Tutum Karmaşıklığı
Complexity Of An Attitude
Tanım
Tutumla ilgili bilginin altında yatan farklı boyutların ve kategorilerin sayısı ile bu boyutların birbiriyle ilişkilenme biçimini ifade eden bilişsel yapı özelliğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bireyin iklim politikaları hakkındaki tutumunu ele alalım. Düşük karmaşıklığa sahip bir tutum yalnızca 'ekonomiye zararlıdır' veya 'dünyayı kurtarmalıyız' gibi tek bir boyuta dayanır. Yüksek karmaşıklığa (tutum karmaşıklığına) sahip bir birey ise enerji arz güvenliği, uluslararası ekonomik rekabet, ekolojik maliyetler, sosyal adalet ve teknolojik inovasyon gibi çok sayıda farklı boyutu (farklılaşma) hesaba katar ve bu faktörlerin birbirleriyle olan ödünleşimlerini (trade-off) dengeli bir şekilde zihninde harmanlar (entegrasyon).
Derin Analiz
Tutum karmaşıklığı, sosyal psikoloji ve bilişsel bilimler literatüründe bireyin bir tutum nesnesine yönelik bilgi tabanının yapısal derinliğini inceler. Bu kavram temelde iki bileşene ayrılır: Farklılaşma (differentiated), yani tutumla ilgili bağımsız boyutların ve argümanların sayısı; ve entegrasyon (integrated), yani bu farklı boyutların zihinsel düzlemde birbirleriyle nasıl koordine edildiği veya ilişkilendirildiği. Yüksek farklılaşmaya sahip bir tutum, bireyin konu hakkında tek boyutlu (siyah-beyaz) bir bakış açısı yerine, çok yönlü ve katmanlı verilere sahip olduğunu gösterir. Ancak yüksek farklılaşma her zaman yüksek entegrasyonla sonuçlanmaz; kimi bireyler çok sayıda çelişkili boyutu barındırabilir ancak bunları sentezlemekte zorlanabilirler. Bu durum, tutumsal kararlılığı, ikna edilebilirlik direncini ve bilişsel esnekliği doğrudan belirleyen kritik bir nöro-bilişsel parametredir.
Etimoloji
İngilizce 'complexity' (Latince 'complexus' - sarılmış, örülmüş, bir arada bağlı) ve 'attitude' (Latince 'aptitudo' - uygunluk, eğilim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Tutum gücü (attitude strength) ve tutumun kutupsallığı (attitude polarization). Tutum gücü, tutumun kalıcılığını ve direncini ifade eden genel bir üst kategoridir; tutum karmaşıklığı ise bu gücün yapısal bileşenlerinden sadece biridir. Kutupsallık ise tutumun olumlu veya olumsuz uçlarda yer alma derecesidir, içerdiği bilgi boyutlarının sayısıyla doğrudan ilişkili değildir.
Keşfetmeye Devam Edin
Farklılaşma
Differentiation
Uyarıcılar arasındaki ince farkların algılanması, davranışların seçici pekiştireçle daraltılması veya embriyonik hücrelerin özelleşmesi süreci.
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.
Tutum Gücü
Attitude Strength
Bir tutumun zaman içinde direnç gösterme, değişime karşı durma, bilgi işlem süreçlerini etkileme ve davranışı yönlendirme derecesi.
Bilişsel Esneklik
Cognitive Flexibility
Bireyin değişen çevresel koşullara, beklenmeyen durumlara ve yeni kural setlerine uyum sağlayabilmek amacıyla düşünce içeriklerini ve davranışsal tepkilerini akışkan bir şekilde değiştirebilme kapasitesidir.