Eksen

Axis

Tanım

Bireyin klinik değerlendirmesini yapılandırmak için kullanılan çok boyutlu sınıflandırma sistemi, anatomik referans çizgisi veya birbirine bağlı fizyolojik döngü.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, hastanın semptomlarının (Eksen I) altında yatan kronik kişilik özelliklerinin (Eksen II) ve eşlik eden tiroid bozukluğunun (Eksen III) bir arada değerlendirilmesi, tedavinin yönünü belirleyen eksensel bir yaklaşım sunar.

Derin Analiz

Eksen kavramı, davranış bilimleri ve tıpta hem yapısal bir koordinat sistemi hem de sınıflandırma aracı olarak işlev görür. Tarihsel olarak DSM-IV-TR sisteminde klinik değerlendirmeyi beş farklı boyuta (klinik bozukluklar, kişilik bozuklukları, tıbbi durumlar, çevresel faktörler ve genel işlevsellik) bölerek bütüncül bir psikiyatrik profil sunmuştur. DSM-5 ile birlikte bu çok eksenli yapı kaldırılmış olsa da, nöroendokrinolojide (örneğin HPA ekseni) ve nöroanatomi ile klinik değerlendirmede sistematik bir referans çerçevesi olarak önemini korumaktadır.

Etimoloji

Latince 'axis' (dinamo, dingil, dönme ekseni) kelimesinden türetilmiş olup, Hint-Avrupa kökenli *aks- ('dönmek, tekerlek') köküne dayanır.

Karıştırmayın

Klinik değerlendirme (clinical assessment) ve prototipik tanı modelleri ile sıklıkla karıştırılır; eksen, bu değerlendirmenin kategorize edildiği analitik boyutları ifade eder.

Keşfetmeye Devam Edin

Askeri Stres Faktörleri

Military Stress Factors

Askeri personelin ruhsal ve fiziksel dayanıklılığını zorlayan, operasyonel nitelikten çatışma yoğunluğuna kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan çevresel ve koşullu baskı unsurlarıdır.

İncele

GAF Ölçeği

GAF Scale

Klinisyenlerin bireyin psikolojik, sosyal ve mesleki işlevsellik düzeyini 1 ile 100 arasında bir süreklilik üzerinde derecelendirmesini sağlayan sayısal bir değerlendirme aracıdır.

İncele

Besin Alerjisi

Food Allergy

Bağışıklık sisteminin belirli bir besin proteinine karşı aşırı antikor üretmesiyle tetiklenen, hafif deri döküntülerinden ölümcül anafilaksiye kadar varabilen immünolojik aşırı duyarlılık.

İncele

Bloklama

Blocking

Düşünce veya konuşma akışının ani bir şekilde kesintiye uğraması veya deneysel araştırmalarda varyansı kontrol etmek amacıyla katılımcıların homojen alt gruplara ayrılması.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Eksen

Axis

Tanım

Bireyin klinik değerlendirmesini yapılandırmak için kullanılan çok boyutlu sınıflandırma sistemi, anatomik referans çizgisi veya birbirine bağlı fizyolojik döngü.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir vakada, hastanın semptomlarının (Eksen I) altında yatan kronik kişilik özelliklerinin (Eksen II) ve eşlik eden tiroid bozukluğunun (Eksen III) bir arada değerlendirilmesi, tedavinin yönünü belirleyen eksensel bir yaklaşım sunar.

Derin Analiz

Etimoloji

Latince 'axis' (dinamo, dingil, dönme ekseni) kelimesinden türetilmiş olup, Hint-Avrupa kökenli *aks- ('dönmek, tekerlek') köküne dayanır.

Karıştırmayın

Klinik değerlendirme (clinical assessment) ve prototipik tanı modelleri ile sıklıkla karıştırılır; eksen, bu değerlendirmenin kategorize edildiği analitik boyutları ifade eder.

Keşfetmeye Devam Edin

Askeri Stres Faktörleri

Military Stress Factors

Askeri personelin ruhsal ve fiziksel dayanıklılığını zorlayan, operasyonel nitelikten çatışma yoğunluğuna kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan çevresel ve koşullu baskı unsurlarıdır.

İncele

GAF Ölçeği

GAF Scale

Klinisyenlerin bireyin psikolojik, sosyal ve mesleki işlevsellik düzeyini 1 ile 100 arasında bir süreklilik üzerinde derecelendirmesini sağlayan sayısal bir değerlendirme aracıdır.

İncele

Besin Alerjisi

Food Allergy

İncele

Bloklama

Blocking

Düşünce veya konuşma akışının ani bir şekilde kesintiye uğraması veya deneysel araştırmalarda varyansı kontrol etmek amacıyla katılımcıların homojen alt gruplara ayrılması.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet