Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Besin Alerjisi

Food Allergy

Tanım

Bağışıklık sisteminin belirli bir besin proteinine karşı aşırı antikor üretmesiyle tetiklenen, hafif deri döküntülerinden ölümcül anafilaksiye kadar varabilen immünolojik aşırı duyarlılık.

Örnek Vaka / Uygulama

8 yaşındaki bir çocuk, okul kafeteryasında fıstık içeren bir kurabiyeyi kazara yedikten birkaç dakika sonra boğazında şişme, nefes darlığı ve ürtiker belirtileri gösterir. Acil tıbbi müdahale gerektiren bu anafilaktik reaksiyon sonrasında, çocuk ve ailesi gıda etiketlerini inceleme konusunda obsesif bir ihtiyat geliştirir ve sosyal ortamlarda yoğun bir anksiyete yaşar.

Derin Analiz

Besin alerjisi, immün sistemi bileşenlerinin (özellikle IgE antikorlarının zararsız gıda proteinlerini yabancı bir patojen olarak algılamasıyla) mast hücreleri ve bazofillerden histamin salgılatması üzerinden işler. Genellikle erken çocukluk döneminde başlasa da yetişkinlikte de ortaya çıkabilir. Klinik psikoloji ve davranış bilimleri perspektifinden, sürekli tetikte olma hali ('sustained vigilance'), çapraz bulaşma korkusu ve ölümcül anksiyete potansiyeli, bireylerde ve ailelerinde kronik stres, kaçınma davranışları ve yaşam kalitesinde düşüşe yol açar. Yönetimi, sıkı diyet kısıtlamaları ve acil durum protokollerini (epinefrin oto-enjektörleri) zorunlu kılar.

Etimoloji

İngilizce 'food' (besin, yemek; Germen kökenli *fōdō-) ve Latince 'alleria' / Yunanca 'allos' (diğer, farklı) + 'ergon' (çalışma, tepki) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Besin intoleransı (İmmün sistem katılımı yoktur; genellikle enzim eksikliğinden kaynaklanır, örn. laktoz intoleransı) ve çölyak hastalığı (Otoimmün bir tablodur ancak tipik IgE aracılı anafilaktik şok tablosundan farklı olarak ince bağırsak mukozasını tahrip eder).