İşlevsel Analitik Psikoterapi
Functional Analytic Psychotherapy (FAP)
Tanım
Radikal davranışçılık çerçevesine dayanan ve terapist ile danışan arasındaki doğrudan ilişkiyi tedavi aracı olarak kullanan kişilerarası bir psikoterapi yaklaşımıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete bozukluğu yaşayan bir danışan, seans sırasında terapistin yöneltttiği doğrudan bir soruya yanıt vermekten kaçınıp göz temasını keser. Bu durum, günlük hayatta da insanlardan uzaklaşmasına yol açan sorunlu bir davranışın (CRB1) seans içindeki canlı bir örneğidir. Terapist bu tepkinin kendisinde yarattığı yalnızlık hissini şefkatle paylaşır. Birkaç seans sonra aynı danışan, yaşadığı zor duyguları terapiste doğrudan ifade ettiğinde (CRB2), terapist bu adımı sıcak ve onaylayıcı bir pekiştireçle karşılar; böylece danışanın dış dünyadaki ilişkisel repertuvarı genişler.
Derin Analiz
İşlevsel Analitik Psikoterapi (FAP), Skinnercı radikal davranışçılık ve edimsel koşullama ilkelerini klinik ortama entegre eder. Geleneksel terapilerden farklı olarak FAP, seans odasında danışanın terapistle kurduğu etkileşimi başlı başına bir laboratuvar ve müdahale alanı olarak görür. Terapist, 'klinik olarak ilgili davranışlar' (CRB) adı verilen üç kategori üzerinde odaklanır: Seans içinde ortaya çıkan sorunlu davranışlar (CRB1), bu davranışlardaki ilerleme ve iyileşmeler (CRB2) ve danışamın kendi davranışlarını tetikleyen etkenleri analiz etme çabaları (CRB3). Süreç, terapistin CRB1'ler üzerinde kendi doğal duygusal tepkilerini fark etmesi ve CRB2'leri anında pekiştirerek danışanın sosyal işlevselliğini artırmasını hedefler.
Etimoloji
İngilizce 'functional' [işlevsel, pratik] + 'analytic' [analitik, çözümleyici] + 'psychotherapy' [psikoterapi, ruhsal sağaltım] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş, radikal davranışçılık kökenli bir klinik terimdir.
Karıştırmayın
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile sıklıkla karıştırılır; BDT bilişsel şemalara ve düşünce hatalarına odaklanırken, FAP içerikten ziyade terapist-danışan arasındaki anlık davranışsal işlevselliğe ve pekiştireçlere odaklanır.