Kolaylaştırma
Facilitation
Tanım
Çevresel destekler veya sinaptik yolların yinelenen uyarımı sonucunda bir tepkinin güçlenmesi ya da daha yüksek olasılıkla ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir farenin daha önce geçtiği bir labirent yolunu, çevresel ipuçlarının (ışık veya koku işaretleri) optimize edilmesi sayesinde çok daha kısa sürede ve hatasız kat etmesi davranışsal kolaylaştırmaya örnektir. Nörofizyolojik düzeyde ise, bir sinapsa arka arkaya gelen zayıf elektriksel uyarıların birikerek (zamansal toplama) eşik değerini aşması ve aksiyon potansiyelini tetiklemesidir.
Derin Analiz
Fasilitasyon, hem davranış bilimlerinde hem de nörofizyolojide merkezi bir yere sahiptir. Davranışsal düzeyde, organizmanın sergilediği bir tepkinin dışsal veya çevresel etmenler tarafından pekiştirilmesi ya da tetiklenmesi anlamına gelirken; nörolojik düzeyde sinapslardaki toplamayı (summation) ve eylem potansiyeli eşiğinin düşürülmesini ifade eder. Tekrarlayan uyarıcılar sinaptik direnci azaltarak nöronal iletinin verimliliğini artırır. Bu mekanizma hem öğrenme süreçlerinin temelini oluşturur hem de sosyal psikolojide bireylerin başkalarının varlığında performanslarının değişmesi bağlamında incelenir.
Etimoloji
Latince 'facilis' [kolay, yapılabilir] sözcüğünden türetilmiş olup, bir sürecin engelsiz veya daha az dirençle gerçekleşmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Pekiştirme (Reinforcement) ile karıştırılabilir; ancak pekiştirme doğrudan bir davranışın ardındaki ödül mekanizmasıyla gelecekteki frekansını artırırken, kolaylaştırma mevcut çevresel desteğin ya da nöronal eşik düşüşünün anlık yanıtı güçlendirmesini kapsar.