Ortak Bilgi Etkisi
Common Knowledge Effect
Tanım
Grupların tartışma öncesinde tüm üyeler tarafından zaten bilinen bilgileri, gizli veya sadece tek bir üyede bulunan bilgilere kıyasla kararlarını şekillendirmede asimetrik olarak çok daha fazla ağırlıklandırma eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yeni bir şirket yöneticisi işe almak için toplanan beş kişilik bir mülakat komitesi düşünün. Aday hakkındaki standart ve herkesin bildiği özgeçmiş detayları (ortak bilgi) toplantının ilk dakikalarında masaya yatırılır ve tüm üyeler bu konuda hemfikir olur. Ancak üyelerden yalnızca birinin erişebildiği referans kontrolü raporunda (gizli bilgi), adayın geçmişte kritik bir finansal ihmalde bulunduğuna dair sarsıcı bir veri vardır. Komite, ortak bilgi etkisi nedeniyle özgeçmişin olağan detaylarını uzun uzun tartışıp olumlu bir havaya girerken, tek bir üyeden gelen o hayati gizli bilgiyi derinlemesine tartışamaz; sonuçta herkesin bildiği sıradan bilgiler grubun kararını domine eder ve aday işe alınır.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel karar verme süreçlerinde, ortak bilgi etkisi grupların kolektif zekasını ve bilgi havuzunu optimum düzeyde kullanamamasının temel mekanizmalarından biridir. Daniel Gigone ve Reid Hastie tarafından formüle edilen bu olgu, grupların benzersiz veya paylaşılası olmayan bilgilere kıyasla ortak bilgilere odaklanma eğiliminin (sampling bias) bir sonucudur. Bireyler, sosyal onay alma arzusu (normatif uyum) ve halihazırda bilinen verileri doğrulamanın bilişsel konforu nedeniyle, grupta herkesin bildiği argümanları tekrar etme ve tartışmayı bu veriler etrafında daraltma eğilimi gösterirler. Bu durum, özellikle mülakat komitelerinde, yönetim kurullarında ve jüri kararlarında suboptimal sonuçlara, grup düşüncesine (groupthink) ve kritik bilgilerin göz ardı edilmesine yol açar.
Etimoloji
İngilizce 'common' (ortak, kamusal) + 'knowledge' (bilgi) ve 'effect' (etki) kelimelerinin birleşiminden oluşan, grup dinamikleri literatürüne 1993 yılında kazandırılmış sosyal psikoloji terimidir.
Karıştırmayın
Grup düşüncesi (groupthink) ile sıklıkla karıştırılır; ancak grup düşüncesi uyum sağlama adına muhalefetin bastırıldığı genel bir fikir birliği baskısıyken, ortak bilgi etkisi bilgi işlemleme ve paylaşımındaki yapısal bir önyargıdır.