Tutum Değişimi
Attitude Change
Tanım
Bir bireyin herhangi bir nesne, olay veya konuya yönelik tutumlarında, dışsal sosyal etkenler ya da içsel bilişsel süreçler sonucunda meydana gelen her türlü modifikasyon.
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır fast-food tüketimini sevdikleri için sürekli tüketen bir bireyin, kolesterol yüksekliği teşhisi alması ve ardından izlediği bir belgeselde işlenmiş gıdaların metabolizma üzerindeki yıkıcı etkilerini görmesiyle beslenme alışkanlıklarını ve fast-food'a bakış açısını kökten dönüştürmesi.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe tutum değişimi, bireyin tutumunu oluşturan bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenlerin yeniden yapılandırılması sürecidir. Bu süreç, ikna edici iletişim (source, message, audience dinamikleri), bilişsel çelişki kuramı (cognitive dissonance) ve ayrıntılandırma olasılığı modeli (elaboration likelihood model - ELM) gibi mekanizmalar üzerinden işler. Birey, yeni bir enformasyonla karşılaştığında veya mevcut tutumunun tutarsızlığını fark ettiğinde, ya merkezi rota üzerinden derinlemesine bir bilişsel değerlendirme yaparak ya da çevresel ipuçlarına dayalı yüzeysel bir ikna süreciyle tutumunu günceller. Bu değişim kalıcı bir içselleştirme olabileceği gibi, yalnızca sosyal uyma (compliance) düzeyinde geçici bir form da alabilir.
Etimoloji
Latince 'aptitudo' (uygunluk, eğilim) kökünden türetilen 'tutum' kavramı ile Latince 'cambire' (değiştirmek, takas etmek) kökenli 'değişim' kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Uyum sağlama (compliance) ve içselleştirme (internalization) ile sıklıkla karıştırılır. Uyum, ceza veya ödüle dayalı geçici davranışsal değişimi ifade ederken; tutum değişimi, bireyin içsel değer sisteminin ve inanç yapısının kalıcı olarak yeniden şekillenmesini kapsar.