davranış değiştirme programında, hastaların kişisel hijyen kurallarına uyması ve grup terapilerine aktif katılım göstermesi karşılığında jeton (token) verilmesi. Biriken bu jetonlar daha sonra hafta sonu ekstra sosyal aktivite hakkı veya tercih edilen bir ayrıcalıkla takas edilir.

Derin Analiz

Davranış bilimleri ve psikolojide ekonomi kavramı, yalnızca finansal süreçlerle sınırlı kalmayıp, bilişsel kaynakların tahsisi, karar verme mekanizmaları ve davranışsal pekiştirme sistemlerini kapsar. Örneğin, edimsel koşullanma temelli 'token ekonomisi' (token economy), istenen davranışların sembolik pekiştireçlerle ödüllendirilmesi ve bu pekiştiricilerin daha sonra ikincil ödüllerle değiştirilmesi prensibine dayanır. Bilişsel bilimlerde ise insan zihni, dikkat ve bellek gibi sınırlı bilişsel kaynakları en az maliyetle en yüksek adaptif faydayı sağlayacak şekilde yöneten 'bilişsel bir ekonomi' (cognitive economy) ilkesiyle çalışır.

Etimoloji

Antik Yunanca 'oikonomia' sözcüğünden türetilmiştir; 'oikos' (ev, hane) ve 'nemein' (yönetmek, idare etmek) kelimelerinin birleşiminden meydana gelir ve kelime anlamı olarak 'hane yönetimi' demektir.

Karıştırmayın

Makroekonomi ve piyasa teorileri ile karıştırılabilir; ancak psikolojik ve davranışsal bağlamda ekonomi, parasal değerlerden ziyade pekiştirme tarifeleri, bilişsel yük yönetimi ve kaynak tahsis süreçlerini ifade eder.