Klinik Olarak İlgili Davranış
CRB
Tanım
İşlevsel Analitik Psikoterapi'de (FAP), danışanın seans sırasında sergilediği ve terapötik değişimin doğrudan odağını oluşturan anlık davranış örüntüleridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal fobi tanısıyla tedavi gören bir danışanın, terapistle göz teması kurmaktan kaçınması ve sesini alçak tutması bir CRB1 (sorunlu davranış) örneğidir. Terapistin seansın ilerleyen dakikalarında danışanın açıkça duygularını ifade ettiği anı fark edip samimi bir onay sunması ise, o an sergilenen CRB2'yi (gelişmiş davranış) pekiştirerek sosyal becerinin seans dışına genellenmesini tetikler.
Derin Analiz
Fonksiyonel Analitik Psikoterapi (FAP) çerçevesinde CRB'ler, üç ana kategoriye ayrılır: CRB1 (geliştirilmesi gereken sorunlu davranışlar), CRB2 (gelişimi gösteren işlevsel ve alternatif davranışlar) ve CRB3 (danışanın kendi davranışlarını gözlemleyip yorumlama becerileri). Terapist, seans odasını yapay bir konuşma alanı değil, dış dünyadaki ilişkisel dinamiklerin mikro kozmosu olarak ele alır. Edimsel koşullanma ilkelerine dayanan bu yaklaşımda, terapistin seans içinde CRB2'leri doğal pekiştireçlerle güçlendirmesi, danışanın repertuarını genişletmesini sağlar. Bilişsel ve davranışsal süreçlerin anlık etkileşimini inceleyen deneysel psikoterapi araştırmalarında, bu kavram terapötik ittifakın etki mekanizmalarını açıklamada temel bir birimdir.
Etimoloji
İngilizce 'Clinically Relevant Behavior' ifadesinin kısaltmasıdır; Latince 'clinicus' (yatak başı/hekim) ve 'relevare' (kaldırmak/önem taşımak) kökenlerinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel davranış problemleri ile karıştırılır; aradaki temel fark, CRB'nin sadece dış dünyadaki genel sorunları değil, doğrudan terapist-danışan ilişkisi bağlamında o anda ortaya çıkan davranışları kapsamasıdır.