Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Bakış

Gaze

Tanım

Gözlerin belirli bir sabitleme noktasında tutulması eylemi ve yüz içindeki yöneliminin başkaları tarafından niyet veya dikkat odağını yorumlamak üzere kullanılmasıdır.

Örnek Vaka / Uygulama

Gelişim psikolojisi laboratuvarında yürütülen bir deneyde, araştırmacının gözlerini odanın köşesindeki belirli bir oyuncağa çevirmesi (bakış yönelimi), 12 aylık bir bebeğin de başını ve gözlerini aynı yöne çevirmesine neden olur. Bu durum, bebeğin bakış ipucunu kullanarak ortak dikkat kurabildiğini ampirik olarak gösterir.

Derin Analiz

Bakış, insan ve bazı hayvan türlerinde sosyal bilişin ve nonverbal (sözel olmayan) iletişimin temel taşlarından biridir. Bilişsel ve nöropsikolojik açıdan bakış yönü (gaze direction), teorik zihin (theory of mind) gelişiminin erken evrelerinde ortak dikkat (joint attention) mekanizmasını tetikler. Süperiyor temporal sulkus (STS) ve amigdala devreleri, karşı tarafın göz hareketlerini ve bakış rotasını işleyerek niyet okuma süreçlerine aracılık eder. İşaret etme (pointing) davranışı ile benzer işlevsel özellikler gösterir; nesnelerin yerini bildirme, tehlike tespiti ve sosyal bağ kurma süreçlerinde kritik bir uyarıcı işlevi görür.

Etimoloji

Orta İngilizce 'gazen' (dik dik bakmak, gözlerini dikmek) fiilinden türetilmiş olup, kökeni Germen dillerindeki yoğun görsel odaklanma eylemini tanımlayan köklere dayanır.

Karıştırmayın

Göz teması (eye contact) ile sıklıkla karıştırılır. Göz teması iki bireyin karşılıklı olarak birbirlerinin gözlerine bakmasını ifade ederken, bakış (gaze) genel olarak bir nesneye, noktaya veya başka bir yöne odaklanmayı ve bu yönelimin başkaları tarafından takibini kapsar.