Ortak Dikkat
Joint Attention
Tanım
İki veya daha fazla bireyin, birbirlerinin odak noktasından haberdar olarak, aynı nesne, olay ya da kişiye eş zamanlı olarak odaklanması durumudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Dokuz aylık bir bebeğin, annesinin işaret parmağıyla gösterdiği odanın köşesindeki kırmızı topa bakması, ardından başını çevirip annesinin yüzündeki ifadeyi kontrol ederek aynı nesneye odaklanmaya devam etmesi ortak dikkat mekanizmasının kusursuz bir örneğidir.
Derin Analiz
Ortak dikkat, gelişimsel psikoloji ve sosyal bilişin en kritik yapı taşlarından biridir. Genellikle 9-12 aylık bebeklik döneminde beliren bu beceri, sadece pasif bir bakış paylaşımı değil, aynı zamanda üçlü bir etkileşim (bebek-yetişkin-nesne) formudur. Nörobiyolojik düzeyde, üstün temporal sulkus (STS), medial prefrontal korteks ve ayna nöron sisteminin senkronize çalışmasını gerektirir. Bireylerin birbirlerinin zihinsel durumlarını ve niyetlerini anlamalarını sağlayan zihin kuramının (theory of mind) prekürsörü olarak işlev görür. Otizm spektrum bozukluğu gibi nörogelişimsel farklılıklarda ortak dikkat becerilerinde erken dönemde belirgin aksamalar görülebilir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Bireysel dikkat (tek bir kişinin nesneyle kurduğu soyut ilişki) ile sıklıkla karıştırılır; ortak dikkati ayıran temel unsur, tarafların birbirlerinin o nesneye olan ilgisinin karşılıklı farkında olmasıdır.