İdare
Administration
Tanım
Bir bozukluğun tanı veya tedavisinde ilaç ya da başka bir ajanın uygulanması veya veri elde etmek amacıyla standart bir psikometrik testin uygulanması.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikiyatri pratiğinde, ajite bir hastaya akut anksiyete semptomlarını hızla baskılamak amacıyla intravenöz yolla lorazepam uygulanması (administration) farmakolojik müdahaleye örnektir. Psikometri laboratuvarında ise Wechsler Yetişkin Zekâ Öleği'nin (WAIS-IV) standart yönergelere tam uyularak bir danışana uygulanması test idaresini temsil eder.
Derin Analiz
Klinik ve farmakolojik bağlamda idare (administration), aktif bir molekülün veya terapötik ajanın organizmaya enteral (sindirim yoluyla) ya da parenteral (subkutan, intramüsküler, intravenöz enjeksiyon, inhalasyon veya mukozal absorpsiyon gibi diğer tüm yollarla) entegrasyon sürecidir. Farmakokinetik profil, ilacın hangi yolla verildiğine doğrudan bağımlıdır; bu durum biyoyararlanımı ve merkezi sinir sistemindeki reseptörler üzerindeki etki onsetini belirler. Psikometrik bağlamda ise idare, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir değerlendirme aracının standardize edilmiş yönergelere sıkı sıkıya bağlı kalınarak bireye sunulması işlemidir. Bu süreç, manipülasyon hatasını minimize etmeyi ve elde edilen verilerin psikometrik bütünlüğünü korumayı amaçlar.
Etimoloji
Latince 'administratio' (hizmet etme, yönetme, idare etme) kelimesinden türetilmiş olup, 'ad-' (yönelik, -e doğru) ve 'ministrare' (hizmet etmek, el kaldırmak, yardım etmek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Tedavi uyuncu (compliance/adherence) ve dozaj (dosage) kavramları ile sıklıkla karıştırılır. İdare eylemi ilacın veriliş eylemini ifade ederken; uyunç hastanın bu uygulamayı takip etme derecesini, dozaj ise verilen maddenin miktarını tanımlar.