Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Tutum Erişilebilirliği

Attitude Accessibility

Tanım

Bir tutum nesnesiyle karşılaşıldığında, o tutumun bellekten otomatik olarak çağrılabilme olasılığı ve hızı.

Örnek Vaka / Uygulama

Süpermarket kasasında sırada bekleyen bir tüketicinin, belirli bir çikolata markasına karşı geçmişte geliştirdiği olumlu değerlendirmenin son derece güçlü ve erişilebilir olması durumunda, markayı görür görmez saniyenin kesri kadar kısa bir sürede o ürünü sepetine atması. Buna karşın, hakkında daha önce pek düşünülmemiş bir ürün kategorisinde tutum erişilebilirliği düşük olduğu için bireyin uzun süre rafları inceleyerek karar vermesi.

Derin Analiz

Bilişsel psikoloji ve sosyal psikoloji kesişiminde yer alan tutum erişilebilirliği, bellekteki nesne temsili ile bu nesneye atfedilen değerlendirme arasındaki asosyatif bağın gücüyle doğrudan ilişkilidir. Russell Fazio'nun öncülük ettiği modellere göre, yüksek erişilebilirliğe sahip tutumlar, dışsal uyaranlarla karşılaşıldığı anda çok az bilişsel çaba gerektirerek veya hiç gerektirmeksizin bilinince otomatik olarak sıçrar. Bu durum, bireyin çevresel ipuçlarına karşı tutumsal tepki verme hızını belirlerken, aynı zamanda tutum ile davranış arasındaki tutarlılığı artıran kritik bir moderatördür. Erişilebilirlik düzeyi yüksek olan tutumlar, bilgi işleme sürecini, seçici dikkati ve karar alma mekanizmalarını doğrudan yönlendirir.

Etimoloji

Latince 'aptitudo' (uygunluk, eğilim, tutum) sözcüğünden türetilen 'tutum' ile Latince 'accessus' (yaklaşma, ulaşma) kökünden gelen 'erişilebilirlik' kavramlarının bileşimi.

Karıştırmayın

Tutum gücü (tutum erişilebilirliği bu kavramın yalnızca bir belirleyicisi ve alt boyutudur; tutumun direnci veya kararlılığı gibi diğer özellikleri kapsamaz) ve tutumun valansı (tutumun olumlu ya da olumsuz yönünü ifade eder, erişilebilirlik ise hızla ilgilidir).