Epinefrin
Epinephrine
Tanım
Adrenal medullada tirozin amino asidinden sentezlenen, hem bir katekolamin nörotransmitter hem de organizmanın akut stres tepkisini yöneten bir adrenal hormondur.
Örnek Vaka / Uygulama
Karanlık bir sokakta ani bir tehditle (örneğin üstünüze doğru koşan vahşi bir köpekle) karşılaştığınız milisaniyede, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksı ve sempatik sinir sistemi aktive olur. Adrenal medulladan kana salınan yoğun epinefrin sayesinde göz bebekleriniz büyür, kalbiniz göğsünüzde çarpmaya başlar ve kaslarınız anında maksimum efor sarf edebilmek için enerjiyle dolar.
Derin Analiz
Epinefrin (adrenalin), sempatik sinir sisteminin 'savaş veya kaç' (fight or flight) yanıtının başat efektör molekülüdür. Diyetle alınan tirozin, dopamin ve norepinefrin ara basamakları üzerinden fenilalanin metabolizmasıyla epinefrine dönüşür. Alfa ve beta adrenerjik reseptörler üzerinde agonist etki göstererek miyokardiyal kontraktiliteyi, kalp atım hızını ve kardiyak debiyi artırır; bronşiyolleri genişleterek hava yolu direncini düşürür ve iskelet kaslarına giden kan akışını optimize eder. Klinik psikoloji ve nörobiyoloji bağlamında, korku, öfke ve yüksek uyarılmışlık durumlarının somatik ve otonomik izdüşümünü doğrudan belirler.
Etimoloji
Modern Latince kökenli olup, Yunanca 'epi-' (üzerinde, üstünde) ve 'nephros' (böbrek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. 'Böbreküstü bezinin üzerinde bulunan' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Norepinefrin (noradrenalin) ile sıklıkla karıştırılır; norepinefrin daha çok periferik damar direncini artırıp kan basıncını yükselten bir nörotransmitter olarak baskınken, epinefrin sistemik metabolik ve kardiyak etkileri daha geniş çaplı tetikleyen bir hormondur.