Ortalamanın Altı Etkisi
Below-average Effect
Tanım
Bir bireyin, özellikle karmaşık veya zor beceriler söz konusu olduğunda, kendi zihinsel ve sosyal yeteneklerini başkalarına kıyasla sistematik olarak olduğundan daha düşük değerlendirme eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Heykel tıraşlığı konusunda hiçbir deneyimi olmayan bir grup katılımcıya insan figürü modelleme görevi verildiğinde, bireylerin çok büyük bir kısmı kendi ortaya koydukları eserin grubun ortalama kalitesinin altında kalacağını düşünür. Oysa aynı grup standart bir bilgisayar faresini kullanma gibi son derece basit bir görevle sınandığında ortalamanın üstü etkisi devreye girer ve katılımcılar kendilerini ortalamadan daha becerikli olarak nitelendirir.
Derin Analiz
Sosyal biliş ve öz-algı alanında, bireylerin kendi yetkinliklerini değerlendirirken sergiledikleri sistematik sapmalardan biridir. Üstünlük yanlılığı (superiority bias) veya ortalamanın üstü etkisinin (above-average effect) aksine, zorluk derecesi yüksek görevlerde (örneğin karmaşık motor beceriler veya üst düzey soyut problem çözme) ortaya çıkar. Birey, görevin mutlak zorluğuyla karşılaştığında kendi performansını referans grubunun ortalamasının altında konumlandırma eğilimi gösterir. Bu durum, bilgi eksikliği veya yanlış öz-değerlendirmeden ziyade, zor görevlerde sosyal karşılaştırma yaparken kullanılan kıyaslama mekanizmalarının ve öz-yeterlilik inançlarının durumsal olarak baskılanmasından kaynaklanır.
Etimoloji
İngilizce 'below' (altında), 'average' (ortalama) ve 'effect' (etki) kelimelerinin birleşiminden oluşan, sosyal biliş literatürüne sonradan kazandırılmış ampirik bir terimdir.
Karıştırmayın
Dunning-Kruger Etkisi ile sıklıkla karıştırılır; ancak Dunning-Kruger yetersiz kişilerin kendi becerilerini aşırı değerlendirmesini (veya uzmanların az değerlendirmesini) kapsarken, ortalamanın altı etkisi zor görevlerde genel popülasyonun yeteneklerini genel olarak düşük algılamasıyla ilgilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kara Koyun Etkisi
Kara Koyun Etkisi
Black Sheep Effect
İçgrup üyesi olan ancak grup normlarına aykırı davranan bir bireyin, aynı olumsuz davranışı sergileyen dışgrup üyesine kıyasla çok daha sert bir şekilde eleştirilmesi ve dışlanması eğilimi.
İncele
Speed Dating
Speed Dating
Speed Dating
Potansiyel romantik partnerlerin kısa süreli, yüz yüze görüşmeler serisi gerçekleştirdiği ve karşılıklı ilgi durumunda iletişim bilgilerinin paylaşıldığı yapılandırılmış tanışma süreci.
İncele
Pozitif İllüzyon
Pozitif İllüzyon
Positive İllusion
Bireylerin gerçeklikle bağdaşmasa bile kendileri, yetenekleri ve gelecekleri hakkında sürdürdükleri aşırı iyimser ve olumlu inançlar biçimidir.
İncele
Ölüm Farkındalığı
Ölüm Farkındalığı
Mortality Salience
Bireyin kendi kaçınılmaz ölümünün bilincine varması ve bu düşüncenin zihinsel odak noktasına gelmesi durumu.
İncele