Tetikte Olma
Vigilance
Tanım
Çevredeki potansiyel tehditleri veya kritik uyarıcıları saptamak amacıyla sürdürülen üst düzey fizyolojik ve psikolojik farkındalık durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Gece vardiyasında çalışan bir hava trafik kontrolörünün, radar ekranındaki silik ve düzensiz hareketleri saatler boyunca herhangi bir dikkat kaybı yaşamadan izlemesi ve olası bir rota çakışmasını anında fark etmesi tetikte olma durumunun optimal bir örneğidir.
Derin Analiz
Tetikte olma hali, temel olarak merkezi sinir sisteminin (özellikle retiküler aktive edici sistem ve prefrontal korteks devrelerinin) kesintisiz bir uyarılmışlık (arousal) seviyesinde kalmasını gerektirir. Bilişsel psikolojide, uzun süreli dikkat (sustained attention) ve sinyal saptama teorisi bağlamında incelenir. Organizmanın hayatta kalma mekanizmalarının evrimsel bir uzantısıdır; ancak modern bağlamda, özellikle askeri görevler, hava trafik kontrolü veya yoğun travma öyküsü olan bireylerin hipervijilans hallerinde, sürdürülebilir bilişsel kapasiteyi zorlayarak tükenmişliğe yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'vigilare' (uyanık kalmak) fiilinden türetilmiş olup, 'vigil' (uyanık, dikkatli) sıfatına dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Anksiyete bozukluklarında görülen 'hipervijilans' (aşırı tetikte olma) patolojik bir aşırılığa işaret ederken, temel 'vijilans' adaptif ve göreve yönelik bir dikkat kapasitesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Sürdürülebilir Dikkat
Sürdürülebilir Dikkat
Sustained Attention
Bireyin belirli bir göreve veya uyarıcıya uzun bir zaman dilimi boyunca odaklanabilme ve bu dikkati kaybetmeden sürdürebilme kapasitesidir.
İncele
Hipervijilans
Hipervijilans
Hypervigilance
Bireyin çevresindeki olası tehditleri veya tehlikeli uyaranları saptamak üzere gösterdiği anormal derecede artmış uyanıklık ve tarama durumu.
İncele