Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Farkındalık

Awareness

Tanım

Bir nesnenin, olayın veya içsel durumun algılanması, bilinmesi ve raporlanabilmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik bir nöropsikoloji muayenesinde, sol hemisfer lezyonu olan bir hastanın sağ tarafındaki uyaranları fark edememesi (hemianopsi veya ihmal sendromu), farkındalık mekanizmalarının parietal ve frontal korteks arasındaki bozukluklarıyla nasıl sekteye uğradığını gösteren somatik bir örnektir.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve nörobilimde farkındalık, duyusal girdilerin işlenmesi ile bu girdilerin öznel bir deneyime dönüşmesi arasındaki kritik eşiktir. Her ne kadar bilinçlilik kavramıyla yakın ilişki içinde olsa da, körgörü (blindsight) gibi nörolojik durumlar, bireylerin açık bir bilinçsel deneyim bildirmeksizin uyarıcılara karşı bir tür dolaylı farkındalığa sahip olabileceğini göstermiştir. Nörobiyolojik temelde, talamokortikal devrelerin entegrasyon kapasitesi ve Default Mode Network (Varsayılan Durum Ağı) gibi büyük ölçekli beyin ağlarının dinamik etkileşimi, dış dünya ve içsel durumların farkındalığının sürdürülmesinde merkezi bir rol oynar. Öznel, öznesine has ve zamansal süreklilik arz eden bir fenomendir.

Etimoloji

Eski İngilizce 'gewær' (dikkatli, uyanık, tetikte) kökünden evrilmiştir; Proto-Cermenik kökenli '-wærjaz' (korunan, sakınan) kelimesine dayanır.

Karıştırmayın

Bilinç (consciousness) ve uyanıklık (alertness) kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır. Uyanıklık sadece fizyolojik uyarılmışlık halini ifade ederken, farkındalık bu uyarılmışlık içinde spesifik bir içeriğin algılanmasını ve ayırt edilmesini kapsar.