Boyutlararası Tutum Tutarlılığı
Cross-dimension Attitude Consistency
Tanım
Bir tutuma temel oluşturan farklı bilgi kategorilerinin (boyutların) değerlendirmesel olarak birbirleriyle uyumlu olma derecesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tüketicinin elektrikli bir araba hakkındaki tutumu değerlendirilirken, teknolojik inovasyon boyutu (1. boyut) üzerinden aşırı olumlu (puan: 9/10), ancak ekonomik sürdürülebilirlik ve onarım maliyeti boyutu (2. boyut) üzerinden aşırı olumsuz (puan: 2/10) bilgilere sahip olması, boyutlararası tutum tutarlılığının düşük olduğunu gösterir. Bu durum, bireyin satın alma kararında kararsızlık yaşamasına yol açar.
Derin Analiz
Sosyal psikoloji ve bilişsel tutum kuramlarında, tutumların yapısal bileşenleri tek boyutlu değildir; aksine, çoklu bilgi kategorilerine (örneğin bilişsel, duyusal veya davranışsal geçmiş) dayanır. Boyutlararası tutum tutarlılığı, bu farklı kategorilerden elde edilen değerlendirmelerin yönü ve şiddeti arasındaki uyumu inceler. Eğer bir bireyin belirli bir nesneye yönelik bilgi kümesinin bir boyutu aşırı olumlu, diğer boyutu aşırı olumsuz yargılar barındırıyorsa, bu durumda düşük boyutlararası tutum tutarlılığından (bilişsel çelişki potansiyelinden) söz edilir. Yüksek tutarlılık ise tutumun dirençli, istikrarlı ve gelecekteki davranışları yordama gücünün yüksek olmasını sağlar.
Etimoloji
İngilizce 'cross' [çapraz/arasında] + 'dimension' [boyut] + Latince 'attitudo' [durum/tavır] ve 'consistentia' [durulma/tutarlılık] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Boyutlariçi tutum tutarlılığı (within-dimension attitude consistency) ile karıştırılır; boyutlariçi tutarlılık aynı bilgi kategorisi içindeki yargıların uyumunu incelerken, boyutlararası tutarlılık farklı kategoriler arasındaki uyumsuzluğa odaklanır. Ayrıca tutumsal çelişki (attitudinal ambivalence) kavramıyla yakın akrabadır ancak yapısal bilgi boyutlarının ayrışmasını özellikle baz alır.