Katekolamin
Catecholamine
Tanım
Bir katekol halkası ve bir amin grubundan oluşan, tirozin amino asidinden türetilen biojenik amin sınıfı nörotransmitter ve hormonlar.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksekten düşmek üzere olan bir kişi aniden korku hisseder; hipotalamus-hipofiz-adrenal ekseni ve sempatik sinir sistemi uyarılır. Adrenal medulla kana yoğun miktarda epinefrin salgılar. Kalp atış hızı artar, bronşlar genişler, kaslara giden kan akışı maksimum seviyeye çıkar ve birey ani bir fiziksel hamleyle tehlikeden kaçınır.
Derin Analiz
Katekolaminler (dopamin, epinefrin ve norepinefrin), sempatik sinir sisteminin temel kimyasal ileticileri ve adrenal medullanın salgı ürünleridir. Biyosentezleri tirozin ile başlar; tirozin hidroksilaz enziminin katalje ettiği hız kısıtlayıcı adım sonucunda L-DOPA'ya, oradan dopamine, norepinefrine ve nihayetinde epinefrine dönüştürülürler. Nörobiyolojik düzeyde, bu moleküller hem merkezi sinir sisteminde (ödül, motivasyon, uyanıklık) hem de periferik otonom sinir sisteminde (savaş ya da kaç tepkisi) kritik düzenleyici roller üstlenir. MAO (monoaminooksidaz) ve COMT (katekol O-metil transferaz) enzimleri aracılığıyla yıkıma uğratılarak inaktive edilirler.
Etimoloji
Fransızca 'catéchol' (katekol molekülü) ve 'amine' (amino grubu içeren azotlu organik bileşik) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. 'Katekol' kökeni ise katehu bitkisinden elde edilen 'catechin' maddesine dayanmaktadır.
Karıştırmayın
İndolaminler (serotonin gibi farklı bir kimyasal çekirdeğe sahip aminler) ile karıştırılır; katekolaminler adını taşıdıkları katekol halkasıyla indolaminlerden ayrılır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dopamin
Dopamin
Dopamine (DA)
Motor davranışların düzenlenmesinde kritik rol oynamasının yanı sıra, motivasyon, ödül mekanizmaları ve sayısız psikiyatrik durumla ilişkili olan bir katekolamin nörotransmiterdir.
İncele
Epinefrin
Epinefrin
Epinephrine
Adrenal medullada tirozin amino asidinden sentezlenen, hem bir katekolamin nörotransmitter hem de organizmanın akut stres tepkisini yöneten bir adrenal hormondur.
İncele
Norepinefrin
Norepinefrin
Norepinephrine (NE)
Beyin sapı çekirdekleri ve adrenal medulla tarafından sentezlenen, hem bir katekolamin nörotransmitter hem de hormon olarak görev yapan kimyasal bileşik.
İncele