Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ayna Nöron

Mirror Neuron

Tanım

Bir canlının hem bir eylemi bizzat gerçekleştirdiği hem de aynı eylemi başka bir bireyde gözlemlediği anda ateşlenen özel sınıf sinir hücreleridir.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir uzuv hareketini izleyen bir bireyin kortikal motor alanlarının, hareketi fiilen icra etmemesine rağmen zamanlı olarak mikro düzeyde potansiyel üretmesi ve kas tonusunda subkortikal hazırlık gözlenmesi bu sistemin somatik kanıtıdır.

Derin Analiz

Nörofizyolojik düzeyde ayna nöron sistemi (ANS); hareket algısı, niyet okuma, eylem anlama ve empati süreçlerinin temel motor temelini oluşturur. Giacomo Rizzolatti ve ekibinin makak maymunlarının F5 alanında (premotor korteks) keşfettiği bu hücreler, duyusal girdiyi doğrudan motor çıktı rezonansına dönüştürür. İnsanlardaki karşılığı ise tekil hücre kaydı çalışmalarından ziyade fMRI ve MEG gibi nörogörüntüleme yöntemleriyle alt frontal girus ve inferior parietal lobül ekseninde dolaylı olarak gösterilmiştir. Klasik motor teorilerin aksine, bu sistem zihinsel simülasyon ve başkasının deneyimini içselleştirme kapasitemizi biyolojik olarak temellendirir.

Etimoloji

İngilizce 'mirror' (ayna, Latince 'mirari' [hayret etmek/bakmak]) + 'neuron' (sinir hücresi, Yunanca 'neuron' [ip, sinir]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Somatosasensör korteks aktivasyonu ile sıklıkla karıştırılır; ancak somatosasensör alanlar dokunma veya beden algısını işlerken, ayna nöronlar eylemin niyetini ve mekanik formunu simüle eder.