Tutarlılık Güdüsü
Consistency Motive
Tanım
Bireyin, deneysel olarak oluşturulanlar da dahil olmak üzere, kendisi hakkındaki mevcut inançlarını doğrulama ve sürdürme yönündeki psikolojik eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Kendisini başarısız ve yetersiz biri olarak algılayan bir çalışanın, yöneticisinden aldığı yapıcı ve olumlu övgüleri 'beni sadece motive etmeye çalışıyorlar' diyerek reddetmesi ve kendi olumsuz benlik imajını destekleyen eleştirilere odaklanması tutarlılık güdüsünün somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve benlik kuramları çerçevesinde tutarlılık güdüsü, bilişsel dengeyi koruma mekanizmasının temel taşlarından biridir. Bireyler, benlik bilgileri arasındaki çelişkilerden (disjunctions) kaynaklanan psikolojik rahatsızlığı ve içsel huzursuzluğu en aza indirmek için bu güdüyü aktive ederler. Bilişsel çelişki kuramıyla yakın akraba olan bu yapı, kişinin olumsuz bile olsa öz-algısıyla uyuşmayan dışsal geri bildirimleri reddetmesine veya manipüle etmesine neden olabilir. Amaç, gerçeğin objektif bir tespiti değil, benlik yapısının epistemik istikrarını ve öngörülebilirliğini muhafaza etmektir.
Etimoloji
Latince 'consistere' (bir arada durmak, sağlam durmak) fiilinden türetilen 'consistens' (tutarlı) sıfatı ile motivus (hareket ettiren, güdüleyen) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Öz-değerlendirme güdüsü (gerçeğe dayalı doğru bilgi arayışı) ve öz-yüceltme güdüsü (yalnızca olumlu bilgi arayışı) ile sıklıkla karıştırılır; tutarlılık güdüsü ise olumlu ya da olumsuz fark etmeksizin mevcut benlik inancının doğrulanmasını hedefler.