Boyutlararası Tutarlılık
Between-dimension Consistency
Tanım
Farklı değerlendirme boyutları veya psikolojik kategoriler boyunca bireyin verdiği tepkilerin veya tutumların istikrarlı ve uyumlu olma derecesidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikiyatri klinik araştırmasında, hastaların depresyon ölçeğindeki 'somatik belirtiler' boyutu ile 'bilişsel çökkünlük' boyutu arasındaki tutarlılığın incelenmesi; bilişsel olarak ağır depresif belirtiler bildiren bir bireyin, somatik düzeyde hiçbir karşılık (uyku bozukluğu, yorgunluk vb.) rapor etmemesi durumunda düşük boyutlararası tutarlılık saptanır.
Derin Analiz
Psikometri ve bilişsel bilimlerde boyutlararası tutarlılık, bir testin, ölçeğin ya da tutum yapısının farklı alt boyutları arasındaki ampirik uyumu ve korelasyon yapısını inceler. Cross-dimension attitude consistency kavramının bir uzantısı olarak, bireyin bilişsel, duyuşsal veya davranışsal farklı eksenlerde sergilediği tutumların birbiriyle çelişip çelişmediğini saptar. İstatistiki olarak yapı geçerliliği (construct validity) ve faktör analizi süreçlerinde, farklı alt ölçeklerin teorik olarak aynı üst yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde temsil ettiğini anlamak için kritik bir metrik sunar. Zihinsel şemaların entegrasyon kapasitesini ve bilişsel yük altındaki tutum istikrarını yansıtır.
Etimoloji
Latince 'inter-' (arasında) ve 'mensura' (ölçü, boyut) köklerinden türetilen 'dimension' kelimesi ile, 'con- sistare' (bir araya gelmek, durmak) kökünden gelen 'consistency' kelimesinin birleşiminden oluşan psikometrik ve metodolojik bir terimdir.
Karıştırmayın
İç tutarlılık (internal consistency) genellikle tek bir boyutun maddeleri arasındaki güvenilirliği (Cronbach Alpha vb.) ölçerken; boyutlararası tutarlılık, birbirinden farklı ama ilişkili iki veya daha fazla teorik boyut arasındaki uyumu inceler.