Referans Çerçevesi
Frame Of Reference
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Farklı politik görüşlere sahip iki bireyin aynı ekonomik reform paketini izlemesi. Muhafazakar bir referans çerçevesine sahip birey düzenlemeyi 'ekonomik istikrar hamlesi' olarak yorumlarken, sosyal demokrat bir çerçevedeki birey aynı veriyi 'gelir adaletsizliğini derinleştiren bir kriz' olarak algılar. Her iki bireyin de zihinsel çerçevesi, veriyi kendi varsayımlarına göre filtrelemiştir.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler bağlamında referans çerçevesi, duyu organlarından gelen ham verilerin filtrelendiği, anlamlandırıldığı ve bağlama oturtulduğu bir zihinsel şema ağı olarak işlev görür. Karl Mannheim'ın sosyolojik yaklaşımından ve Gestalt psikolojisinin algısal bütünlük ilkelerinden beslenen bu kavram, bireyin dünya görüşünü yapılandırır. Nörobiyolojik düzeyde, bu çerçeveler prefrontal kortekste depolanan uzun süreli bellek izleri ve geçmiş deneyimlere dayalı tahminsel kodlama (predictive coding) mekanizmalarıyla şekillenir. Beyin, belirsizliği azaltmak ve bilişsel yükü hafifletmek için bu çerçeveyi bir kıstas olarak kullanır. Ancak bu durum, teyit yanlılığına (confirmation bias) ve algısal körlüğe zemin hazırlayarak yeni enformasyonun sistematik olarak çarpıtılmasına yol açabilir.
Etimoloji
Latince 'referre' (geri getirmek, bildirmek) fiilinden türetilen 'referans' ile Eski Fransızca 'frame' (iskelet, çatı, yapı) kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur.
Karıştırmayın
Zihinsel şema (mental schema) genellikle bireyin bilgi organizasyonunun genel yapısını ifade ederken, referans çerçevesi bu bilginin değer biçme ve yargılama anında devreye giren dinamik değerlendirme ölçütleri setidir.