Anksiyete Bozukluğu
Anxiety Disorder
Tanım
Merkezi düzenleyici teması aşırı korku, endişe ve kaygı olan, bireyin işlevselliğini kronik ve dalgalı bir seyirle bozan ruhsal bozukluklar grubudur.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşında bir yazılımcı, iş yerinde sunum yapacağı esnada yoğun göğüs ağrısı, nefes darlığı ve 'kontrolü kaybetme' korkusuyla acil servise başvurur. Tıbbi tetkiklerinde kardiyolojik bir patoloji saptanmaz; ancak bu atakların son altı aydır haftada birkaç kez yinelediği, kişinin sosyal ve mesleki işlevselliğini ciddi biçimde kısıtladığı ve sürekli bir felaket bekleyişi içinde olduğu anlaşılır.
Derin Analiz
Anksiyete bozuklukları, amigdala öncülüğündeki korku devrelerinin aşırı etkinleşmesi ve prefrontal korteksin bu limbik hiperaktiviteyi topraklamadaki (inhibisyon) işlevsel yetersizliği ile karakterizedir. DSM-5 sınıflandırmasında panik bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu ve özgül fobiler gibi alt tipleri barındırır. Nörobiyolojik düzlemde GABAerjik ve serotonerjik iletimdeki aksaklıklar, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HHA) aksının kronik dysregulation durumu tablonun sürekliliğini besler. Endokrin, kardiyovasküler veya nörolojik ikincil etkenler de benzer klinik tablolara zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
Latince 'anxietas' (daralma, boğulma hissi, huzursuzluk) ve 'angere' (boğmak, sıkmak) kökünden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Olağan günlük stres ve adaptasyon süreçleri ile karıştırılır; ayırt edici nokta anksiyete bozukluklarında kaygının orantısız, sürekli, işlevselliği bozucu düzeyde ve nesnel tetikleyicilerden bağımsız seyretmesidir.