Erişilebilirlik
Accessibility
Tanım
Fiziksel, duyusal, bilişsel veya teknolojik engelleri bulunan bireylerin, çevreye, ürünlere, hizmetlere ve bilgiye engelsiz biçimde ulaşabilme ve bunları kullanabilme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek düzeyde işitsel ve görsel uyaran içeren bir klinik bekleme salonunun, duyusal hassasiyeti olan otizmli bireyler için düşük yoğunluklu aydınlatma, gürültü yalıtımı ve net piktogramlarla yeniden tasarlanarak erişilebilir hale getirilmesi.
Derin Analiz
Nöropsikoloji ve bilişsel ergoterapi bağlamında erişilebilirlik, insan-bilgisayar etkileşimi ve çevresel uyarlamaların sinirsel ağların bilişsel yükünü optimize etme kapasitesini inceler. Bireyin işlevselliğini kısıtlayan çevresel engellerin kaldırılması, prefrontal korteksteki yürütücü işlevler ve çalışma belleği üzerindeki stresi azaltır. Klinik pratikte, erişilebilirlik yalnızca fiziksel rampalarla sınırlı olmayıp, duyusal hassasiyetleri (otizm spektrum bozuklukları gibi) olan bireyler için uyarlanmış uyaran kontrolünü ve dijital arayüzlerin bilişsel ergonometrisini de kapsayan çok katmanlı bir insan hakları ve halk sağlığı bileşenidir.
Etimoloji
Latince 'accedere' (yaklaşmak, ulaşmak) fiilinden türetilen 'abilis' (yapılabilir, edilebilir) sıfatı ile İngilizcedeki '-ity' isim yapım ekinin birleşiminden oluşan, 'ulaşılabilirlik niteliği' anlamına gelen köken.
Karıştırmayın
Kullanılabilirlik (usability) ile sıklıkla karıştırılır; kullanılabilirlik bir ürünün belirli kullanıcılarca etkinlikle kullanılabilmesini hedeflerken, erişilebilirlik en geniş yelpazedeki engelleri aşarak herkes için erişi imkanı sunmayı amaçlar.