Anafilaksi
Anaphylaxis
Tanım
Vücut dokularına yabancı bir maddenin girmesiyle tetiklenen, ani başlangıçlı, şiddetli ve potansiyel olarak ölümcül olabilen sistemik aşırı duyarlılık reaksiyonudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yer fıstığı alerjisi olan bir bireyin, eser miktarda dahi fıstık içeren bir gıdayı tüketmesinden dakikalar sonra boğazında şişme, solunum güçlüğü, yüzde ürtiker ve hızla gelişen tansiyon düşüklüğü yaşaması, klasik bir anafilaktik reaksiyon tablosudur.
Derin Analiz
Anafilaksi, immün sistemin daha önce duyarlı hale geldiği bir antijene (alerjene) karşı verdiği kural dışı ve akut bir Tip I aşırı duyarlılık yanıtıdır. Mast hücreleri ve bazofillerin yüzeyinde bulunan IgE antikorlarına alerjenin bağlanması, bu hücrelerin degranülasyonuna ve vazoaktif mediatörlerin (histamin, lökotrienler, triptaz) dolaşıma ani salınımına yol açar. Bu durum, mikrovasküler geçirgenliğin artması, düz kas spazmları, bronkospazm ve vazodilatasyonla karakterize tablolara neden olur. Tedavi edilmediği takdirde gelişen anafilaktik şok; derin hipotansiyon, pulmoner ödem, kardiyak aritmi ve hipoksik beyin hasarı ile sonuçlanabilir.
Etimoloji
Antik Yunanca 'ana-' (karşı, tersine) ve 'phylaxis' (koruma, muhafaza etme) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime kökensel olarak koruma mekanizmasının tersine dönmesini, yani savunma sisteminin zararsız bir ajana karşı aşırı ve yıkıcı bir tepki vermesini ifade eder.
Karıştırmayın
Basit alerjik reaksiyonlar ve vazovagal senkop. Basit alerjiler lokalize kalırken anafilaksi çoklu organ sistemini tutar; vazovagal senkop ise ani tansiyon düşüşü yapsa da bronkospazm, ürtiker veya mast hücre mediatör artışıyla karakterize değildir.